การประเมินศักยภาพการดำเนินงานจัดการศึกษาตามความสามารถ (ต่อ)
(Assessment of one's potential in conducting competency-based education)
ดร.ชัชรินทร์ ชวนวัน ข้าราชการบำนาญ สถาบันพัฒนาครู คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา, 11-2565
………………………………..
การศึกษาตามความสามารถ (CBE-Competency-Based Education)” หรือ การเรียนรู้ตามความสามารถ (CBL-Competency-Based Learning) หรือ การฝึกอบรมตามความสามารถ (CBT-Competency-Based Training) เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการพัฒนาทรัพยากรบุคคลตามความสามารถ ที่ผู้เขียนถือว่าเป็นเรื่องเดียวกัน แต่ก็อาจมีบางคนคิดว่าเป็นคนละเรื่องเดียวกัน แล้วแต่ว่าจะมีมุมมองแบบใด สำหรับผู้เขียนมองว่าระบบ CBE เป็นภาพใหญ่ของการจัดการศึกษาตามความสามารถครอบคลุมระบบย่อย 3 ระบบ ได้แก่ 1.ระบบสมรรถนะ 2.ระบบการเรียนรู้หรือระบบการฝึกอบรม และ3.ระบบการประเมินผล สำหรับระบบ CBL และ ระบบ CBT มีจุดเน้นที่ระบบที่ 2 คือ ระบบการเรียนรู้หรือระบบการฝึกอบรม แต่ไม่ว่าจะมีมุมมองแบบใดก็ตาม การดำเนินงานก็ต้องเริ่มต้นด้วย การระบุความสามารถหรือทักษะเฉพาะ (Identifying specific competencies or skills)ก่อนเสมอ เพื่อกำหนดผลลัพธ์ (Competencies or skills Outcome) นำไปสู่ระบบที่ 2 โดยการพัฒนาหลักสูตรและหรือการประเมินความต้องการ (Training Needs) เพื่อจัดทำแผนพัฒนาสมรรถนะตนเอง (ID Plan) และก่อนเข้าสู่กระบวนการจัดการเรียนรู้/ฝึกอบรมเพื่อทำให้ผู้เรียนพัฒนาความเชี่ยวชาญตามความสามารถแต่ละอย่างหรือทักษะตามจังหวะของตนเอง จะมีการนำระบบ การประเมินคัดกรอง (RPL : Recognition Prior Learning) หรือการประเมินการเรียนรู้ก่อนหน้ามาใช้ เพื่อเปิดโอกาสสำหรับผู้เรียนบางส่วนสามารถแสดงให้เห็นว่าตนมีความเชี่ยวชาญในความสามารถหรือทักษะเฉพาะอยู่ก่อนแล้ว โดยผ่านการทดสอบหรือรูปแบบการประเมินการเรียนรู้ก่อนหน้า ซึ่งนี่คือข้อดีของระบบ CBE ที่มีความเหมาะสมสำหรับผู้เรียนหลากหลายโดยเฉพาะมีความเหมาะสมเป็นพิเศษสำหรับผู้เรียนผู้ใหญ่ที่มีประสบการณ์ชีวิตหรือกำลังทำงานอยู่ที่อาจพัฒนาความสามารถหรือทักษะโดยไม่ได้รับการศึกษาหรือการฝึกอบรมตามระบบ หรือสำหรับผู้ที่เริ่มเข้าเรียนในโรงเรียนหรือวิทยาลัยที่ลาออกและต้องการกลับไปเรียนต่อในระบบแต่ต้องการให้การเรียนรู้ก่อนหน้าหรือการมีทักษะที่ตนมีอยู่เป็นที่ยอมรับ สำหรับผู้เข้าเรียนตามโปรแกรมการศึกษาเต็มรูปแบบ การเรียนรู้ตามความสามารถก็ดำเนินการได้โดยผ่านโปรแกรมของมหาวิทยาลัยหรืออาจจัดโดยระบบการศึกษาแบบออนไลน์ หลังจากผ่านระบบการเรียนรู้และผู้เรียนเห็นว่าตนเองมีและแสดงความสามารถหรือทักษะตามที่กำหนดแล้ว ก็จะเข้าสู่ระบบที่3 คือ ระบบการประเมินผล (Competency-Based Assessment) เพื่อให้มีคุณสมบัติที่สมบูรณ์ ได้รับ 'ตราสัญลักษณ์' ผ่านการรับรอง เช่น ประกาศนียบัตร อนุปริญญา ต่อไป
ในตอนนี้ ผู้เขียนจะนำเสนอบทเรียนในการดำเนินงานการศึกษาตามความสามารถต่อไป คือ บทเรียนที่ 7 การมีส่วนร่วมของนักเรียนในห้องเรียน (Student Involvement in the Classroom)บทเรียนที่ 8 การสร้างการประเมินผลที่มีประสิทธิภาพ (Developing Competency-Based Instruction) และบทที่ 9 การพัฒนาและการใช้รูบริกในระบบการประเมิน (Developing & Using Rubrics)
