คนไทยทุกคนสามารถเป็นเซลล์สมอง
ร่วมสร้างประเทศไทยเป็นแผ่นดินศานติสุขได้
ประเวศ วะสี
(๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๗)
สังคมปัจจุบันต่างจากสังคมโบราณโดยสิ้นเชิง สังคมโบราณง่าย ๆ ตรงไปตรงมา แต่สังคมปัจจุบันเชื่อมโยงยาวไกลหลายมิติซับซ้อน เหมือนขมวดด้ายที่พันกันเป็นก้อนยุ่งเหยิงจับต้นชนปลายไม่ถูก เรียกว่า ระบบซับซ้อน (Complexity system) ที่โกลาหลและวิกฤตง่าย แต่เข้าใจยาก พยากรณ์ไม่ได้ ไม่มีใครจัดการได้ จึงเป็นวิกฤตการณ์ความซับซ้อน
เครื่องมือเก่า ๆ ใช้ไม่ได้ผลแล้ว เช่น อำนาจเงิน การวิพากษ์วิจารณ์ การใช้ความรู้สำเร็จรูป
ต้องการวิธีใหม่ หรือ นวัตกรรมทางสังคม นวัตกรรมทางสังคมที่จะนำเสนอนี้ง่ายทำได้ทุกคน แต่เป็นประดุจแก้วสารพัดนึกที่แก้ปัญหาได้ทุกอย่าง และจะนำไปสู่การร่วมสร้างประเทศไทยเป็นแผ่นดินศานติสุข
นั่นคือ คนไทยทุกคนสามารถเป็นเซลล์สมอง และรวมตัวกัน ๕ - ๖ คน บ้าง หรือถึง ๑๐ คนก็ได้ เป็นกลุ่มเซลล์สมองและทำหน้าที่เหมือนสมอง
ลำพังร่างกายต่อให้สมบูรณ์เพียงใดถ้าไม่มีสมองก็เอาชีวิตไม่รอด ควรทำความเข้าใจหน้าที่ของสมอง ไม่ยากดอก แต่ที่พูดกันทั่ว ๆ ไปไม่ตรงกับหน้าที่ของสมอง
หน้าที่สำคัญที่สุดของสมอง คือ ตัดสินใจ ว่าจะทำหรือไม่ทำอะไรและทำอย่างไร ถ้าตัดสินใจผิดอาจชีวิตไม่รอดหรือหายนะ แต่ถ้าตัดสินใจถูกก็เจริญหรือวัฒนะ
ลองมาดูว่าสมองทำหน้าที่ตัดสินใจอย่างไร
- ต้องรู้สถานการณ์ความจริงหรือข้อมูล ถ้าตัดสินใจโดยไม่รู้ความจริงก็จะผิดพลาด
- วิเคราะห์ข้อมูลให้เข้าใจ ลึกขึ้น ละเอียดขึ้น
- สังเคราะห์ข้อมูลที่วิเคราะห์แยกแยะกลับเข้ามาให้เห็นภาพรวม เพื่อประเมินไปสู่การตัดสินใจ
- ตัดสินใจ
- ประสานการปฏิบัติตามที่ตัดสินใจ
- ติดตามการปฏิบัติเพื่อขจัดอุปสรรคที่ขัดขวางการปฏิบัติ
- ประเมินผลการปฏิบัติว่าได้ผลมากน้อยเพียงใด เพราะเหตุใด เป็นข้อมูลป้อนกลับไปเป็นข้อ ๑ ทำให้กระบวนการทั้งหมดปรับตัวดีขึ้นเรื่อย ๆ
หน้าที่ของสมอง ๗ ขั้นตอนนี้ เป็นกระบวนการทางปัญญาที่ทำให้สำเร็จ หรืออิทธิปัญญา (อิทธิ = สำเร็จ) ไปใช้กับเรื่องอะไรก็ทำให้สำเร็จ
การจัดการที่ดี เขาเลียนแบบการทำงานของสมอง ๗ ขั้นตอน การจัดการจึงมีพลังของความสำเร็จมาก จนมีคำกล่าวว่า “การจัดการทำให้สิ่งที่เป็นไปไม่ได้เป็นไปได้”
การมีกลุ่มเซลล์สมองในกิจสาธารณะต่าง ๆ จะทำให้สำเร็จทุกอย่าง กลุ่มเซลล์สมองนี้อาจเรียกว่า “กลุ่มร่วมจัดการ” เพราะการจัดการก็ทำตามการทำงานของสมอง ๗ ขั้นตอน
“กลุ่มร่วมจัดการ” เป็นคำกลางต่อท้ายด้วยสถานที่หรือเรื่อง เช่น กลุ่มร่วมจัดการตำบล กลุ่มร่วมจัดการชุมชนเข้มแข็ง กลุ่มร่วมจัดการวัด ฯลฯ
เมื่อมันง่ายทำได้ทุกคนเช่นนี้ ก็จะเกิดกลุ่มเซลล์สมองเต็มสังคม กลายเป็นสังคมมีสมองหรือสังคมอุดมปัญญา ทำอะไรก็สำเร็จทุกอย่าง แทนที่สังคมนิยมอำนาจที่ทำให้ชาติล้มเหลว ทั้งนี้โดยไม่ต้องไปต่อสู้โค่นล้ม รื้อสร้าง (deconstruct) ซึ่งล้มเหลวมาตลอด
นี้คือการเปลี่ยนผ่าน (Transformation) โดยกระบวนการทางปัญญาและสันติวิธี โดยคนไทยทุกคนมีส่วนร่วม เป็นประชาธิปไตยที่แท้จริงอย่างที่สุด
โดยวิธีนี้คนไทยทุกคนจึงสามารถร่วมสร้างประเทศไทยให้เป็นแผ่นดินศานติสุขได้ โดยในกระบวนการนี้ทุกคนมีความสุขประดุจบรรลุนิพพาน
ขออวยพรให้เพื่อนคนไทยทุกคนเป็นเซลล์สมอง และรวมกันเป็นกลุ่มเซลล์สมองสร้างสังคมอุดมปัญญาเป็นสังคมอุดมสุข เกิดสุขภาวะที่สมบูรณ์ของตัวท่านเองและเพื่อนมนุษย์ทั้งมวล ด้วย “หัวใจเพื่อเพื่อนมนุษย์”
ประเวศ วะสี
