ชีวิตที่พอเพียง 3975. กับดักความฉลาด


 

               หนังสือ the intelligence trap : Why smart people do stupid things and how to make wiser decisions (2019) เขียนโดย David Robson   โต้แย้งว่านิยามความฉลาดที่เราใช้อยู่มีอคติ    และอาจนำไปสู่การตัดสินใจผิดๆ    ก่อผลร้ายทั้งต่อบุคคล และต่อสังคม

คนที่ได้ชื่อว่าสมองดี หรือฉลาด  ก็อาจตกหลุมพรางที่เรียกว่า “ใช้เหตุผลตามแรงจูงใจ” (motivated reasoning) กระทำสิ่งโง่ๆ ได้   ในหนังสือมีตัวอย่างมากมาย 

เราใช้นิยามความฉลาดที่เรียกว่า concept of general intelligence    เป็นนิยามเดียวในเรื่องความฉลาด    วัดการใช้เหตุผลเชิงนามธรรม วัดโดย การทดสอบ ไอคิว, SATs, GREs ซึ่งครองโลกอยู่ในปัจจุบัน   

หนังสือเล่มนี้เสนอว่า เราควรให้ความสำคัญต่อวิธีใช้เหตุผลแบบอื่น   และบอกว่าการฝึกความฉลาดแบบอื่นช่วยให้คนเรารอบรู้ และคิดรอบคอบยิ่งขึ้น   

วิธีการทำได้โดยส่งเสริมให้ผู้คนกำหนดปัญหาด้วยตนเอง หาวิธีมองหรือทำความเข้าใจปัญหาจากหลายมุมมอง    และทำนายผลลัพธ์ของเหตุการณ์ต่างๆ หลากหลายแบบ   แล้วตรวจหาจุดอ่อนหรือข้อผิดพลาดของแต่ละมุมมองหรือการทำนาย    จะช่วยให้ผู้นั้นพัฒนาทักษะเรียนรู้  และยกระดับการคิดเชิงเหตุผล   

วิธีการตามย่อหน้าบน ให้ประโยชน์แก่คนในทุกระดับความสามารถของสมอง    ช่วยลดการใช้เหตุผลตามแรงจูงใจในคนสมองดี    และช่วยยกระดับการเรียนของคนสมองไม่ดีนัก   

เครื่องมือสำคัญสองตัว ที่ช่วยป้องกันกับดักความฉลาดได้ดีคือ ความถ่อมตนทางปัญญา (intellectual humility) กับ การใช้ปัญญาแบบยึดข้อมูลหลักฐานประกอบ (evidence-based wisdom) 

ความถ่อมตนทางปัญญา(intellectual humility) คือการยอมรับข้อจำกัดของสิ่งที่ตนรู้ และตระหนักว่าตนยังไม่รู้อีกมากมาย   ตระหนักว่าสิ่งต่างๆ มีความกำกวมและไม่แน่นอน   มองได้หลายมุม   รวมทั้งมองได้ต่างแบบจากหลายศาสตร์    จะช่วยให้มองเห็นอคติและจุดบอดของตนเอง    ผ่านข้อคิดเห็นที่มีเหตุผลมากกว่า    ช่วยให้หลีกเลี่ยงข่าวลวง    เรียนรู้ได้ดีขึ้น    และทำงานร่วมกับผู้คนรอบตัวได้ดียิ่งขึ้น 

มหาวิทยาลัยชิคาโก ตั้ง Center for Practical Wisdom เพื่อทำความเข้าใจภูมิปัญญาทางวิทยาศาสตร์ในเชิงลึก และบทบาทในการใช้ชีวิตประจำวัน  น่าติดตามมาก      

บันทึกนี้ และบันทึกที่จะลงใน blog ThaiKM ในวันศุกร์ทุกศุกร์ต่อจากนี้ไปอีกหลายเดือน    จะเป็นบันทึกจากการฝึกเขียนจาก critical reflection จากการอ่านหนังสือแบบอ่านเร็ว    ใช้เฉพาะหัวข้อ และ keywords ในหนังสือ เป็นตัวกระตุ้น   ไม่ได้อ่านสาระในหนังสือโดยละเอียด   เพราะมีหนังสือให้อ่านจำนวนมาก    

 ขอขอบคุณ นพ. เนตร รามแก้ว ที่ส่งหนังสือเล่มนี้มาให้จากเยอรมนี   

วิจารณ์ พานิช

๙ เม.ย. ๖๔   

ห้อง ๑๖๐๓ โรงแรมแคนทารี โคราช     

 

หมายเลขบันทึก: 691032เขียนเมื่อ 10 มิถุนายน 2021 18:31 น. ()แก้ไขเมื่อ 10 มิถุนายน 2021 18:31 น. ()สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี