งานวิจัยชิ้นล่าสุดโยงใยเรื่องอาหารกับอายุขัยได้อย่างน่าสนใจ ชี้ว่าใครกินผลไม้ ผลิตภัณฑ์นม ถั่ว และไขมันดีเป็นประจำ อาจมีชีวิตยืนยาวขึ้นได้จริง ผลศึกษาจากนักวิทย์ฯ แดนกระทิงดุ (สเปน) บอกว่า อาหารหลัก 4 กลุ่มนี้คือหัวใจสำคัญของอาหารสไตล์เมดิเตอร์เรเนียน ที่รู้กันมานานว่าช่วยให้คนแถบนั้นอย่างอิตาลี สเปน อายุยืน ซึ่งงานวิจัยนี้ชี้ว่าการกินตามแนวทางนี้อาจลดเสี่ยงตายก่อนวัยอันควรได้กว่า 20% เลยทีเดียว

งานวิจัยนี้เป็นของมหาวิทยาลัยอิสระแห่งมาดริด (Autonomous University of Madrid) ที่ไปตามดูพฤติกรรมการกินของผู้ใหญ่กว่า 11,000 คน ว่ากินอาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียนแค่ไหน แล้วมันส่งผลต่ออายุขัยยังไงบ้าง นักวิจัยพบว่าคนที่กินตามสูตรนี้เป๊ะๆ ซึ่งเน้นผลิตภัณฑ์นมพอประมาณ เนื้อสัตว์ไขมันน้อย ผลไม้ ผัก ธัญพืชไม่ขัดสี และถั่ว มีอัตราการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุลดลงชัดเจน ดร. เมอร์เซเดส โซตอส ปรีเอโต หนึ่งในทีมวิจัยย้ำว่า ยิ่งกินตามแบบแผนนี้มากเท่าไหร่ ก็ยิ่งเห็นความเชื่อมโยงกับอัตราการตายที่ลดลงเท่านั้น แสดงให้เห็นเลยว่าดีต่อสุขภาพมากๆ

แต่ในทางตรงข้าม การดื่มน้ำอัดลมและกินขนมอบ/เพสตรี้ กลับดูเหมือนจะเพิ่มความเสี่ยงในการเสียชีวิตเร็วขึ้น ผลวิจัยนี้น่าจะเป็นแนวทางให้คนที่อยากปรับการกินเพื่อสุขภาพที่ดีขึ้นได้ การที่อาหารเมดิเตอร์เรเนียนเน้นพืชผักเป็นหลักและจำกัดเนื้อสัตว์ ไม่เพียงแต่ดีต่อสุขภาพเราเท่านั้น แต่ยังดีต่อโลกด้วย เพราะช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและลดการใช้ที่ดินทำการเกษตร

ข้อมูลเชิงลึกเหล่านี้ถูกนำเสนอในงานประชุมประจำปีด้านเวชศาสตร์ป้องกันโรคหัวใจของสมาคมโรคหัวใจแห่งยุโรป (European Society of Cardiology) ยิ่งตอกย้ำว่าสังคมเริ่มหันมาให้ความสำคัญกับรูปแบบการกินที่มีผลต่อสุขภาพโดยรวมมากขึ้น งานวิจัยนี้สอดคล้องกับเทรนด์ใหญ่ที่ส่งเสริมให้คนปรับพฤติกรรมการกินเพื่อสุขภาพ ซึ่งเป็นเรื่องที่เข้ากับสถานการณ์ในสังคมไทยอย่างยิ่ง ท่ามกลางปัญหาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ที่พุ่งสูงขึ้นจากการกินที่ไม่เหมาะสม

สำหรับบ้านเรา การนำเอาหลักการจากทั้งอาหารเมดิเตอร์เรเนียนและอาหารเพื่อสุขภาพโลก (Planetary Health Diet - PHD) มาปรับใช้ เช่น เพิ่มการกินผลไม้ ถั่ว และน้ำมันมะกอก ควบคู่ไปกับการลดอาหารแปรรูปและเครื่องดื่มน้ำตาลสูง อาจเป็นแรงบันดาลใจให้คนไทยหันมาใส่ใจสุขภาพมากขึ้น ซึ่งก็เข้ากันดีกับแนวทางสุขภาพระดับโลกที่สนับสนุนการกินอาหารสมดุล เพื่อสู้กับปัญหาคู่ขนานทั้งภาวะขาดสารอาหารและโรคอ้วน

ถ้ามองย้อนไปในเชิงประวัติศาสตร์ งานวิจัยนี้ก็เชื่อมโยงกับแนวคิดเรื่อง “บลูโซน” (Blue Zones) หรือพื้นที่ที่คนส่วนใหญ่อายุยืนเกินร้อยปีและสุขภาพดี คนในแถบนี้มักให้ความสำคัญกับชุมชน การออกกำลังกาย และกินอาหารเน้นพืชผัก ซึ่งเป็นหลักการที่สอดคล้องกับค่านิยมดั้งเดิมของไทยในเรื่องครอบครัวและการใช้ชีวิตอย่างพอดีๆ (สมดุล)

มองไปข้างหน้า ผลการศึกษานี้อาจจุดประกายให้เกิดการรณรงค์ด้านสาธารณสุขในไทยที่เน้นเรื่องนี้มากขึ้น โดยส่งเสริมความรู้ด้านโภชนาการและทำให้คนเข้าถึงอาหารที่ดีต่อสุขภาพได้ง่ายขึ้น ด้วยความที่อาหารไทยเรามีความหลากหลายและมีเสน่ห์ทางวัฒนธรรม การนำหลักการของอาหารเมดิเตอร์เรเนียนมาประยุกต์ใช้ อาจช่วยปรับปรุงอาหารไทยดั้งเดิมให้ดีต่อสุขภาพยิ่งขึ้น โดยไม่เสียรสชาติหรือเอกลักษณ์ดั้งเดิมไป

สำหรับใครที่อยากนำผลวิจัยนี้ไปปรับใช้ ลองเริ่มง่ายๆ ทีละนิด เช่น เพิ่มถั่วและผลไม้สดในมื้ออาหาร หรือเปลี่ยนมาใช้น้ำมันมะกอกทำกับข้าว การปรับเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ ถ้าทำสม่ำเสมอ ก็ช่วยให้สุขภาพดีขึ้นและอายุยืนยาวขึ้นได้ไม่น้อยเลย

หากต้องการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลและคำแนะนำเหล่านี้ สามารถศึกษาเพิ่มเติมจากงานวิจัยต้นฉบับและงานศึกษาอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องได้ที่:

Emily Stearn, “Scientists pinpoint four key foods that can help you live to 100 - and the two that contribute to early death,” Daily Mail, April 4, 2025, Daily Mail.