เย็นวันที่ ๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๖ สกสว. จัดการประชุมนำเสนอข้อเสนอโครงการ “การจัดการความรู้และขับเคลื่อนระบบการศึกษาและการเรียนรู้” ระยะที่ 2 ที่ รศ. ดร. อนุชาติ พวงสำลีเป็นหัวหน้าคณะดำเนินการ ผลงานระยะที่ ๑ (ปีแรก) ออกมาอย่างน่าชื่นชม และผมเล่าไว้อย่างต่อเนื่องที่ (๑)
บัดนี้ สกสว. ออก TOR ระยะที่ ๒ และ ดร. อนุชาติเสนอข้อเสนอ ผมโดนใช้เป็นผู้ประเมินข้อเสนอด้วยผู้หนึ่ง และให้ความเห็นว่า เป้าหมายของการดำเนินการระยะที่สองควรต่างจากระยะที่หนึ่ง โดยหันไปเน้นดึงฝ่ายที่อยู่ในระบบการศึกษาที่เป็นทางการเข้ามาร่วมกระบวนการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง
ผมมีความเห็นว่า ระยะที่ ๑ เน้นขับเคลื่อนประเด็นปัญหา (mobilize the problems) ระยะที่ ๒ ควรขับเคลื่อนขับเคลื่อนทางออก (mobilize the solutions) เปลี่ยนจุดเน้นจาก problems สู่ solutions ที่เป็นยุทธศาสตร์กำปั้นทุบดินที่นักวิชาการเผลอเป็นประจำ คือหลงวนเวียนทำวิจัยสนุกกับเรื่องปัญหา จนลืมทำวิจัยเรื่องแสวงหาทางออก หรือการแก้ปัญหา
เน้นทำงานแบบพัฒนาและวิจัย (D&R) หรือ Developmental Evaluation (ประเมินเชิงพูนพลังเพื่อพัฒนา) ที่เน้นพลัง ๑๒ เพื่อการพัฒนางาน ได้แก่ (๑) ความซับซ้อนของกิจกรรม (wicked problem) (๒) ความกำกวมไม่ชัดเจน (ambiguity) (๓) มองเป้าอนาคต (๔) เป้าหมายร่วม (๕) ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (stakeholders) (๖) ข้อมูล (๗) การสานเสวนา (dialogue) (๘) ทีมผู้ประเมิน (๙) ขั้วตรงกันข้าม (๑๐) สภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนเร็ว (๑๑) วงจรเรียนรู้จากประสบการณ์ (Kolb’s Experiential Learning Cycle) (๑๒) วงจรเรียนรู้สองจังหวะ (Double-loop Learning)
ประเด็นสำคัญคือ มีบุคคลสำคัญจากฝ่ายบริหารระบบการศึกษาหลากหลายฝ่ายเข้าร่วม ได้แก่ สพฐ., สมศ., กรมส่งเสริมการเรียนรู้, กระทรวงมหาดไทย, กทม., ตชด., กระทรวง พม., เป็นต้น รวมทั้งผู้แทนผู้ปกครองนักเรียน และผู้แทนชุมชน ผู้แทนโรงเรียน ผู้แทนครู เข้าร่วมในฐานะ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
วิจารณ์ พานิช
๒๗ พ.ย. ๖๖ วันการแพทย์ไทย
