บทความเรื่อง Transnational Education : Key to shared global challenges ในเว็บไซต์ University World News ฉบับวันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๗ เขียนโดย รมต. อว. ของประเทศคาซักสถาน ให้มิติใหม่ของความร่วมมือระหว่างประเทศของอุดมศึกษา ว่าสามารถร่วมมือกันแก้ปัญหายากๆ และยิ่งใหญ่ของโลกได้
เขายกตัวอย่าง ความร่วมมือระหว่าง Kozybayev University แห่งคาซักสถาน กับ University of Arizona ในการแก้ปัญหาการจัดการน้ำ การชลประทาน และความมั่นคงทางอาหารในภาคเหนือของประเทศคาซักสถาน
เขาเอ่ยถึงการประชุม ConnectEd 2024 Conference ที่นคร Astana, Kazakhstan เมื่อวันที่ ๑๘ - ๑๙ ตุลาคม ๒๕๖๗ ที่เมื่อเข้าไปดูแล้วก็เห็นได้ชัดว่า ประเทศคาซักสถานใช้การประชุมนี้สร้าง connection สู่การ transform ระบบอุดมศึกษาของตน เพื่อทำหน้าที่เป็น hub ของการเปลี่ยนขาดอุดมศึกษาในเอเซียกลาง ผ่านความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยในประเทศตะวันตก โดยใช้ transnational education เป็นเครื่องมือ
ทำให้ผมถึงบางอ้อ ว่า มีวิธีที่แยบยลในการใช้พลังของอุดมศึกษาสร้างความรุ่งโรจน์ (prosperity) ให้แก่ประเทศได้ ผ่านความร่วมมือข้ามประเทศ โดยมีหลักการสำคัญคือ ไม่ใช่เอาการศึกษาเป็นตัวตั้ง แต่เอาประเด็นความท้าทายหรือปัญหาสังคมเป็นตัวตั้ง ร่วมมือกันใช้อุดมศึกษาพัฒนาโมเดลแก้ปัญหาสำคัญของประเทศ และของโลก
เพื่อร่วมแก้ปัญหาสังคม มหาวิทยาลัยต้องร่วมมือกับภาคส่วนอื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาคอุตสาหกรรมและธุรกิจเอกชน เขาไม่ได้ใช้คำ engagement เลย แต่สาระในบทความกระตุกให้ผมนึกถึงคำ social engagement
เขาบอกว่า จะทำหน้าที่แก้ปัญหายากๆ ได้ต้อง เปลี่ยนโฉมมหาวิทยาลัย – institutional reform เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างยั่งยืน โดยประเทศคาซักสถานตั้ง Council for Strategic Partnership ทำหน้าที่ดูแลส่งเสริมความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยของคาซักสถานกับมหาวิทยาลัยในต่างประเทศ ให้เป็นความร่วมมืออย่างมีเป้าหมายและยุทธศาสตร์ และมีแผนระระยาว ไม่ใช่ทำเป็นโครงการ โดยเขาเน้นมหาวิทยาลัยในอังกฤษ
คาซักสถานจะปรับระบบทุนสนับสนุน เพื่อให้ Centres for Academic Excellence ได้รับการสนับสนุนอย่างมียุทธศาสตร์ และสนับสนุนในระยะยาว โดยมีทุนสนับสนุนทั้งจากภาครัฐและภาคเอกชน เพราะศูนย์ความเป็นเลิศเหล่านี้รับประเด็นวิจัยมาจากภาคเอกชน
การเปลี่ยนแปลงสำคัญอีกประการหนึ่งคือ การดำเนินการแบบหุ้นส่วนกับภาคอุตสาหกรรม หรือภาคธุรกิจเอกชน ที่เป็นอุตสาหกรรมหลักของประเทศ
ท่าน รมต. อว. ของคาซักสถานบอกว่า การเคลื่อนไหวใหญ่ของคาซักสถานครั้งนี้ น่าจะมีส่วนเปลี่ยนแปลง global academic ecosystem ที่ชวนให้ผมคิดว่า ประเทศไทยเราต้องการการทำความเข้าใจ และร่วมกันกำหนด national academic ecosystem เป็นอย่างยิ่ง รวมทั้งโจทย์ว่า ประเทศไทยจะใช้ Transnational Education ในการพัฒนาระบบอุดมศึกษาของเราอย่างไร
วิจารณ์ พานิช
๓ พ.ย. ๖๗
