เว็บไซต์ University World News ลงข่าว Measuring HE ethics : An inclusive new ranking is launched บอกว่าหลังจากฟักตัวมานาน ๑๘ ปี ระบบจัดลำดับมหาวิทยาลัยโลกแนวใหม่ ที่เน้นผลประโยชน์ต่อผู้เรียน ในด้าน ค่านิยม จริยธรรม และความยั่งยืน ก็คลอดเมื่อวันที่ ๑๖ พฤศจิกายน ๒๕๖๕ ดูได้ที่เว็บไซต์ Globethics.net University Ranking โดยดูอันดับของปี 2022 ได้ที่ (๑) ซึ่งจะเห็นว่า เป็นมหาวิทยาลัยที่เราไม่รู้จักชื่อมาก่อนเลย และอยู่ในประเทศที่ไม่ใช่ประเทศร่ำรวยเป็นส่วนใหญ่
เขาบอกว่า สำนักจัดอันดับมหาวิทยาลัยโลกที่เด่นดัง เช่น QS, ARWU, THE มีคุณในแง่ เน้นคุณภาพ และการแข่งขัน เน้นวัดที่ผลงานวิจัย แต่มีผลลบที่การสร้างฉันทาคติต่อมหาวิทยาลัยในโลกตะวันตก ละเลยสถาบันอุดมศึกษาร้อยละ ๙๕ ในโลก และให้ข้อมูลที่บิดเบี้ยวต่อนักศึกษาต่างชาติที่ต้องการค้นหาข้อมูลเพื่อเรียนต่อต่างประเทศ สำนัก GUR ซึ่งเป็นองค์กรไม่ค้ากำไร ต้องการให้ข้อมูลหลักฐานเพื่อแก้ความบิดเบี้ยวนี้
เขาอ้าง UNESCO ว่า ระบบจัดอันดับมหาวิทยาลัยโลกที่มีอยู่ เน้นความเป็นเลิศ (elitist) ไม่ดูแลความครอบคลุม (holistic) และก่อผลร้ายมากกว่าผลดี เป็นระบบที่เอื้อความได้เปรียบแก่โลกตะวันตก ในการดูดคนรุ่นใหม่ที่มีสติปัญญาสูงเข้าเรียน
สิ่งที่ระบบจัดอันดับใหม่เป็นผู้ริเริ่มนำมาใช้เป็นเกณฑ์คือ ค่านิยมของสถาบัน และความทะเยอทะยาน (aspiration) ของนักศึกษา
กรอบแนวทางการประเมินใหม่นี้ มุ่งประเมิน (๑) ความมั่นคงในคุณธรรม (integrity) ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมดของสถาบัน (๒) ภาวะผู้นำที่มุ่งเน้นที่ค่านิยม (ที่ประเสริฐ) และ (๓) มุ่งดำเนินการเพื่อความยั่งยืน
เห็นได้ชัดเจนว่า ความพิเศษของ GUR คือ ดำเนินการมุ่งวัดผลประโยชน์ของนักศึกษา หาข้อมูลมาประเมินว่า ประสบการณ์ของนักศึกษา สะท้อนการพัฒนาคุณค่า ความมั่นคงในคุณธรรม และแรงบันดาลใจต่อความยั่งยืนแค่ไหน โดยดูที่การดำเนินการของสถาบันด้าน การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ การประเมิน และด้านการพัฒนาทักษะ
มีการเก็บข้อมูลด้าน (๑) การลงทุนด้านการพัฒนาระบบนิเวศภายในสถาบัน (๒) คุณค่าที่สถาบันยึดถือ และความพึงพอใจของผู้ปฏิบัติงาน แล้วนำข้อมูลเหล่านั้นมาหาว่าปัจจัยใดมีอิทธิพลสูงสุดในการทำให้ผู้ปฏิบัติงานทุ่มเททำเพื่อความสำเร็จของสถาบัน
อ่านแล้วผมสะท้อนคิดว่า กระทรวง อว. น่าจะศึกษารายละเอียดตัวชี้วัดของสำนักนี้ นำมาส่งเสริมให้มหาวิทยาลัยไทยพัฒนาตามแนวนี้ โดยทาง GUR บอกว่า เขาอยากได้คู่ร่วมมือ หากทางการอุดมศึกษาไทยเข้าไปตอนนี้ เราจะกลายเป็นผู้นำเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงค่านิยมของอุดมศึกษาโลก
วิจารณ์ พานิช
๒๒ พ.ย. ๖๕
