ประโยชน์ของสอนเพื่อให้ผู้เรียนเห็นประโยชน์และคุณค่าของการเรียน
การสอนผู้เรียนให้เห็น "ประโยชน์” ของสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดจากการเรียนรู้และการกระทำของผู้เรียนในระหว่างศึกษาเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ เป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับครูผู้สอนมาก เพราะจะทำให้ผู้เรียนมีเป้าหมายในการเรียน ที่จะทำให้สิ่งต่าง ๆ เหล่านั้นประสบความสำเร็จในเป้าหมายปลายทางที่วางไว้ เนื่องจากมองเห็นประโยชน์ของสิ่งนั้น ๆ ที่ตนเองจะได้รับเมื่อเรียนรู้เข้าใจจนสามารถนำไปใช้งานได้จริง
ส่วนการสอน ให้ผู้เรียนเห็น "คุณค่า” ของสิ่งต่าง ๆ ที่ตนเองกระทำ จะทำให้เกิดการเรียนรู้ที่ยั่งยืน ฝังรากลึกในจิตใจ และก่อให้เกิดความงอกงามเจริญเติบโตในทางศีลธรรมในตัวผู้เรียน มีความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ และบุคคลนั้นจะสามารถอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข เคารพตนเองและเคารพสิทธิของบุคคลอื่น ให้ความสำคัญกับบุคคลอื่นเทียบเท่ากับความสำคัญของตนเอง
ความหมายตามคำศัพท์ของภาษาอังกฤษ
ประโยชน์ ภาษาอังกฤษใช้คำว่า benefit : เน้นไปที่ผลประโยชน์ที่ได้รับหรือผลที่เกิดขึ้นจากสิ่งใดสิ่งหนึ่ง โดยมักเน้นที่ผลกระทบที่เป็นประโยชน์ต่อบุคคลหรือกลุ่มคนใด ๆ
คุณค่า ภาษาอังกฤษใช้คำว่า value : เป็นคำที่ใช้ในบริบทที่แสดงถึงคุณสมบัติหรือลักษณะที่สำคัญ ซึ่งอาจเป็นคุณค่าทางจริยธรรม คุณค่าทางวัฒนธรรม หรือคุณค่าทางเศรษฐกิจ ที่ส่งผลกระทบต่อประโยชน์สูงสุดในบริบทภาพกว้างองค์รวมของสังคม
ความหมายตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554
ประโยชน์ [คำนาม] ความหมาย สิ่งที่มีผลใช้ได้ดีสมกับที่คิดมุ่งหมายไว้ ผลที่ได้ตามต้องการ สิ่งที่เป็นผลดีหรือเป็นคุณ เช่น ประโยชน์ของการศึกษา ประโยชน์ของโรงเรียน
คุณค่า [คำนาม] ความหมาย สิ่งที่มีประโยชน์หรือมีมูลค่าสูง
เทคนิคการใช้คำถามกระตุ้นการคิด
คำถามระหว่างเรียนที่ผู้สอนใช้เพื่อกระตุ้นให้ผู้เรียนเห็นประโยชน์และคุณค่าที่เกิดจากการเรียน มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง ที่จะทำให้ผู้เรียนเห็นประโยชน์และคุณค่าของสิ่งที่เรียน ตัวอย่างเช่น
ตัวอย่างคำถามที่ทำให้ผู้เรียนเห็นประโยชน์ของการเรียน
- จากเนื้อหาดังกล่าวที่เรียนมา นักเรียนสามารถนำมาใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันได้อย่างไรบ้าง
- จงบอกประโยชน์ที่เกิดการเรียนในเนื้อหาดังกล่าว โดยห้ามซ้ำกับเพื่อนสมาชิกในห้อง
- จงสรุปประโยชน์ที่เกิดจากการเรียนเนื้อหาในกิจกรรมนี้ร่วมกันและร่วมกันนำเสนอหรือแสดงความคิดเห็น
- จงระบุประโยชน์ที่จะเกิดขึ้น เมื่อนักเรียนทำโครงการนี้สำเร็จ
- บทเรียนนี้/โครงการนี้ นอกจากจะมีประโยชน์ต่อตัวนักเรียนแล้ว ยังมีประโยชน์ต่อบุคคลใดอีกบ้าง
- ประโยชน์สูงสุดที่จะเกิดขึ้นเมื่อนักเรียนเข้าใจในเนื้อหาที่เรียนในกิจกรรมครั้งนี้
- ฯลฯ
ตัวอย่างคำถามที่ทำให้ผู้เรียนเห็นคุณค่าของการเรียน
- เนื้อหารายวิชาที่เรียนในวันนี้ จะส่งผลและทำให้ชีวิตของนักเรียนดีขึ้นอย่างไร
- ถ้าการเรียนในกิจกรรมนี้ นักเรียนไม่เข้าใจเนื้อหาที่เรียน จะส่งผลให้นักเรียนขาดโอกาสที่ดีในชีวิตอย่างไรบ้าง
- นักเรียนสามารถนำความรู้ที่เรียนในวันนี้ ไปทำประโยชน์ให้กับบุคคลอื่นได้อย่างไรบ้าง
- จากเนื้อหาที่เรียน นักเรียนจะนำมาเป็นพื้นฐานพัฒนาตนเอง เพื่อนำไปต่อยอดความรู้และทำประโยชน์ให้กับสังคมได้อย่างไรบ้าง
- ฯลฯ
หรือบางครั้งในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ผู้สอนอาจจะใช้คำถามควบคู่กัน ใช้คำถาม ถามนักเรียนให้เห็นประโยชน์และคุณค่าของสิ่งที่เรียนและร่วมกันสะท้อนผล แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียน บริบทการจัดการเรียนการสอน เนื้อหาที่สอน และความต่างระหว่างวัย เป็นสำคัญ
สรุป : การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ที่ผู้เรียนและผู้สอนเห็นประโยชน์และคุณค่าของเนื้อหาการเรียน จะทำให้บรรยากาศในการเรียนดึขึ้น และเป็นการเรียนที่ส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีของตัวนักเรียนและต่อสังคมอย่างแท้จริง
แหล่งอ้างอิง
พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. สืบค้น 26 มิถุนายน 2566, จาก https://dictionary.orst.go.th/index.php
