วันที่ ๒๔ ตุลาคม ๒๕๖๗ ช่วง ๙.๓๐ - ๑๒.๐๐ น. มีการประชุมสมัชชาสุขภาพ ประเด็นพลิกโฉมกำลังคนเพื่อสังคมสุขภาวะ ที่โรงแรมแกรนด์ ไดมอนด์ ในฐานะประธานคณะทำงาน ผมต้องกล่าวประเด็นสำคัญต่อที่ประชุม จึงได้เตรียมประเด็นไปเสนอว่า การพลิกโฉมกำลังคน มีมิติความเข้าใจ หรือกระบวนทัศน์สำคัญ ๙ มิติหรือประเด็น ดังนี้
- สมัชชาสุขภาพประเด็นพลิกโฉมกำลังคน นี้ เป็นส่วนหนึ่งของสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ ๑๗ หัวข้อ เศรษฐกิจยุคใหม่ สร้างสุขภาวะไทยยั่งยืน (New Wealth for Health) ซึ่งมองว่า เราต้องช่วยกันทำให้ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ และปัจจัยด้านสุขภาวะ ส่งเสริมซึ่งกันและกัน การประชุมครึ่งวันนี้ จะนำไปเสนอในสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ วันที่ ๒๗ - ๒๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๗
- ระบบสุขภาพของประเทศ จึงมี ๒ เป้าหมาย คือเพื่อสุขภาวะของคนไทย และเพื่อหารายได้เข้าประเทศ
- เราจึงต้องพลิกโฉม (transform) ระบบกำลังคน เพื่อสนองเป้าหมายทั้งสองให้ได้ โดยตระหนักว่า เป้าหมายดูแลสุขภาวะของคนไทยก็หนักหนา มีความท้าทายใหม่ๆ เพิ่มขึ้น ทั้งจากสังคมสูงอายุ ตามมาด้วยโรคเรื้อรังคือเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ที่เพิ่มขึ้นมากมาย รวมทั้งความเสี่ยงที่จะเกิดโรคระบาดใหญ่ก็มีสูง
- ระบบกำลังคนด้านสุขภาพ จึงต้องทำงานเป็นทีม ข้ามวิชาชีพหรือร่วมวิชาชีพ ยิ่งกว่านั้นต้องสร้างกำลังคนแบบใหม่ ที่ไม่ใช่วิชาชีพ (non-professional) ในระดับที่ทำงานใกล้ชิดกับผู้ป่วยติดเตียง ผู้ที่ช่วยตัวเองไม่ได้ หรือทำงานในระดับผู้ช่วยในงานของวิชาชีพต่างๆ
- แต่ละวิชาชีพ ต้องมีการพัฒนาภายในวิชาชีพของตน โดยมีเป้าหมายเพื่อสนองระบบสุขภาพของประเทศที่เรียกว่า Health Systems-Based Health Professionals
- ในมุมมองที่กว้างที่สุด ทุกคนในสังคมไทย เป็นกำลังคนเพื่อสังคมสุขภาวะ หรือกล่าวสั้นๆ ว่า “ทุกคนเพื่อสังคมสุขภาวะ” มีพฤติกรรมในการดำรงชีวิตและปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ที่เอื้อให้ตนเอง สมาชิกในครอบครัว ในชุมชน ในสังคม ในประเทศ และในโลก มีสุขภาวะที่ดี
- เนื่องจากสังคมมีการจัดระบบออกเป็นภาคส่วน (sector) ที่หลากหลาย เช่น ภาคอุตสาหกรรม ภาคเศรษฐกิจ ภาคราชการ ภาคการศึกษา เป็นต้น จึงต้องการย้ำในที่นี้ว่า นอกจาก “ทุกคนเพื่อสังคมสุขภาวะ” แล้ว ทุกภาคส่วนต้องทำหรือแสดงบทบาทเพื่อสังคมสุขภาวะด้วย
- ผู้เข้าร่วมสมัชชานี้ทุกคน เป็นทั้งผู้ให้ความเห็น และผู้ร่วมลงมือปฏิบัติ (actor) ตามมติของสมัชชานี้ร่วมกัน และหากมองให้กว้างยิ่งขึ้น คนไทยทุกคนเป็นทั้งผู้รับผล และผู้ลงมือทำตามสมัชชานี้ร่วมกัน
- เพื่อให้มติตามสมัชชานี้ มีการนำไปร่วมกันดำเนินการอย่างได้ผล จะมีการเสนอกลไกประสานงาน หรือกลไกขับเคลื่อน
เป็นมงคลต่อที่ประชุมอย่างยิ่ง ที่ ศ. นพ. จรัส สุวรรณเวลา กรุณารับเชิญมาร่วมประชุมด้วย และเมื่อได้รับเชิญให้กล่าวต่อที่ประชุมในตอนท้าย ท่านก็ให้ความเห็นอย่างแหลมคม และเพิ่มเติมประเด็น การป้องกันและจัดการพฤติกรรมที่ไม่ถูกต้องตามหลักการคุณธรรม รวมทั้งความเอาใจใส่ความมีน้ำใจ และเน้นเรื่องสุขภาพจิตของกำลังคนสุขภาพ
วิจารณ์ พานิช
๒๔ ต.ค. ๖๗
