อาหารว่างไทยแต่โบราณมีหลากหลายชนิด และมักเป็น อาหารว่างที่ต้องใช้ความประณีต ความละเอียดอ่อนในการทำ หากเป็นอาหารว่างของชาววังจะมีลักษณะอ่อนหวาน นุ่มนวล แฝงด้วยความมีศิลปะอันงดงาม อาหารว่างไทยประเภทที่มีไส้ได้แก่ สาคูไส้หมู ข้าวเกรียบปากหม้อ ปั้นขลิบ ช่อม่วง และล่าเตียง เป็นต้น
สาคูไส้หมูเป็นอาหารว่างไทยที่นิยมรับประทานอย่างแพร่หลาย วัตถุดิบและวิธีทำไม่ยุ่งยาก อีกทั้งไม่ต้องใช้ความประณีตประดิดประดอยมากเหมือนของว่างไทยชนิดอื่น ส่วนของไส้สาคูไส้หมูประกอบด้วย หมูสับ หัวไชโป๊หวานสับละเอียด ถั่วลิสงป่นหยาบๆ ปรุงรสด้วยน้ำตาล น้ำปลา และกระเทียม พริกไทย รากผักชี โขลกละเอียด ผัดไส้สาคูจนแห้ง นำมาปั้นเป็นก้อนกลมห่อหุ้มด้วยสาคูเม็ดเล็ก นำไปนึ่งให้สุก โรยด้วยกระเทียมเจียว รับประทานกับผักเคียง ได้แก่ ผักชี ผักกาดหอม และพริกขี้หนูสด
ม้าฮ่อเป็นอาหารว่างไทยโบราณที่ใช้ผลไม้รสหวานซ่อนเปรี้ยว เช่น สับปะรด ส้มเขียวหวาน ส้มโอ ส้มเช้ง หั่นพอดีคำ รับประทานกับเครื่องคล้ายไส้สาคูไส้หมู ซึ่งเปรียบเหมือนพริกเกลือในปัจจุบัน ที่เอาไว้รับประทานกับผลไม้รสเปรี้ยว ถือเป็นศิลปะการสร้างสรรค์อาหารอย่างหนึ่ง ทำให้รับประทานผลไม้รสเปรี้ยวได้มากขึ้นและมีรสชาติที่อร่อยยิ่งขึ้นด้วย
ไส้สาคูไส้หมูหรือข้าวเกรียบปากหม้อกับเครื่องที่รับประทานกับม้าฮ่อมีความคล้ายกันด้านรสชาติที่ออกเค็ม หวาน ส่วนประกอบที่ต่างกันคือเครื่องของม้าฮ่อใช้กุ้งสดสับละเอียดร่วมกับหมูสับและไม่ใส่หัวไชโป๊สับ เป็นที่มาของอาหารว่างแบบไทยร่วมสมัย ที่ดัดแปลงจากโบราณเล็กน้อย เพื่อความสะดวกในการทำรับประทาน โดยจะทำไส้สาคูไส้หมูที่สามารถใช้เป็นเครื่องของม้าฮ่อได้ด้วย
วัตถุดิบหลักที่ใช้ในปริมาณที่เท่าๆกันได้แก่ เนื้อหมูสับละเอียด หัวไชโป๊หวานสับละเอียด ก่อนสับนำไปขยำในน้ำเสียก่อน 2 ครั้งเพื่อลดความเค็ม ถั่วลิสงคั่วป่นหยาบๆ ซึ่งในวันนี้จะใช้เป็นขนมถั่วตัดซึ่งมีงาเป็นส่วนผสมด้วย นำมาป่นไม่ต้องให้ละเอียดนักปริมาณเท่ากับหัวไชโป๊และหมูสับ เริ่มผัดไส้โดยใส่น้ำมันในกระทะ นำส่วนผสมของกระเทียม พริกไทย รากผักชี ที่โขลกจนละเอียดใส่ลงไปผัดให้หอม ใส่หมูสับ หัวไชโป๊สับ ปรุงรสด้วยน้ำตาลมะพร้าว น้ำตาลทราย น้ำปลาเล็กน้อยใส่พอแค่เอากลิ่น เพราะหัวไชโป๊มีความเค็มอยู่แล้ว ผัดไปเรื่อยๆจนส่วนผสมเริ่มแห้งจึงใส่ถั่วป่นลงไปคลุกเคล้าให้เข้ากัน ทิ้งไว้ให้เย็นจึงนำมาปั้นเป็นก้อนเล็กๆเพื่อเป็นไส้สาคูไส้หมู หรือใช้เป็นเครื่องของม้าฮ่อตามต้องการ
ม้าฮ่อเป็นอาหารว่างที่เหมาะกับช่วงฤดูร้อนที่ผู้คนมักจะเป็นโรคร้อนใน กระหายน้ำ และมีอาการเบื่ออาหาร การได้รับประทานผลไม้รสหวานซ่อนเปรี้ยวจะช่วยให้รู้สึกสดชื่นขึ้น ผลไม้ที่นิยมนำมาทำม้าฮ่อได้แก่ สับปะรด ส้มเขียวหวาน ส้มเช้ง ส้มโอ มะยงชิด แต่ด้วยความไม่สะดวกที่จะจัดหาผลไม้ดังกล่าว จึงใช้มะเขือเทศซึ่งเป็นพืชผักที่มักจะมีติดตู้เย็นอยู่เสมอ เมื่อลองรับประทานแล้วรู้สึกว่าอร่อยถูกใจ เพราะมะเขือเทศมีเนื้อชุ่มฉ่ำ เปรี้ยวเล็กน้อย เมื่อได้ผสมผสานกับรสหวานๆเค็มๆของเครื่องแล้วมีความลงตัวดี จนต้องขึ้นบัญชีเป็นอาหารว่างประจำครัวครูแป๊วเลยทีเดียว
บันทึกเพิ่มเติม
หลังจากลองทำม้าฮ่อมะเขือเทศไปแล้ว วันต่อมาได้ส้มเขียวหวานที่เหมาะแก่การทำม้าฮ่อ คือเป็นส้มเขียวหวานที่มีรสหวานอมเปรี้ยว เยื่อหุ้มและแกนนิ่ม จึงนำมาทำม้าฮ่อส้มเขียวหวาน รับประทานแล้วชื่นใจคลายร้อนค่ะ
