หนังสือชุด ธรรมะใกล้มือ เรื่อง ความกลัว ท่านพุทธทาสกล่าวอบรมพระที่หน้าโรงหนัง เรื่อง โอวาทปาฏิโมกข์ เมื่อวันที่ ๒๓ เมษายน ๒๕๑๒  จัดพิมพ์ครั้งแรกเมื่อเดือนเมษายน ๒๕๖๓  สรุปได้ว่า ความกลัวเกิดจากตัณหา   หากละตัณหาได้ ความกลัวก็หมดไป    ไม่มีตัวกูของกู ความกลัวก็ไม่เกิดหรือเกิดไม่ได้ 

เมื่อ ๓ ปีที่แล้ว ผมอ่านหนังสือเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์ทางสมอง และเขียนบันทึกว่าาความกลัวเชื่อมโยงกับความเป็นคนเสียสละเพื่อผู้อื่น (altruistic)  และความเป็นคนจิตผิดปกติ (psychopath) (๑)    เป็นคล้ายสองหน้าของเหรียญเดียวกัน   เพราะควบคุมโดยสมองส่วนเดียวกันคือ amygdala   

เพราะมีตัวกูของกู คนเราจึงจินตนาการสร้างอุปาทานขึ้นมากระตุ้น amygdala สร้างความกลัวใส่ตัว    แล้วผลร้ายต่างๆ ก็ตามมา   

ความกลัวและความกังวลเรื้อรัง ก่อผลเสียต่อสุขภาพใน ๔ สถาน (๒)   คือ (๑) สุขภาพกาย มีโอกาสเป็นโรคหัวใจ และโรคทางเดินอาหารง่าย  (๒) ความจำไม่ดี  (๓) คุณภาพสมองไม่ดี โดยเฉพาะด้านการควบคุมอารมณ์  (๔) สุขภาพจิต เป็นโรคซึมเศร้าได้ง่าย   

ความกลัวเป็นธรรมชาติของมนุษย์ (และสัตว์บางพวก) เพราะเป็นกลไกเพื่อความอยู่รอด   ธรรมชาติสร้างกลไกความกลัวสำหรับทำงานเป็นครั้งคราว ครั้งละสั้นๆ    แต่กลไกที่ซับซ้อนทางสมองที่มนุษย์มี สามารถกระตุ้นให้เกิดความกลัวเรื้อรังได้    กลไกที่ซับซ้อนนั้น ส่วนหนึ่งเป็นกลไกสร้างความรู้สึกตัวกูของกู คือตัณหา     

ชีวิตที่ดีคือชีวิตที่ปลอดความกลัวเรื้อรัง   คนเราฝึกฝนตนเองให้บรรลุสภาพนี้ได้

วิจารณ์ พานิช

๑๙ พ.ย. ๖๔