ตอนที่ 29 เรื่องเล่า ดร.ผึ้ง โครงการเยาวชนรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล-อดีตถึงปัจจุบัน

เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2566 ได้ร่วมฟังการสัมมนาโครงการเยาวชนรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลครั้งที่ 12 (กำหนดการ) ซึ่งทีมงานจะเรียกสั้นๆ ว่า reunion and networking กำหนดจัดวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ของทุกปี โดยปีนี้จัดแบบ hybrid ที่ โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี (ผู้เขียนเข้าร่วมทาง zoom) ผู้เขียนร่วมฟังทุกปี ตั้งแต่ครั้งที่ 1 จนถึงครั้งนี้ จากมุมมองของผู้เขียนเอง เห็นการเติบโตในหลายๆ ด้าน ทั้งการดำเนินการ การจัดการ หรือแม้แต่ตัวผู้รับพระราชทานทุน ทำให้ย้อนนึกไปถึงอดีต ความเป็นมาโครงการและการริเริ่มโครงการ

ความเป็นมาโครงการ โดยบุคคลที่เริ่มผลักดันคือ Dr. Nevin S. Scrimshaw (President International Nutrition Foundation, Senior Advisor, United Nations University, International Nutrition Foundation Office, USA ท่านเสียชีวิต ในปี 2013) ซึ่งขณะนั้นเป็น กรรมการรางวัลนานาชาติฯ ท่านเกริ่นในที่ประชุม IAC ราวเดือนตุลาคม ปี 2549

ต่อมา ที่ประชุมคณะกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2550 ณ อาคารชัยพัฒนา สวนจิตรลดา ซึ่งสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นองค์ประธานการประชุมนั้น มีมติให้จัดโครงการเยาวชนของมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลในพระบรมราชูปถัมภ์ (Prince Mahidol Award Foundation Youth Program) ปัจจุบันใช้ชื่อ Prince Mahidol Award Youth Program หรือ โครงการเยาวชนรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล

Dr. Nevin ส่งร่างข้อเสนอมาทาง Email อีกครั้ง วันที่ 21 ธันวาคม 2550 (ผู้เขียนยังเก็บข้อเสนอไว้) โครงการนี้ พัฒนามาจาก Youth Program of the World Food Prize (Iowa, USA) ท่านเสนอแนวทางมา 5 ข้อ

จากข้อเสนอ Dr. Nevin และ มติที่ประชุมที่สวนจิตรลดา นำมาสู่การประชุมหารืออย่างเป็นทางการระหว่างผู้เกี่ยวข้องในวันพฤหัสบดีที่ 3 มกราคม 2551 ที่ศิริราชพยาบาล

ผู้เขียนย้อนกลับไปอ่าน บันทึกการประชุมที่ผู้เขียนเป็นผู้บันทึก พบว่า โครงการมีการปรับปรุงพัฒนา มาอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นเกณฑ์การรับสมัคร การเดินทางไปปฏิบัติงาน การเลือกอาจารย์ที่ปรึกษาชาวไทย โดยปีแรก โครงการยังขอความอนุเคราะห์ ให้ คณะกรรมการที่ปรึกษาวิชาการฯ ช่วยเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาให้ผู้รับพระราชทานทุน อย่างไรก็ตามทางโครงการได้เปิดกว้างให้ ผู้รับพระราชทานทุนเลือกอาจารย์ที่ปรึกษาชาวไทยและต่างชาติเอง และติดต่อเอง แต่หากติดขัดประการใดทางโครงการ จะช่วยติดต่ออำนวยความสะดวกให้ ทั้งนี้ช่วงแรก มีประเด็นที่ต้องการความชัดเจน คือเรื่องการใช้ทุนของนักศึกษาแพทย์ ที่ได้รับพระราชทานทุน กระทั่งได้ข้อสรุปว่าการไปปฏิบัติงานต่างประเทศ นับเป็นการใช้ทุน 1 ปี

แรกเริ่ม การดำเนินโครงการนั้นยังไม่มีทีมงาน ทางอาจารย์ผู้ใหญ่ คือ ศ.นพ.อภิชาติ อัศวมงคลกุล (ขณะนั้นดำรงตำแหน่ง รองคณบดีฯ) และ ศ.ดร.อังคณา ฉายประเสริฐ เป็นกำลังสำคัญ ในกรรมการดำเนินการ ส่วนผู้เขียนช่วยงานประสานงานหลังบ้านเพียงเล็กน้อย ระยะแรก ค่อนข้างขลุกขลัก เพราะเราดำเนินการไป เรียนรู้ไป ปรับปรุงไป การประสานงานต่างๆ ระหว่างผู้รับทุนและกรรมการ ยังไม่มีระเบียบแบบแผนที่ชัดเจน กระทั่ง 5-6 ปีที่ผ่าน คณะกรรมการดำเนินงาน ได้รับความอนุเคราะห์จาก รศ.ดร.พญ.ภัทรวลัย ตลึงจิตร และ ผศ.ดร.นพ.ภัทรบุตร มาศรัตน มาช่วย ทำให้งานมีระบบระเบียบมากขึ้น มีแบบฟอร์มต่างๆ ที่เอื้อให้ระบบจัดเก็บข้อมูลเป็นไปด้วยความเรียบร้อย ตลอดจนการสื่อสารระหว่างกรรมการ ผู้รับพระราชทานทุน และ mentor เป็นไปอย่างราบรื่น

จากมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า การบริหารจัดการโครงการ ตั้งแต่แนวคิดไปจนถึงการทำให้เป็นรูปธรรม （from the conceptual to the concrete）นั้น เกิดขึ้นในสามระนาบด้วย (1) ข้อมูล (2) ผ่านผู้คนและ (3) สู่การปฏิบัติโดยตรง

หลังจากปีแรกผ่านไป มีผู้รับพระราชทานทุน 3 คน ปีต่อมาจึงมีการริเริ่มให้จัด reunion meeting โดยจัด reunion ที่ สำนักหอสมุด ศิริราชพยาบาล คนเข้าร่วม ยังไม่เยอะมาก มีเพียงผู้รับพระราชทานทุนที่กลับมาเล่าประสบการณ์ให้ฟัง และมีอาจารย์ที่ปรึกษาชาวไทย เข้าร่วม

การจัดช่วงปีแรก ใช้เวลาไม่นาน เที่ยงก็ปิดงาน เป็นการเล่าประสบการณ์การไปปฏิบัติงาน การไปเรียนรู้ที่ต่างประเทศ ให้ผู้รับพระราชทานทุนร่วมรุ่นฟัง (เพื่อนเล่าให้เพื่อนฟัง) และเล่าให้ อ.ที่ปรึกษา ตลอดจน คณะกรรมการดำเนินการและผู้เกี่ยวข้องได้รับฟัง ต่อมา เมื่อการดำเนินโครงการผ่านมาสักระยะ มีผู้ได้รับพระราชทานทุนจำนวนมากขึ้น ระยะเวลาการจัด reunion ก็ขยายเวลาจากช่วงเช้า เป็น เช้าและบ่าย

ล่าสุดเมื่อ 14 กุมภาพันธ์ 2566 ที่ผ่านมา คือการสัมมนาโครงการฯ ครั้งที่ 12 ผู้เขียน impress กับผู้รับพระราชทานทุนมาก ดูการนำเสนอการเตรียมตัว ของแต่ละคน ถึงกับต้องร้องว๊าว ว่าเด็กสมัยนี้เก่งจริงๆ ทั้งวิธีคิด และวิธีการนำเสนอ จากเดิมติดต่อ mentor เพียงสองท่าน (ไทย 1 ต่างประเทศ 1) มาช่วงปีหลังๆ ผู้รับพระราชทานทุน สร้างเครือข่าย ตั้งแต่ยังไม่ไปต่างประเทศ กล่าวคือ ติดต่อ mentor ไทย 3-5 ท่าน เป็นที่ปรึกษาในโครงการ และ mentor ต่างประเทศอีกต่างหาก

ผู้รับพระราชทานทุน มีการวางแผน ว่าเตรียมตัวอย่างไร ไปปฏิบัติงานต่างประเทศจะทำอะไรช่วงไหนบ้าง มีการวางแผนตามช่วงเวลามาอย่างดี ทำให้นึกถึงประโยค Scheduling is important because it brings the frame to life, determines much of what the managers seeks to do, and enables him or her to use whatever degree of freedom are available [Stewart, R. (1979) The Reality of Management. London: Pan Books.]

อย่างไรก็ตาม ชีวิตไม่ได้สำเร็จรูป มีปัจจัยนอกเหนือการควบคุมอีกมากที่ควบคุมไม่ได้ ที่ประชุม จึงแนะนำให้ ผู้รับพระราชทานทุนมีแผนสำรองและเผื่อใจกับการเปลี่ยนแปลง เช่น มีอยู่ 1 รุ่น อาจารย์ mentor ต่างประเทศเสียชีวิตต้องเปลี่ยนหัวข้อการวิจัยและสถานที่ทำวิจัย ระหว่างที่ไปปฏิบัติงานที่ต่างประเทศ เป็นต้น

มาถึงทางฝั่งผู้รับพระราชทานทุนรุ่นพี่ (alumni) ที่มาเข้าร่วมให้คำแนะนำ ผู้เขียนเห็นว่า ผู้รับพระราชทานทุน เติบโตขึ้นมาก จากวันแรกที่ได้รับพระราชทานทุน (ตอนผู้เขียนได้พบครั้งนั้น เหมือนพบเด็กน้อย) จนถึงไปปฏิบัติงานที่ต่างประเทศ และกลับมา เติบโตในสายงาน หรืออาชีพของตน ทำประโยชน์ให้สถาบันการศึกษาและประเทศ

ส่วนของสถาบันต้นสังกัดผู้ได้รับพระราชทานทุน ก็ให้ความอนุเคราะห์ สนับสนุนทุนที่นอกเหนือจากที่โครงการเตรียมไว้ ให้ผู้รับพระราชทานทุนได้ใช้ในการเตรียมตัวอบรมต่างๆ

Feedback จากการสัมมนาครั้งที่ 12 ผู้รับพระราชทานทุนรุ่นล่าสุด แจ้งว่า ได้รับประโยชน์อย่างมาก จากการสัมมนาครั้งนี้ เพราะได้ข้อเสนอแนะจากผู้ทรงคุณวุฒิผู้เข้าร่วมงาน ตลอดจนได้รับคำแนะนำจาก alumni (การเตรียมตัว ปัญหาที่อาจจะพบ)

ปีหน้า การจัดสัมมนาครั้งที่ 13 จะไปจัดที่ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หาดใหญ่

ผู้เขียนจะมาเล่าให้ฟังในโอกาสถัดไป

บันทึกนี้ เป็นเพียงมุมมองบางส่วนเท่านั้น ผิดถูกประการใด ต้องขออภัยไว้ ณ ที่นี้ด้วย

กราบขอบพระคุณ ศ.นพ.สุรเดช หงส์อิง ทีรับติดต่อประสานงานให้ ทางรามา เป็นเจ้าภาพจัดสัมมนาครั้งนี้ และขอบคุณภาพถ่ายจากทีมรามาธิบดี ตลอดจนทีมงานที่ช่วยให้การสัมมนาบรรลุวัตถุประสงค์

ภัทรพร คงบุญ

15 กุมภาพันธ์ 2566 แก้ไข 17 กุมภาพันธ์ 2566