20 มิถุนายน 2564
: ทีมงานหญ้าแห้งปากคอก(ท้องถิ่น) [1]
สว่างทั่วถิ่นด้วยแสงไฟโซล่าทุกหย่อมหญ้า ทำให้ท้องถิ่นไทยสว่างโชติช่วงชัชวาลด้วยโคมไฟฟ้านวัตกรรมสุดๆ เป็นนวัตกรรม เป็นประติมากรรม ประหยัดพลังงาน ใช้พลังงานทดแทน เป็นพลังงานสะอาด เพื่อลดโลกร้อน ลดมลภาวะ ฯลฯ ตามนโยบายภาครัฐส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียนทดแทน (Renewable Energy) [2] โซล่าเซลล์ (Solar Cell) มีแบบนี้ทั่วประเทศ โดยงบกองทุนพลังงาน [3]
นวัตกรรมไทย หรือบัญชีนวัตกรรมไทย คืออะไร
จากข่าวเรื่องเสาไฟกินรี ไฟฟ้าจากโซล่าเซลล์ ที่มีปัญหาเรื่องความเหมาะสมและราคาในการติดตั้งใช้งานของ อปท.ด้วยข้อวิพากษ์ดุดันว่า เสาไฟกินรีแสนสวยแต่ ประโยชน์ไม่คุ้มค่าเงินที่เสียไป มันเป็นงานศิลป์ ที่ไม่มีความจำเป็นต้องจ่าย ศิลปะราคาแพง เกินฐานะ เกินความจำเป็น อีกทั้งหน่วยตรวจสอบ ป.ป.ช. ป.ป.ท. สั่งสอบเสาไฟฟ้ากินรีทุกจังหวัด ทำให้คนหันมาสนใจคำว่า “นวัตกรรมไทย” (Innovation) และ “บัญชีนวัตกรรมไทย” [4]
หมายถึง บัญชีของผลิตภัณฑ์หรือบริการนวัตกรรม ซึ่งมีนวัตกรรมของคนไทยเป็นองค์ประกอบอย่างมีนัยสำคัญ มีคุณภาพตรงตามที่ระบุในเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์หรือบริการและพร้อมผลิตจำหน่ายเชิงพาณิชย์ หรือ ซึ่งมีความหมายใกล้เคียงกับ “บัญชีสิ่งประดิษฐ์ไทย” ดำเนินการโดย สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ซึ่งสิ่งประดิษฐ์ในบัญชียังต้องการการพัฒนาให้พร้อมสำหรับการผลิตจำหน่ายเชิงพาณิชย์ ที่อาจอยู่ระหว่างการทดสอบเพื่อมาใช้งาน โดย วช. อาจพิจารณาจัดสรรทุนสนับสนุนให้พัฒนาต่อยอดให้พร้อมสำหรับการขึ้นทะเบียนบัญชีนวัตกรรมไทยได้
ความน่าสนใจของผลิตภัณฑ์หรือบริการที่ขอขึ้นบัญชีนวัตกรรมไทยนั้น เป็นผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ที่พัฒนาขึ้นจากกระบวนการวิจัย พัฒนา หรือการปรับปรุงผลิตภัณฑ์หรือบริการเดิมด้วยองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในประเทศไทย โดยคนไทยมีส่วนร่วม ซึ่งอาจเป็นผลิตภัณฑ์หรือบริการที่มีความคล้ายคลึงกับสิ่งที่มีอยู่แล้วก็ได้
แยกนวัตกรรมเป็น 2 ส่วน คือ (1) รูปแบบธุรกิจการให้บริการ (Business model) ที่ต้องมีความใหม่ มีความแตกต่าง จากการให้บริการในปัจจุบัน ซึ่งลูกค้าหรือผู้รับบริการจะได้คุณค่า (Value) ที่ดีขึ้น เช่น สะดวกขึ้น รวดเร็วขึ้น ค่าใช้จ่ายน้อยลง เป็นต้น โดยต้องสามารถวัดผลและวิเคราะห์ได้อย่างน่าเชื่อถือทางสถิติ และดำเนินการโดยหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ (2) เครื่องมือ (Tool) ที่นำมาใช้ในการให้บริการ จะต้องเป็นผลมาจากการวิจัยหรือการพัฒนาทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี อย่างมีนัยสำคัญ โดยคนไทย ซึ่งสามารถผลิตและนำมาให้บริการได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย และ มีผลการวิเคราะห์ทดสอบคุณภาพและความปลอดภัยในการนำมาใช้งานให้บริการ ซึ่งดำเนินการโดยหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ
มิติสุนทรียศาสตร์ งานศิลป์เสาไฟฟ้าประติมากรรมรูปสัตว์สัญลักษณ์ต่างๆ
จากยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ที่ได้กำหนดไว้เกี่ยวกับการพัฒนาประเทศไว้มาเกี่ยวข้องกับคำว่า “ประติมากรรม” [5] หรือ รูปปั้นต่างๆ ที่นอกเหนือจากพระพุทธรูป (เรียกปฏิมากรรม)
งานนวัตกรรมท้องถิ่น (Local Innovation) ประติมากรรมเสาไฟฟ้าโซล่าเซลล์รูปกินรี เทพพนม หงส์ ปลา พญานาค สิงห์ มโนราห์ เครื่องบิน เรือสุพรรณหงส์ รูปสัตว์ต่างๆ หรืออื่นๆ ฯลฯ ที่สื่อถึงพื้นถิ่น ใช้งบประมาณท้องถิ่นจำนวนมหาศาล ด้วยเป็นนวัตกรรมที่ได้ขึ้นบัญชีนวัตกรรม เป็นเป็นมิติทางสุนทรียศาสตร์ งานศิลปะ ประติมากรรม รูปสัตว์สัญลักษณ์ต่างๆ ซึ่งผู้เสนอขายพัสดุต้องได้รับการขึ้นบัญชีนวัตกรรมไทยไว้แล้ว
ตามระเบียบฯ พัสดุเปิดช่องไว้ให้มีราคาที่กระโดดสูง ด้วยเป็นงานศิลปะ หน่วยงานราชการสามารถจัดซื้อจัดจ้างโดยวิธีพิเศษได้ เพื่อส่งเสริมผู้ประกอบการไทยในการคิดค้นนวัตกรรมใหม่ๆ นอกจากหัวเสาไฟฟ้าแล้ว ก็มีทั้งป้ายชื่อถนน ป้ายซอยด้วย โดยเฉพาะ อปท. หรือส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง เป็นประติมากรรมที่มีใช้มานานแล้ว ที่ใดมีของเด่นดัง ก็จะปรากฏออกมาในรูปของประติมากรรมงานศิลปะ เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์องค์กร หรือสร้างความสวยงาม แหล่งท่องเที่ยวดึงดูดความสนใจผู้คน และนักท่องเที่ยว ปกติจะเป็นรูปสัญลักษณ์ของ อปท. หรือ รูปเอกลักษณะของแต่ละพื้นที่ อปท. (เทศบาล อบต. อบจ.) นั้นๆ
สำหรับสินค้าประเภทโคมไฟถนนพลังงานแสงอาทิตย์แบบประกอบในชุดเดียวกัน (All In One Solar Street Light) เช่น แบบเสากิ่งเดี่ยว [6] เอกชนผู้ขายต้องได้รับการขึ้นทะเบียนนวัตกรรมไทย ตามมติคณะรัฐมนตรี ปี 2558 ที่มอบหมายสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ตรวจสอบคุณสมบัติ สำนักงบประมาณ ตรวจสอบราคาและจัดทำบัญชีนวัตกรรมไทย โดยกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นมีหนังสือแจ้งสามารถนำบัญชีนวัตกรรมไทยไปใช้ประกอบการพิจารณาจัดหาสินค้าและบริการโดยวิธีเฉพาะเจาะจงได้
ในที่นี้เริ่มจากเสาไฟส่องสว่างพร้อมประติมากรรมที่สวยงาม เป็นหลักการที่มีมาแต่เดิมแล้ว ต่อมาก็พัฒนาเป็น “เสาไฟฟ้าโซล่าเซลล์” ที่เริ่มติดตั้งย้อนหลังไปสักกว่าสิบปีที่ผ่านมา ไปๆ มาๆ เป็นติดหมดทั้งซอยเล็กซอยน้อย แบบถี่ยิบ เป็นโคมไฟสวยตระการตา แม้ในถนนซอยที่แย่ ก็มีเสาไฟหรูคู่ถนน มีเสาไฟโซล่าเซลล์อยู่ท่ามกลางสายไฟที่ระโยงรยางค์ ที่ปิดบังความสวยงามของประติมากรรม มันย้อนแย้งไร้ค่าหมดราคาประติมากรรมไปทันที แม้จะอ้างเป็นแหล่งท่องเที่ยวก็ฟังยาก
ตัวอย่างประเด็นข้อวิพากษ์
มีข้อวิพากษ์เกี่ยวกับความจำเป็น รูปลักษณ์ ความเหมาะสม ความถูกต้อง ความพอเพียง ในกรณีของ เสาไฟฟ้าโซล่าเซลล์รูปประติมากรรม ดังเช่น อบต.ราชาเทวะ อบต.หนองปรือ อบจ.อ่างทอง เทศบาลตำบลหันคา ฯลฯ เป็นต้น
(1) หน้าที่และอำนาจของ อปท. กฎหมายให้ อปท.จัดให้มีไฟส่องสว่าง [7] แต่ไม่ได้กำหนดว่า ให้มีประติมากรรมด้วย
(2) ความเหมาะสม ในการใช้งาน และการติดตั้งตามถนน ตามที่สาธารณะ ฯลฯ ติดตั้งในพื้นที่ที่ประชาชนไม่ได้ใช้ประโยชน์ ไม่ใช่ทางหลักสัญจรฯ
(3) ความคุ้มค่า ประหยัดงบประมาณ เพราะเสาไฟโคมธรรมดาที่ไม่มีประติมากรรมอะไร ไม่ต่างกับเสาไฟประติมากรรมในความสว่างเหมือนกัน แต่ราคาต่างกันมาก
(4) การละเมิดของเจ้าหน้าที่ หากต้องรับผิดทางละเมิดใครต้องรับผิดบ้าง
(5) การฮั้วประมูลงานซื้องานจ้างพัสดุ คดี ป.ป.ช. ภายในอายุความอาญาฯ ปกติ 15-20 ปี
(6) ผลประโยชน์ทับซ้อน ความมีส่วนได้เสียฯ ทั้งฝ่ายผู้ขายผู้รับจ้าง นักการเมืองท้องถิ่น เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติ ผู้กำกับดูแล ฯลฯ
(7) ปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์ในอนาคตจำนวนมากจะตามมามหาศาล [8] เพราะอายุการใช้งานแผงโซล่าเซลล์ ปกติประมาณ 20-25 ปี
(8) ประเด็น One size fit all [9] (ตัดเสื้อโหลตัวเดียวใช้ได้หมด) ใช้กับท้องถิ่นไม่ได้ เพราะท้องถิ่นแต่ละแห่งไม่เหมือนกัน แถมมีรายได้แตกต่างกัน และท้องถิ่นถือเป็นทบวงการเมืองที่เป็นนิติบุคคล ย่อมมีอำนาจอิสระในการจัดการตนเองได้ตามกรอบหน้าที่และอำนาจแห่งรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560
สเปกนวัตกรรมวิพากษ์
จากกรณีตัวอย่างศึกษาเสาไฟกินรีและที่เกี่ยวข้อง เสาไฟประติมากรรมดังกล่าวมีลักษณะพิเศษเฉพาะตัว คือ (1) การจัดซื้อจัดจ้างใช้บัญชีนวัตกรรม (2) บัญชีสินค้านวัตกรรมจ้างโดยวิธีเฉพาะเจาะจง วิธีพิเศษได้ (3) ราคาวัสดุหาที่เทียบยากเหมือนรวมหัวกันผูกขาดสินค้าโดยบัญชีนวัตกรรม (4) เบ้าแบบประติมากรรมแต่ละแบบมีลักษณะยากง่ายต่างกัน ไม่เหมือนกัน ซึ่งจำนวนการผลิต การผลิตทำรูปสัตว์ไว้ขายล่วงหน้าตามปกติเป็นจำนวนมากๆ จะไม่มีผู้มาซื้อ ไม่อาจกระทำได้ ต้องมีผู้สั่งผลิต สั่งซื้อสั่งจ้างเสียก่อน จึงมีผลต่อราคาต่อชิ้น ข้อสังเกต
(1) บัญชีนวัตกรรมไทย และการกำหนดสเปก (TOR) เอื้อกันมาจากส่วนกลาง เพราะราคาที่ซื้อจ้างสูงแพงมาก ที่ อปท.ทั่วประเทศก็ถือปฏิบัติเพราะว่ากำหนดไว้ในบัญชีเป็น “นวัตกรรม” ที่ไม่ทราบเหตุผลรองรับชัดเจน แค่เพียงอ้างว่าเป็นงานศิลปะ งานอันมีลิขสิทธิ์ [10] คงไม่เพียงพอ ซึ่งน่าจะเรียกว่า “บัญชีนิรโทษกรรม” มากกว่า จึงเอาผิดใครไม่ได้
(2) กรมบัญชีกลางควรตรวจสอบประกาศนวัตกรรมไทยเสาไฟฟ้าโซล่าเซลล์และนวัตกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น เรื่องราคาไม่ควรสูง การขึ้นบัญชีของผู้ประกอบการฯ ไม่ผูกขาดล็อกสเปก กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นกรณีงบประมาณเงินอุดหนุนเฉพาะกิจต้องขจัดขบวนการเสนอขอโครงการที่มีผลประโยชน์ทับซ้อน ธุรกิจนายทุนผูกขาด ฯลฯ เป็นต้น
(3) แบบนี้มันจะเป็นเหมือนวัวหายแล้วล้อมคอก เพราะเมื่อมีผิดพลาดกันก็หาทางปกป้องและป้องกันทีหลัง ที่ไม่เป็นผลดีนักในระยะยาว เกิดในทุกจังหวัด เมื่อมีความเสียหายเกิดขึ้นตามกฎหมายความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ต้องเรียกเงินคืน แถมมีวินัยหวดตามหลังเจ้าหน้าที่อีก และเมื่อถึงเวลานั้น ระเบียบ มท.ว่าด้วยการรับเงินฯ ข้อ 103 ในอำนาจของผู้ว่าราชการจังหวัดก็จะไม่คุ้มครองการปฏิบัติของเจ้าหน้าที่ฯ เป็นต้น
(4) ฝากในเรื่องความเหมาะสมในการติดตั้งระบบไฟฟ้าโซล่าเซลล์นั้น ควรใช้ในพื้นที่ที่การไฟฟ้าเข้าถึง [11] ลากสายไปใหม่ไม่คุ้มค่าในงบประมาณการลงทุน
(5) การแก้ไขการใช้งบประมาณที่สิ้นเปลือง ไม่สอดคล้องเหมาะสม เพราะ อปท.แห่งอื่นๆ อีกหลายแห่งไม่ได้มีรายได้งบประมาณมากมายเช่นนี้ เป็นความเหลื่อมล้ำของ อปท. [12] ที่อยู่ตามชนบท บ้านนอก ป่าเขา ห่างไกล ขาดแคลน ยากจนฯ ข้ออ้างว่า นโยบายภาครัฐส่งเสริมการท่องเที่ยว และการใช้พลังงานโซล่าเซลล์ต้องให้พอดี เหมาะสม เพราะนั่นอาจเป็นภาพลวงตา ที่มีผลประโยชน์ทับซ้อนมหาศาลซ่อนอยู่มักออกมาในรูปมือใครยาวสาวได้สาวเอา การทุจริต ฮั้วประมูล นอมินี ผลประโยชน์ต่างตอบแทนฯ ถือเป็นความเหลื่อมล้ำของระบบราชการท้องถิ่นไทยที่มองเห็นๆ
(6) เป็นกรณีศึกษาว่า หากผลของจุดจบของการตรวจสอบและสอบสวนฯ ของผู้มีอำนาจมีผลที่ต่างกันทั้งที่เป็นการกระทำด้วยข้อเท็จจริงอย่างเดียวกัน จะมีความเปลี่ยนแปลงอะไรเกิดขึ้นต่อสังคมไทยหรือไม่ กล่าวคือ ถือเป็นบทเรียนที่ต้องมีการลงโทษผู้กระทำผิดเพื่อมิให้เป็นเยี่ยงอย่าง หรือหน่วยงานรับผิดชอบตรวจสอบต้องประสานการปฏิบัติปิดช่องว่างของระเบียบกฎหมายนั้นๆ เพื่อให้ฝ่ายปฏิบัติทำงานด้วยความถูกต้องสบายใจ และมีประสิทธิภาพประสิทธิผล หรือนิ่งเฉยผ่านลืมเรื่องไป เพราะเป็นเรื่องปกติทั่วไป ไม่มีใครผิด หรือจะปล่อยให้เรื่องเดิมเกิดซ้ำๆ แล้วค่อยตามไปแก้ ฯลฯ ทั้งนี้เพื่อระบบที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ มีธรรมาภิบาล [13] (Transparency, Integrity, Good Governance) ที่ถึงเวลาต้องปฏิรูปราชการไทยกันทั้งระบบ
เลี่ยงการล็อกสเปกและกฎหมายการฮั้วประมูล
ประเด็นน่าสนใจในพฤติกรรมผู้เกี่ยวข้องที่อยู่ในขอบข่ายที่อาจถูกสอบสวนดำเนินการทางวินัย ทางวินัย ละเมิดและทางอาญา เช่น
(1) มีส่วนได้เสียในสัญญาทั้งทางตรงทางอ้อมฯ [14] ที่สมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น มักเข้าไปมีส่วนได้เสียอยู่เนืองๆ และข้าราชการฝ่ายประจำก็ยังปฏิบัติตามคำสั่งนั้นๆ ทั้งที่รู้ว่าเป็นนโยบายที่ผิดระเบียบกฎหมาย ปกติบรรดาฝ่ายนักการเมืองมักจะรอด แต่ข้าราชการอาจไม่ต้องรับผิดในมูลละเมิด เมื่อมีข้อต่อสู้ว่า ผู้บังคับบัญชาได้มอบหมายหน้าที่ให้ทำแล้ว หากผู้บังคับบัญชาไม่ได้มอบหน้าที่ก็ทำไม่ได้ ฉะนั้น จึงไม่มีความผิดต่อหน้าที่ เป็นต้น
(2) การจงใจทอดทิ้งหรือละเลยไม่ปฏิบัติการตามอำนาจหน้าที่ฯ โดยเฉพาะการละเลยไม่กำกับตรวจสอบการปฏิบัติงานตามกฎหมายและตามระเบียบแบบแผนราชการ รวมถึงการไม่ตั้งใจปฏิบัติงานด้วยความอุตสาหะ ก่อให้เกิดผลดีแก่ราชการ ไม่จงใจประมาทเลินเล่อฯ
(3) ปฏิบัติการไม่ชอบด้วยอำนาจหน้าที่ การใช้อำนาจโดยไม่ชอบ กรณีนี้ อปท.ส่วนใหญ่อ้างขาดความรู้ความเข้าใจในด้านระเบียบกฎหมาย ประกอบกับนโยบายที่สุ่มเสี่ยงต่อการผิดกฎหมายการทุจริต
(4) การฝ่าฝืนต่อกฎหมายหรือคำสั่งของผู้บังคับบัญชาหรือผู้กำกับดูแลฯผู้มีอำนาจถอดถอน ที่สั่งการฯ เนื่องจากระบบราชการท้องถิ่นไทยเป็นระบบอุปถัมภ์มาก การปฏิบัติตามกฎหมายและคำสั่งฯ มีปัญหาเพื่อพวกพ้อง อุ้มชู ต่างตอบแทนกัน โดยเฉพาะการช่วยเหลือกันในทางที่ผิด การดำเนินการตามระเบียบกฎหมายของข้าราชการฝ่ายประจำมักมีปัญหาการรับคำสั่งที่ไม่ชอบมาปฏิบัติเสียมากกว่า ส่วนการฝ่าฝืนคำสั่งแทบไม่มี จะมีก็เพียง “การฝ่าฝืนกฎหมายและระเบียบฯ” เท่านั้น โดยเฉพาะฝ่ายการเมืองท้องถิ่น
ผู้เขียนไม่มีเจตนาดิสเครดิตติเตียนต่อว่าว่าร้ายกล่าวหาต่อหน่วยงานอื่นใด แต่เพื่อเป็นกรณีศึกษาเท่านั้น
[1]Phachern Thammasarangkoon & Watcharin Unarine, ทีมงานหญ้าแห้งปากคอก(ท้องถิ่น), สยามรัฐออนไลน์, 25 มิถุนายน 2564, https://siamrath.co.th/n/255626
[2]พลังงานทดแทน (Alternative Energy) หรือ พลังงานหมุนเวียน (Renewable Energy : RE)
กระทรวงพลังงานมีนโยบายที่จะส่งเสริมทั้งพลังงานทดแทนและพลังงานหมุนเวียน โดยเลือกใช้คำว่าพลังงานทดแทน ในแผน เพื่อที่จะสื่อสารให้ประชาชนเข้าใจว่าเป็นประเภทพลังงานที่จะมาทดแทนเชื้อเพลิงฟอสซิล (ก๊าซ น้ำมัน ถ่านหิน) ทั้งที่ใช้ในการผลิตไฟฟ้า ความร้อน และเป็นเชื้อเพลิงในภาคการขนส่ง ซึ่งได้แก่ พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม พลังงานจากขยะ ชีวมวล (ไบโอแมส) ก๊าซชีวภาพ(ไบโอแก๊ส) พลังงานน้ำ ทั้งเขื่อนขนาดใหญ่และเขื่อนขนาดเล็ก พลังงานจากคลื่นในทะเล พลังงานจากความร้อนใต้พิภพ และเชื้อเพลิงชีวภาพ คือ เอทานอล ไบโอดีเซล ทั้งนี้ในมุมของต่างประเทศพลังงานทดแทนนั้นหมายรวมถึง พลังงานนิวเคลียร์ด้วย ส่วนของประเทศไทยนั้น พลังงานนิวเคลียร์ ยังไม่นำมารวมอยู่ในแผน AEDP
ที่ผ่านมากระทรวงพลังงาน มีการจัดทำเป็นแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก (Alternative Energy Development Plan : AEDP2015) ที่ใช้ระหว่างปี 2558-2579
[3]ดู ยุทธศาสตร์จัดสรรเงิน กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ปีงบประมาณ 2562 (ฉบับปรับปรุง), สำนักงานบริหารกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน กระทรวงพลังงาน, มิถุนายน 2561, http://www.eppo.go.th/images/encon/encon-announce/2562/62-RPF_Announce.pdf
พระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน โดย สำนักงานบริหารกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ( Energy Conservation and Promotion Fund Office) ตามแผนอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ.2558-2579 (Energy Efficiency Plan : EEP 2015) และ แผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก พ.ศ.2558 – 2579 (Alternative Energy Development Plan : AEDP 2015)
[4]นวัตกรรมไทย, งานส่งเสริมนวัตกรรมสู่เชิงพาณิชย์, ฝ่ายบริการทางการเงินเพื่อนวัตกรรม, ศูนย์บริหารจัดการเทคโนโลยี, สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.), http://www.innovation.go.th/faq/
& บัญชีนวัตกรรมไทย ฉบับเพิ่มเติม พฤษภาคม 2562, http://dmsic.moph.go.th/index/detail/7799
& บัญชีนวัตกรรมไทย ฉบับเพิ่มเติม มกราคม 2563, https://www.dpe.go.th/dwl-files-421991791794
& บัญชีนวัตกรรมไทย โดยสำนักงบประมาณ ฉบับเพิ่มเติม มิถุนายน 2563, http://dmsic.moph.go.th/index/detail/8236
[5]ประติมากรรมไทย หมายถึง ผลงานศิลปะที่แสดงออกโดยกรรมวิธี การปั้น การแกะสลัก การหล่อ หรือการประกอบเข้าเป็นรูปทรง 3 มิติ ซึ่งมีแบบอย่างเป็นของไทยโดยเฉพาะ วัสดุที่ใช้ในการสร้างมักจะเป็น ดิน ปูน หิน อิฐ โลหะ ไม้ งาช้าง เขาสัตว์กระดูก ฯลฯ เป็นต้น
ผลงานประติมากรรมไทย มีทั้งแบบ นูนต่ำ นูนสูง และลอยตัว งานปฏิมากรรมนูนต่ำและนูนสูงมักทำเป็นลวดลายประกอบกับสถาปัตยกรรม เช่นลวดลายปูนปั้น ลวดลายแกะสลักประดับตามอาคารบ้านเรือน โบสถ์ วิหาร พระราชวัง ฯลฯ นอกจากนี้ ยังอาจเป็นลวดลายตกแต่งงานประติมากรรมแบบลอยตัวด้วย : วิกิพีเดีย
[6]หนังสือแจ้งกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (สถ.) จากสำนักงบประมาณ ด่วนที่สุดที่ นร 0706/17658 ลงวันที่ 30 มิถุนายน 2558 ขยายเวลาเบิกงบอุดหนุนเฉพาะกิจปี 2558 งบประมาณ 64,411,000 บาท (64 ล้านเศษ) อปท.โครงการไฟฟ้าโซล่าเซลล์ส่องสว่าง ให้ใช้ไฟฟ้าจากระบบ กฟภ. จะเป็นการเหมาะสมและประหยัดกว่า (ระงับรายการก่อสร้างระบบไฟฟ้าส่องสว่างโซล่าเซลล์ รวม 10 จังหวัด 27 รายการ)
นี่คือหลักฐาน เรื่อง การบริหารงบประมาณโครงการเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ สำหรับพัฒนาองค์กรปกครอง เห็นควรระงับรายการก่อสร้าง ระบบไฟฟ้าส่องสว่างโซล่าเซลล์ดังกล่าว, http://dn.core-website.com/public/dispatch_upload/backend/core_dispatch_9624_1.pdf
& สตง.จี้ 'อบต.ราชาเทวะ' คืนเงิน67ล. เหตุบกพร่องเร่งรีบซื้อเสาไฟฟ้า-กินรี ปี 56, สำนักข่าวอิศรา, 14 กรกฎาคม 2562, https://www.isranews.org/article/isranews-news/78446-news02_78446.html
& พบ อบต.ราชาเทวะ ควักอีก 27ล. ปรับปรุงเสาไฟกินรีที่ถูกสตง.เรียกเงินคืน 67ล.- คู่สัญญาเดิม, สำนักข่าวอิศรา, 17 กรกฎาคม 2562, https://www.isranews.org/article/isranews-news/78533-news01-78533.html
& โครงการติดตั้งไฟฟ้าส่องสว่าง(พลังงานแสงอาทิตย์) อบจ.เพชรบูรณ์, 5 สิงหาคม 2563, http://www.phetchabunpao.go.th/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=5019
ดูข่าวใหม่ๆ
เป็นเรื่อง ป.ป.ช.สั่งลุยสอบเสาไฟฟ้ากินรีของอปท.ทั่วประเทศ, ข่าวโพสต์ทูเดย์, 14 มิถุนายน 2564,
https://www.posttoday.com/politic/news/655512
& ตรัง โผล่อีก เสาไฟโซล่าเซลล์ ต้นละ 2 แสน แห่วิจารณ์-เทียบราคา, ข่าวสด, 15 มิถุนายน 2564, https://www.khaosod.co.th/around-thailand/news_6453992
& อบต.ราชาเทวะ มีโครงการซื้อเสาไฟกินรีเพิ่ม, เข้มข่าวค่ำ, 15 มิถุนายน 2564, https://youtube.com/watch?v=yYFxNVw-jIY&feature=share
& ความลับทำไมท้องถิ่นจึงสร้างเสาไฟแพงๆ, AREA แถลง ฉบับที่ 453/2564, ผู้แถลง ดร.โสภณ พรโชคชัย, ประธาน ศูนย์ข้อมูลวิจัยและประเมินค่าอสังหาริมทรัพย์ไทย, 16 มิถุนายน 2564, https://www.area.co.th/thai/area_announce/area_press.php?strquey=press_announcement4772.htm
& ชาวบ้านข้องใจทำไมสร้างแล้วทิ้ง โคมไฟหรูรูปสับปะรดหน้าศาลากลางประจวบฯ, ข่าวแนวหน้า, 16 มิถุนายน 2564, https://www.naewna.com/local/580707
& เปิดหนังสือ 3 ฉบับ สตง.เคยแจ้ง “มท.-สถ.” จี้ข้อบกพร่อง “เสาไฟประติมากรรม” หลายจังหวัด ย้ำ เรียกคืน อบต.ราชาเทวะ 67 ล้าน, โดย ผู้จัดการออนไลน์, 17 มิถุนายน 2564, https://mgronline.com/politics/detail/9640000058703
& สตง.เร่งตรวจสอบกรณีการจัดซื้อเสาไฟฟ้าแสงสว่าง อปท.ทั่วประเทศ, โดย ผู้จัดการออนไลน์, 17 มิถุนายน 2564, https://mgronline.com/stockmarket/detail/9640000058682
& ป.ป.ช.ชลบุรี ซุ่มตรวจสอบเสาไฟประภาคาร ทม.สัตหีบหลังเกิดกระแสดราม่าโลกออนไลน์, โดย ผู้จัดการออนไลน์, 17 มิถุนายน 2564, https://mgronline.com/local/detail/9640000058668
& เมืองกาญจน์ก็มีเสาไฟประติมากรรมริมถนน ป.ช.ช.ชี้หากพบส่อทุจริตให้รีบแจ้ง, โดย ผู้จัดการออนไลน์, 18 มิถุนายน 2564, https://mgronline.com/local/detail/9640000059008
& โคราชโผล่อีก เสาไฟโซลาร์เซลล์ ทั้งเตี้ยเหล็กสั้น ราคาโคตรแพง ต้นละเกือบครึ่งแสน ติดโซนทุ่งกังหันลมยักษ์ 227 ต้น ผลาญงบฯกว่า 11 ล้านบาท วอนตรวจสอบ, ข่าวเดลินิวส์, 19 มิถุนายน 2564, https://www.dailynews.co.th/regional/850926
& พังงาติดตั้งเสาไฟฟ้ามโนราห์ถูกกว่าหาดใหญ่เทียบราคาถ้ามีเท่ากันประหยัด 12.68 ล้านบาท, พูดคุยเกี่ยวกับเรื่องราวสำคัญรอบโลก (allaboutnews), 19 มิถุนายน 2564, https://allabout.news/2021/06/19/973/?
[7]ตาม พ.ร.บ.สภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 มาตรา 68(2) ภายใต้บังคับแห่งกฎหมายองค์การบริหารส่วนตำบลอาจจัดทำกิจกรรมในเขตองค์การบริหารส่วนตำบล ดังต่อไปนี้ ให้มีการบำรุงการไฟฟ้าหรือแสงสว่างโดยวิธีอื่น
[8]โซล่าฟาร์มแย่งที่พื้นที่เกษตรกรรมและจะกลายเป็นขยะอิเล็กทรอนิกส์เมื่อหมดอายุใช้งาน ถ้าแผงโซลาเซลล์ไม่ได้ใช้งานแล้ว จะนำไปทิ้งที่ไหน ใครจะดูแล เพราะถือเป็นขยะอิเล็กทรอนิกส์ ต้องมีการกำจัดโดยเฉพาะ ปัจจุบันปัญหาขยะแผงโซล่าเซลล์เป็นปัญหาเช่นเดียวกับขยะอิเล็กทรอนิกส์อื่นๆ ส่วนใหญ่ยังเป็นการกำจัดแบบง่ายๆ ไม่ซับซ้อน มีต้นทุนต่ำ โดยใช้การคัดแยกขยะแล้วนำไปย่อยเป็นชิ้นเล็กๆ ก่อนนำเข้ากระบวนการปรับเสถียรเพื่อทิ้งในหลุมฝังกลบตามกฎหมาย หากกำจัดโดยการเผาจะสูญเสียพลังงานและงบประมาณรวมถึงยังสร้างสารคาร์บอนไดออกไซด์และสารไดออกซิน หากนำไปฝังกลบจะเกิดการแพร่กระจายของสารโลหะหนัก เช่น ตะกั่วและแคดเมียม
แผนแม่บทการจัดการซากผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์ : เซลล์แสงอาทิตย์ (Solar Cells) กระทรวงอุตสาหกรรมได้จัดทำ “แผนแม่บทการจัดการกากอุตสาหกรรม พ.ศ.2558-2562”
ดู อุตฯยันโซล่า รูฟท็อปต้องขอใบรง.4, กรุงเทพธุรกิจ, 15 กันยายน 2556, https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/529924 & นโยบายพลังงานที่ฉ้อโกงชาติ, วิจารณ์ พานิช Prof. Vicharn Panich, 18 สิงหาคม 2559, https://www.gotoknow.org/posts/612527 & ปัญหาขยะจากซากแผงโซลาร์เซลล์, จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 38 ฉบับที่ 3,338 วันที่ 8 - 10 กุมภาพันธ์ 2561, 10 กุมภาพันธ์ 2561, https://www.thansettakij.com/content/tech/257088 & แผงโซล่าเซลล์ : ขยะพิษที่ไม่ควรมองข้าม, สำนักวิชาการสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, เอกสารวิชาการ-Academic Focus, กันยายน 2561, https://library2.parliament.go.th/ejournal/content_af/2561/sep2561-1.pdf
[9]One-Size-Fits-All แปลว่า ขนาดเดียวใส่ได้หมด ที่ให้หมายความว่า แบบเดียวใช้ได้หมด หรือ แบบเดียวเหมาะกับทุกสถานการณ์ ซึ่งส่วนกลางพยายามวางหลักการบริหาร อปท.ไว้มี 2 ประการ (1) ท้องถิ่นต้องไม่ใช่ On size fit all หมายความว่า ระบบบริหารจัดการแบบตัดเสื้อโหลเดียวเหมือนกันหมดทุก อปท.จะใช้ไม่ได้ เพราะ อปท. แต่ละท้องที่ไม่เหมือนกัน (2) ระบบการบริหารงานบุคคลที่ “เกิดที่ไหนตายที่นั่น”
จะใช้ในประเทศไทยไม่ได้ ยกตัวอย่างกรณีการศึกษาของประเทศฟินแลนด์ ที่ “หน่วยปกครองย่อยก็เชื่อมั่นในโรงเรียน …โรงเรียนเชื่อมั่นในครู และครูก็ไว้ใจนักเรียนของตัวเอง” ที่ฟินแลนด์ จะไม่มีการตัดเกรดจนถึง ป.4 เพราะเน้นการเรียนรู้มากกว่า สิ่งสำคัญคือการมีสิ่งแวดล้อมที่สนับสนุนให้เด็กต่างระดับชั้นได้เรียนร่วมกัน และแลกเปลี่ยนกันได้โดยไม่แบ่งแยก ครูจะไม่ออกคำสั่ง เพียงแค่วางบทบาทตัวเองเป็นที่ปรึกษา ส่งเสริมให้เด็กทำตามความต้องการของพวกเขาเท่านั้น
ย้อนกลับมาดูการศึกษาไทย เหตุใดจึงไปไม่ถึงจุดนั้น ?
“ระบบการศึกษาไทยเป็นแบบรวมศูนย์ เรามีกระทรวงศึกษาธิการกำหนดหลักสูตรแกนกลาง ให้กับทุกโรงเรียน และใช้ระบบการวัดผลแบบเดียวกันทั้งประเทศ” รศ.ดร.วรากรณ์ สามโกเศศ นักวิชาการผู้คร่ำหวอดด้านการศึกษา มองว่าเป็นระบบเก่าที่เราใช้ต่อเนื่องมานานนับ 100 ปี และพิสูจน์แล้วว่าไม่สามารถแก้ปัญหา หรือตอบโจทย์ความต้องการของสังคมได้
โดยเฉพาะการวัดผลแบบเดียวที่ใช้กับทุกคน เพราะคนเรามีพื้นฐานที่แตกต่างกัน รวมถึงการเริ่มวัดผลตั้งแต่เด็กอายุยังน้อย ซึ่งเด็กยังไม่มีความเข้าใจเพียงพอ อาจทำให้เด็กที่เก่งน้อยกว่า เกิดความรู้สึกอ่อนไหว ด้อยค่า และถูกผลักออกจากระบบการศึกษาในที่สุด กลายเป็นค่านิยมแบบ “แพ้คัดออก”
ดู One-Size-Fits-All : เมื่อเสื้อโหล ไม่ได้สวยสำหรับทุกคน, ฟินแลนด์ กับความไว้วางใจครู สู่คุณภาพการศึกษาที่ก้าวไกล, TEP - Thailand Education Partnership : ภาคีเพื่อการศึกษาไทย, 30 มิถุนายน 2562, https://www.facebook.com/TEPThaiEDU/posts/826544771080034/ & ข้าราชการท้องถิ่นเปลี่ยน พ.ศ.ใหม่เปลี่ยนใจหรือยัง, บทความพิเศษ : ทีมงานหญ้าแห้งปากคอก(ท้องถิ่น), สยามรัฐ, 2 เมษายน 2564, https://siamrath.co.th/n/232350
[10]ลิขสิทธิ์ (Copyright) หมายถึง สิทธิแต่เพียงผู้เดียวที่จะกระทำการใด ๆ เกี่ยวกับงานที่ผู้สร้างสรรค์ได้ริเริ่มโดยการใช้สติปัญญาความรู้ ความสามารถ และความวิริยะอุตสาหะของตนเองในการสร้างสรรค์ โดยไม่ลอกเลียนงานของผู้อื่น โดยงานที่สร้างสรรค์ต้องเป็นงานตามประเภทที่กฎหมายลิขสิทธิ์ให้คุ้มครอง โดยผู้สร้างสรรค์จะได้รับความคุ้มครองทันทีที่สร้างสรรค์โดยไม่ต้องจดทะเบียน
“นวัตกรรมไทย” เป็นงานศิลปะ หรือ “ศิปกรรม” งานอันมีลิขสิทธิ์ เนื่องจากเป็นงานประติมากรรม คือ เป็นงานศิลปกรรม เช่น งานจิตรกรรม งานประติมากรรม ภาพพิมพ์ งานสถาปัตยกรรม ภาพถ่าย ภาพประกอบ หรืองานสร้างสรรค์รูปทรงสามมิติเกี่ยวกับภูมิประเทศ หรือวิทยาศาสตร์ งานศิลปะประยุกต์ ซึ่งรวมถึงภาพถ่ายและแผนผังของงานดังกล่าวด้วย ตามนิยามคำว่า “ศิลปกรรม” ในมาตรา 4 ประกอบมาตรา 6 แห่ง พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537
ดู พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537, http://www.fio.co.th/south/law/8/85.pdf
& ลิขสิทธิ์ (Copyright), ศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะวิสาหกิจ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์,
& คู่มือ - กรมทรัพย์สินทางปัญญา, https://www.ipthailand.go.th/images/3534/PATENT/PatentDocument.pdf
[11]ตามปกติต้องพื้นที่ที่การไฟฟ้าเข้าไม่ถึง เช่น บนภูเขา ท้องที่กันดาร ห่างไกล ในชนบท นอกเขตเมือง ฯลฯ เป็นต้น แต่หากเป็นพื้นที่การไฟฟ้าเขาถึงต้องมีต้นทุนที่ยุ่งยากในการลากสายการไฟฟ้าที่สูง
[12]ความเหลื่อมล้ำของ อปท.ในที่นี้ก็คือ ความเหลื่อมล้ำทางการคลังท้องถิ่น (Local Fiscal Disparity) ที่ส่งผลต่องบประมาณการพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในระยะยาว การกระจายอำนาจกระจายเงินให้ท้องถิ่นบริหารจัดการด้วยตนเอง โดยให้คนในท้องถิ่นคอยตรวจสอบดูแล น่าจะตอบโจทย์ความต้องการ ช่วยแก้ปัญหาเศรษฐกิจ ลดความเหลื่อมล้ำของคนระดับฐานรากในระยะยาวได้มากกว่า
ดู ลดความเหลื่อมล้ำ ต้องกระจายอำนาจ, ประชาชาติธุรกิจ, 29 สิงหาคม 2562, https://www.prachachat.net/columns/news-365875
[13]ธรรมาภิบาล ( Good Governance) คือ การปกครอง การบริหาร การจัดการการควบคุมดูแล กิจการต่าง ๆ ให้เป็นไปในครรลองธรรม นอกจากนี้ยังหมายถึงการบริหารจัดการที่ดี ซึ่งสามารถนำไปใช้ได้ทั้งภาครัฐและเอกชน ธรรมที่ใช้ในการบริหารงานนี้ มีความหมายอย่างกว้าง กล่าวคือ หาได้มีความหมายเพียงหลักธรรมทางศาสนาเท่านั้น แต่รวมถึง ศีลธรรม คุณธรรม จริยธรรม และความถูกต้องชอบธรรมทั้งปวง ซึ่งวิญญูชนพึงมีและพึงประพฤติปฏิบัติ อาทิ ความโปร่งใสตรวจสอบได้ การปราศจากการแทรกแซงจากองค์กรภายนอก เป็นต้น
สำนักงาน ก.พ. ได้กำหนดไว้โดยได้เสนอเป็นระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่า หลักธรรมาภิบาลนั้นประกอบด้วย 6 หลักการคือ (1) หลักคุณธรรม (2) หลักนิติธรรม (3) หลักความโปร่งใส (4) หลักความมีส่วนร่วม (5) หลักความรับผิดชอบ (6) หลักความคุ้มค่า
มีการประเมินที่สำคัญ คือ “การประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ” (Integrity and Transparency Assessment: ITA) เป็นการประเมินเชิงบวกที่ครอบคลุมการปฏิบัติราชการของหน่วยงานภาครัฐในทุกมิติ ตั้งแต่การบริหารงานของผู้บริหารและการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ภายในหน่วยงาน ตลอดจนประเมิน “ระบบงาน” โดยเฉพาะกระบวนการเปิดเผยข้อมูลกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างที่มีความโปร่งใส รวมถึงขั้นตอนและกระบวนการปฏิบัติงานและการให้บริการที่มีมาตรฐานและมีความเป็นธรรม ไม่เลือกปฏิบัติ ตลอดจนมีคุณลักษณะที่ดีตามหลักธรรมาภิบาล รวมไปจนถึงการประเมิน “วัฒนธรรม” ในหน่วยงานที่มุ่งเน้นการสร้างเสริมวัฒนธรรมและค่านิยมสุจริต และประเมินแนวทางในการป้องกันการทุจริตและการป้องกัน การปฏิบัติงานที่อาจจะก่อให้เกิดผลประโยชน์ทับซ้อน ตลอดจนประเมินผลการปฏิบัติงานในภาพรวมที่สะท้อน ได้จากการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายในและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอก ซึ่งล้วนแต่มีความสำคัญและสามารถสะท้อนให้เห็นถึงคุณลักษณะที่ดีในการดำเนินงานที่มีคุณธรรม และมีธรรมาภิบาล ที่หน่วยงานภาครัฐและเจ้าหน้าที่ของรัฐ พึงจะต้องมีและยึดถือปฏิบัติได้เป็นอย่างดี
กรอบการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (ITA) แบ่งออกเป็น 5 ดัชนี ดังนี้ (1) ดัชนีความโปร่งใส (Transparency Index) (2) ดัชนีความพร้อมรับผิด (Accountability Index) (3) ดัชนีความปลอดจากการทุจริตในการปฏิบัติงาน (Corruption – Free Index) (4) ดัชนีวัฒนธรรมคุณธรรมในองค์กร (Integrity Culture Index) (5) ดัชนีคุณธรรมการทำงานในหน่วยงาน (Work Integrity Index)
หลักสำคัญประการหนึ่งที่มีการตรวจประเมิน (ITA) หรือ “Integrity” หรือ การยึดมั่นในความ ถูกต้องชอบธรรมและจริยธรรม ก็คือ “การดำรงตนและประพฤติปฏิบัติอย่าง ถูกต้องเหมาะสมทั้งตามกฎหมาย คุณธรรม จรรยาบรรณแห่งวิชาชีพและ จรรยาข้าราชการเพื่อศักดิ์ศรีแห่งความ เป็นข้าราชการ”
[14]ดูกฎหมายจัดตั้ง อปท.เกี่ยวกับความ "เป็นผู้มีส่วนได้เสียในสัญญาหรือกิจการที่กระทำหรือจะกระทำกับหรือให้แก่เทศบาลนั้น หรือมีส่วนได้เสียในสัญญาหรือกิจการที่กระทำหรือจะกระทำกับหรือให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น โดยมีพฤติการณ์แสดงให้เห็นว่าเป็นการต่างตอบแทนหรือเอื้อประโยชน์ส่วนตนระหว่างกัน ทั้งนี้ ไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม" เช่น พรบ.เทศบาล พ.ศ.2496 ดู มาตรา 48 เบญจ, มาตรา 48 จตุทศ (3), มาตรา 48 จตุทศ วรรคสาม, มาตรา 48 ปัญจทศ (4) (5)
