การทำซ้ำโดยที่ไม่ใช่บรรณรักษ์มีความผิดหรือไม่?

           หลังจากกลับจากการสัมมนา การจัดการความรู้สู่การพัฒนาองค์กรแห่งการเรียนรู้

ณ โรงแรมโลตัสปางสวนแก้ว จ.เชียงใหม่ ด้วยความสวัสดิภาพ

เช้าวันที่ 9 ธ.ค.ก็ต้องมารับกรรม(อยู่เวรห้องสมุด)เหมือนเดิม กะว่าจะนอนยาวซะหน่อย

แต่ด้วยภาระกิจหน้าที่ทำให้ต้องรีบตื่นไปทำงาน ใช้เวลาเดินทางจากบ้านถึงที่ทำงานประมาณ 30 นาที ถึงห้องทำงานก็จัดการภาระงานที่ค้างไว้ต่อ

บังเอิญมีนักศึกษามาขอใช้บริการทำสำเนาแผ่นซีดี ก็เลยจุดประกายเรื่องลิขสิทธิ์กับงานห้องสมุดขึ้นมาทันที

เข้าเรื่องเลยนะครับ ก่อนอื่นจะยกมาตราที่เกี่ยวข้องกับงานห้องสมุด จาก พรบ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ในส่วนที่ 6 ข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์

                                                           ส่วนที่ ๖

                                      ข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์

            มาตรา ๓๒ การกระทำแก่งานอันมีลิขสิทธิ์ของบุคคลอื่นตามพระราชบัญญัตินี้ หากไม่ขัดต่อการแสวงหาประโยชน์จากงานอันมีลิขสิทธิ์ตามปกติของเจ้าของลิขสิทธิ์และไม่กระทบกระเทือนถึงสิทธิอันชอบด้วยกฎหมายของเจ้าของลิขสิทธิ์เกินสมควร มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์

            ภายใต้บังคับบทบัญญัติในวรรคหนึ่ง การกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งแก่งานอันมีลิขสิทธิ์ตามวรรคหนึ่ง มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ถ้าได้กระทำดังต่อไปนี้

           (๑) วิจัยหรือศึกษางานนั้น อันมิใช่การกระทำเพื่อหากำไร

            (๒) ใช้เพื่อประโยชน์ของตนเอง หรือเพื่อประโยชน์ของตนเองและบุคคลอื่นในครอบครัวหรือญาติสนิท

            (๓) ติชม วิจารณ์ หรือแนะนำผลงานโดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานนั้น

            (๔) เสนอรายงานข่าวทางสื่อสารมวลชนโดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานนั้น

            (๕) ทำซ้ำ ดัดแปลง นำออกแสดง หรือทำให้ปรากฏ เพื่อประโยชน์ในการพิจารณาของศาลหรือเจ้าพนักงานซึ่งมีอำนาจตามกฎหมาย หรือในการรายงานผลการพิจารณาดังกล่าว

            (๖) ทำซ้ำ ดัดแปลง นำออกแสดง หรือทำให้ปรากฏโดยผู้สอน เพื่อประโยชน์ในการสอนของตน อันมิใช่การกระทำเพื่อหากำไร

            (๗) ทำซ้ำ ดัดแปลงบางส่วนของงาน หรือตัดทอนหรือทำบทสรุปโดยผู้สอนหรือสถาบันศึกษา เพื่อแจกจ่ายหรือจำหน่ายแก่ผู้เรียนในชั้นเรียนหรือในสถาบันศึกษา ทั้งนี้ ต้องไม่เป็นการกระทำเพื่อหากำไร

            (๘) นำงานนั้นมาใช้เป็นส่วนหนึ่งในการถามและตอบในการสอบ

            มาตรา ๓๓ การกล่าว คัด ลอก เลียน หรืออ้างอิงงานบางตอนตามสมควรจากงานอันมีลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัตินี้ โดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในงานนั้น มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ถ้าได้ปฏิบัติตามมาตรา ๓๒ วรรคหนึ่ง

            มาตรา ๓๔ การทำซ้ำโดยบรรณารักษ์ของห้องสมุดซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัตินี้ มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์หากการทำซ้ำนั้นมิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อหากำไร และได้ปฏิบัติตามมาตรา ๓๒ วรรคหนึ่ง ในกรณีดังต่อไปนี้

            (๑) การทำซ้ำเพื่อใช้ในห้องสมุดหรือให้แก่ห้องสมุดอื่น

            (๒) การทำซ้ำงานบางตอนตามสมควรให้แก่บุคคลอื่นเพื่อประโยชน์ในการวิจัยหรือการศึกษา

            มาตรา ๓๕ การกระทำแก่โปรแกรมคอมพิวเตอร์อันมีลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัตินี้ มิให้ถือว่าเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ หากไม่มีวัตถุประสงค์เพื่อหากำไร และได้ปฏิบัติตามมาตรา ๓๒ วรรคหนึ่ง ในกรณีดังต่อไปนี้

            (๑) วิจัยหรือศึกษาโปรแกรมคอมพิวเตอร์นั้น

            (๒) ใช้เพื่อประโยชน์ของเจ้าของสำเนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์นั้น

            (๓) ติชม วิจารณ์ หรือแนะนำผลงานโดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในโปรแกรมคอมพิวเตอร์นั้น

            (๔) เสนอรายงานข่าวทางสื่อสารมวลชนโดยมีการรับรู้ถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในโปรแกรมคอมพิวเตอร์นั้น

            (๕) ทำสำเนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ในจำนวนที่สมควรโดยบุคคลผู้ซึ่งได้ซื้อหรือได้รับโปรแกรมนั้นมาจากบุคคลอื่นโดยถูกต้อง เพื่อเก็บไว้ใช้ประโยชน์ในการบำรุงรักษาหรือป้องกันการสูญหาย

            (๖) ทำซ้ำ ดัดแปลง นำออกแสดง หรือทำให้ปรากฏเพื่อประโยชน์ในการพิจารณาของศาลหรือเจ้าพนักงานซึ่งมีอำนาจตามกฎหมาย หรือในการรายงานผลการพิจารณาดังกล่าว

            (๗) นำโปรแกรมคอมพิวเตอร์นั้นมาใช้เป็นส่วนหนึ่งในการถามและตอบในการสอบ

            (๘) ดัดแปลงโปรแกรมคอมพิวเตอร์ในกรณีที่จำเป็นแก่การใช้

            (๙) จัดทำสำเนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อเก็บรักษาไว้สำหรับการอ้างอิง หรือค้นคว้าเพื่อประโยชน์ของสาธารณชน

           ที่มา : http://www.pub-law.net/library/act_copyright.html

       

         กระผมติดใจในมาตรา ๓๔ ที่ว่าการทำซ้ำต้องทำโดยบรรณรักษ์เท่านั้น ถึงจะไม่ถือว่าละเมิดลิขสิทธิ์ แต่ในการทำงานจริงๆบรรณารักษ์ไม่ได้ทำงานงานแบบนี้เลย ใช้แต่สายสนับสนุนวิชาชีพทั้งนั้น จะมีบรรณารักษ์ซักกี่คนที่เชี่ยวชาญในงานCopy ทั้งหลาย ซึ่งสื่อพวกนี้พัฒนาไปรวดเร็วมาก ดังจะยกตัวอย่างเช่นแผ่นCD-Rom ธรรมดาก็มีการป้องกันการทำสำเนา หรือแผ่น DVD มีมากมายหลายFormat ทั้งDVD5 DVD9 +/- ชั้นเดียว สองชั้น หรือการประยุกต์ใช้งานต่างๆ การเปลี่ยนสื่อจากAnalog ไปเป็นDigital เอาไว้วันหลังจะมาเขียนเรื่องงานเทคนิคโสตฯต่อ วันนี้ขอความเห็นผู้ที่อยู่ในวงการห้องสมุดว่ามีความเห็นอย่างไรกับพรบ.ลิขสิทธิ์กับงานห้องสมุด