ในช่วง 6 เดือนของการเข้ามาดำเนินการประสานการพัฒนาองค์กรและช่วยขับเคลื่อนและกระตุ้นองค์กรให้เกิดการพัฒนาและเปลี่ยนแปลง  ไปตามแนวทางและกระบวนการพัฒนาคุณภาพ  ทำให้เกิดการเรียนรู้มากมายระหว่างการพัฒนา   ในเรื่องราวที่ได้เรียนรู้นั้น  สิ่งหนึ่งก็คือปัจจัยที่จะทำให้เกิดความสำเร็จ    ทีมเรานั้นเป็นเพียงกลไกส่วนหนึ่งเท่านั้นที่เกิดขึ้นเพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปด้วยความราบรื่น  สมบูรณ์มากขึ้น  ผมคิดว่าถึงแม้ว่าเราจะทำเต็มที่ก็เป็นปัจจัยส่วนหนึ่ง  น่าจะราวๆประมาณ 30- 40 %  ของปัจจัยทั้งหมดที่จะทำให้งานพัฒนาสำเร็จได้   ซึ่งยังมีปัจจัยอื่นๆที่สำคัญมากดังต่อไปนี้

      -ผู้นำหรือผู้บริหารสูงสุด

      -ผู้นำระดับกลางเช่นประธานทีมเฉพาะด้านและหัวหน้าหน่วยงาน

      -บุคลากรระดับปฏิบัติทุกคน

      -นโยบายและยุทธศาสตร์ที่ชัดเจนเเละตรงกับบริบทองค์กร

      -ความรู้ ความเข้าใจ ที่แท้จริง ในกระบวนการพัฒนาคุณภาพ

      -คุณธรรมและจริยธรรมของคนในองค์กร โดยเฉพาะเรื่องอัตตา

      -การมีวุฒิภาวะทางอารมณ์  +Leadership ของคนทุกระดับ

  ซึ่งยังมีอีกมากมายแต่ตัวอย่างข้างต้น  มาจากการเรียนรู้และรับรู้ซึ่งเห็นว่าบางส่วนมีความสำคัญมาก  เป็น CSF เลยทีเดียว  เพราะว่าถ้าไม่สามารถปรับปรุงเปลี่ยนแปลงได้  ก็ยากที่จะบรรลุเป้าหมายของการพัฒนาคุณภาพทั้งองค์กร 

         การจะแก้ไขหรือปรับปรุงปัจจัยต่างๆที่เป็นอุปสรรคและคุกคามต่อความสำเร็จ  น่าจะเป็นหน้าที่ของคนทุกคนในองค์กร  โดยเฉพาะผู้ที่มีหมวกและดาบในมือ  ไม่ว่าจะใบใหญ่หรือใบเล็กก็ตาม  ถ้าทุกๆคนตระหนัก  มีความมุ่งมั่นที่จะปรับปรุงและแปลี่ยนแปลงก็ไม่น่าจะเป็นเรื่องยาก  หากเปิดใจที่จะปรับปรุง  ยอมรับและเรียนรู้ในสิ่งที่จะต้องนำมาใช้เพื่อการพัฒนาคุณภาพงานและองค์กร  และผลที่ได้ก็คือตนเองก็จะได้เรียนรู้และพัฒนาไปด้วยนั่นเอง     ปัญหาที่เกิดขึ้นจากการเป็นองค์กรที่ไม่ได้รับการรับรองนั้นย่อมมีอยู่แน่นอน  และจะสะสมหมักหมมไว้เรื่อยๆ  กลายเป็นวัฒนธรรมองค์กรโดยที่บางครั้งยากที่จะ เข้าใจและรับรู้หรือยอมรับได้ว่า  นั่นคือสิ่งที่เป็นปัญหา   และเมื่อมองไม่เห็นปัญหา  ไม่เข้าใจ  ก็ไม่สามารถที่จะแก้ไขปรับปรุงหรือคลี่คลายลงไปได้  อาจจะเป็นเหมือนการพยามพายเรือในอ่าง............

     ขอเป็นกำลังใจกับทุกคนที่มีจิตบริสุทธิ์...ที่กำลังคิดและปฏิบัติเพื่อปรับปรุงเปลี่ยนแปลงตนเอง ปรับปรุงพัฒนางาน  เพื่อให้องค์กรมีการพัฒนา  มีความก้าวหน้า...  แม้ว่าความสำเร็จอาจจะยังยาวไกล  แต่ขอให้ชื่นชมกับความสำเร็จเล็กน้อยระหว่างการเดินทาง  เพื่อให้มีกำลังใจที่ดีตลอดไปครับ........