ปัจจุบันสังคมโลกมีความเจริญก้าวหน้าทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างสูงมาอย่างต่อเนื่อง ความซับซ้อนของเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์ในระยะเวลากว่า 3 ทศวรรษที่ผ่านมาได้พัฒนาสู่นวัตกรรมในหลายรูปแบบ การใช้วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี มาใช้เพื่อเป็นปัจจัยหลักในการขับเคลื่อนการพัฒนาสังคม จึงเกิดขึ้นและส่งผลต่อการพัฒนาในหลายมิติ เช่น ระบบพลังงาน ระบบขนส่งสาธารณะ ระบบเศรษฐกิจ ระบบสาธารณูปโภค ระบบจัดการสังคมการบริการสาธารณะ ระบบราชการ การจัดการดูแลและใช้ประโยชน์จากทรัพยากร ดังนั้นในวันนี้เราทุกคนกำลังถูกสังคมโลก บังคับให้เข้าสู่ระบบสังคมดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

การพัฒนาเข้าสู่ความเป็นสังคมดิจิทัลมาจากการเปลี่ยนแปลงทางด้านเทคโนโลยีตามทฤษฎีของมัวร์ (Moore’s law)ที่ถูกพัฒนามาสู่ยุค Power Full เกิดการสร้างเครือข่ายที่เรียกว่า Connectivity ในทุกระบบของสังคม ทำให้เกิดพลังในการเปลี่ยนแปลงในทุกๆด้าน และปัจจัยของการเปลี่ยนแปลงสังคมในกลายเป็น สังคมดิจิทัลซึ่งประกอบด้วย 3 ส่วนสำคัญคือ

  1. Artificial Intelligence : หรือปัญญาประดิษฐ์ เป็นศาสตร์แขนงหนึ่งของวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ ที่เกี่ยวข้องกับวิธีการทำให้คอมพิวเตอร์มีความสามารถคล้ายมนุษย์หรือเลียนแบบพฤติกรรมมนุษย์สิ่งเหล่านี้ถูกพัฒนาเพื่อสนับสนุนงานทางด้านอุตสาหกรรมเทคโนโลยี ด้านการผลิต ด้านการแพทย์ และอีกหลายๆ ด้าน แต่สิ่งมนุษย์ต้องเรียนรู้และให้ความสนใจเป็นอย่างมาก คือการที่พัฒนาของการประมวลผลของ AI ในวันนี้ สามารถประมวลผลเองโดยไม่ต้องรอการป้อนคำสั่งของมนุษย์อีกต่อไป ซึ่งนั้นหมายถึง AI จะเข้ามาแทนที่ตำแหน่งของมนุษย์ ในหลายด้าน

  2. Internet of Things: หรือ IOT หมายถึงการที่สิ่งต่างๆ ในโลก เช่น ทีวี ตู้เย็น รถยนต์ ป้ายจารจร หลอดไฟฟ้า หรือแม้สิ่งของต่างๆ ในสถานที่สาธารณะ จะถูกเชื่อมโยงเข้าหากันสู่โลกของอินเทอร์เน็ต ทำให้มนุษย์สามารถสั่งการ ควบคุมใช้งาน การรับส่งข้อมูลทั้งในรูป Txt, Voice, Video กับอุปกรณ์ต่างๆ ผ่านทางเครือข่ายอินเตอร์เน็ต เรียกได้ว่าทำให้สิ่งต่างๆ ถูกเชื่อมโยงด้วยอินเตอร์เน็ตทั้งโลก และ IOT นี้จะกลายเป็นปัจจัยสำคัญของการพัฒนารูปแบบสังคมสมัยใหม่อีกมาก เพื่อเพิ่มมาตรฐานการดำรงชีวิตของมนุษย์ตามแนวคิดของสังคมดิจิทัลอีกด้วย

  3. Big Data : ไม่ได้หมายถึงเพียงแค่จำนวนข้อมูลมากจำนวนข้อมูลมหาศาลเพียงเท่านั้น แต่หมายถึง ข้อมูลทุกอย่างที่มีอยู่ในองค์กร เป็นข้อมูลขนาดใหญ่ ที่มีทั้งรูปแบบโครงสร้างปกติ และโครงสร้างข้อมูลทีไม่มีรูปแบบ Big data มักจะถูกใช้กับงาน ทั้งประเภท ที่ต้องวิเคราะห์พยากรณ์ การคาดการณ์อนาคต หรือการวิเคราะห์คุณลักษณะ ที่ต้องการ เช่น แนวโน้มของธุรกิจ หรือ ข้อมูลอาชญากรรม ซึ่งเป็นข้อมูลที่มีขนาดใหญ่ รวมถึง search engine ทั้งระบบเศรษฐกิจดิจิตอล และ ระบบรัฐบาลอิเลคทรอนิคส์ จำเป็นที่ต้องมี Big Data ที่มีประสิทธิภาพสูง หากจะให้เข้าใจง่ายๆ หลักการสำคัญของ Big Data จะประกอบไปด้วยลักษณะสำคัญ 3 ส่วน ที่สังเกตได้คือ 1.มีปริมาณ (Volume) 2.มีความเร็ว (Velocity) 3. มีความหลากหลาย (Variety)

สิ่งที่กล่าวมากำลังมีผลต่อการพัฒนาสังคม พัฒนาองค์กร ทั้งในเชิงการพัฒนาประสิทธิภาพ การเจริญเติบโตของสังคม และการแข่งขันในเวทีสากล หากขาดการเรียนรู้อย่างเข้าใจ สังคมดิจิทัลจะกลายเป็นเทคโนโลยีสมัยใหม่ ที่เข้ามาคุกคามความสามารถในการก้าวเดิน ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ไม่มีใครใดๆในโลกที่จะหยุดยั้งการพลวัตนี้ได้ ดังนั้นเป็นความจำเป็นสำหรับคนไทยและสังคมไทย ที่ต้องศึกษาเรียนรู้ ต้องแสวงหาความเข้าใจใหม่ๆ โดยต้องมีความสามารถในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้งาน ทั้งบริหารจัดการในด้านต่างๆ อย่ามีประสิทธิภาพได้อย่างไร พัฒนาระบบการบริหารองค์กรให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด สามารถกำหนดทิศทางการพัฒนา การเติบโต ขององค์กรและสังคม อย่างมีจังหวะก้าวและควบคุมได้อย่างเหมาะสม ทั้งยังต้องสามารถตอบสนองความต้องการการดำเนินชีวิตของผู้คนยุคใหม่ สร้างให้เกิดนวัตกรรมในรูปแบบ การลงทุน ความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจ การบริหารจัดการรายได้รายจ่ายที่สะดวก และมีประสิทธิภาพ ที่เรียกว่า “เศรษฐกิจดิจิทัล” ทั้งยังต้องสามารถนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาพัฒนาให้มนุษย์อยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างมีความสุขและยั่งยืน

สังคมดิจิทัล เกิดขึ้นแล้วในหลายแห่งบนโลกใบนี้ ปรากฏการณ์ของ การใช้หุ่นยนต์มาทำงานร่วมกับมนุษย์ หรือเข้าแทนที่มนุษย์เกิดขึ้นในหลายแห่ง หลายตำแหน่งงาน ไม่อาจเป็นเรื่องที่เราจะมองข้ามไปได้ สิ่งนี้คือการสะท้อนภาพจำลองของโลกในอนาคต ที่หุ่นยนต์จะต้องเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของสังคม ซึ่งอาจมีความฉลาดมากกว่ามนุษย์บางคน มนุษย์จึงจำเป็นที่จะต้องช่วยกันคิด และและกำหนดเป้าหมายการพัฒนาสังคมดิจิทัล ว่าควรมีอนาคตอย่างไรเพื่อให้เกิดดุลยภาพของสังคม

ภาสกร อรรถสิษฐ