บทนำ
นิทาน หมายถึง เรื่องราวที่สืบต่อกันมาตั้งแต่สมัยโบราณเป็นการผูกเรื่องขึ้น เพื่อให้ผู้ฟังเกิดความสนุกสนาน ตลอดจนแทรกแนวคิดเพื่อให้เด็กนำไปเป็นแนวทางในการดำรงชีวิต
กุลยา ตันติผลาชีวะ (2541:2-10) ได้ให้ความหมายไว้ว่า นิทาน คือ สิ่งที่มีประสิทธิภาพสำหรับการเรียนรู้ให้กับเด็กปฐมวัย ไม่มีเด็กคนใดไม่ชอบฟังนิทาน นิทานสามารถสร้างจินตนาการ ความฝัน ความคิด ความเข้าใจและการรับรู้ให้กับเด็ก
สรุปได้ว่า นิทาน หมายถึง เรื่องราวที่เล่าสืบต่อกันมาหรือมีผู้แต่งขึ้นเพื่อให้ผู้ฟังได้รับความสนุกสนานเพลิดเพลิน และสามารถนำความคิดไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน ( เกริก ยุ้นพันธ์ (2539:8)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อสร้างนิทานต้นแบบซึ่งใช้หลักการสื่อสารเพื่อการโน้มน้าวใจ และหลักการสร้างนิทานสําหรับเด็กปฐมวัยอย่างมีระบบและขั้นตอน 2) เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของสื่อนิทานที่ สร้างขึ้นต่อพฤติกรรมคุณธรรมความมีน้ําใจของเด็กปฐมวัย โดยมีสมมติฐานในการวิจัยคือ 1) นิทานต้นแบบซึ่งใช้ หลักการสื่อสารเพื่อการโน้มน้าวใจและหลักการสร้างนิทานสําหรับเด็กปฐมวัยอย่างมีระบบและขั้นตอนมี ประสิทธิภาพตามเกณฑ์2) ค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมคุณธรรมด้านความมีน้ําใจในเด็กปฐมวัยของกลุ่มตัวอย่าง หลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลอง
นิทานเป็นสื่อที่มีความเหมาะสม ตรงกับความสนใจ และสามารถถ่ายทอดคุณธรรมให้ออกมาเป็น รูปธรรมได้ การเรียนรู้คุณธรรมจริยธรรมในวัยนี้ยังอยู่ในระดับก่อนเกณฑ์ (Pre conventional Level) เด็กจะ เข้าใจลักษณะของรูปธรรมมากกว่านามธรรม (Helen Bee, 1975: 299) นิทานจึงมีความเหมาะสม เพราะทําให้ เด็กสามารถเข้าใจคุณธรรมชัดเจน นอกจากนี้นิทานยังสามารถใช้ปลูกฝังสิ่งต่างๆ ให้แก่เด็กได้อีกด้วย ดังเช่นใน งานวิจัยซึ่งพบว่านิทานสามารถพัฒนาคุณลักษณะต่างๆ เช่น อิทธิพลของตัวแบบจากในนิทานมีผลต่อพฤติกรรม การรับรู้ด้านความมีวินัยและความเอื้อเฟื้อของเด็กปฐมวัย (สายทิพย์ บําบัดภัย, 2552: 95-97) และการจัด กิจกรรมการเล่านิทานทําให้นักเรียนมีพฤติกรรมการควบคุมอารมณ์ตนเองสูงขึ้น (ปียานันต์ บุญธิมา, 2549) เป็น ต้น แต่ส่วนใหญ่แล้วงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการใช้นิทานเพื่อพัฒนาคุณลักษณะของเด็กนั้น เป็นการพัฒนา คุณลักษณะด้านอื่นๆ นิทานเพื่อพัฒนาความมีน้ําใจยังมีน้อย และมักเป็นการนําสื่อนิทานที่มีอยู่แล้วมาใช้ โดย เน้นการจัดกิจกรรมการเล่านิทานประกอบกิจกรรมอื่นๆ เช่นการร้องเพลง การใช้หุ่นมือ เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ ตามที่ต้องการ แต่จากงานวิจัยที่ผ่านมาพบว่านิทานที่สร้างขึ้นเองบนฐานทฤษฎีที่สร้างแรงจูงใจ และมีการกําหนด วัตถุประสงค์เฉพาะ เป็นกรอบในการสร้างนิทาน จะทําให้เนื้อหานิทานที่สร้างขึ้นมีความชัดเจนตามวัตถุประสงค์ มีความเหมาะสม และตรงกับความสนใจของผู้เรียน ส่งผลให้นิทานมีประสิทธิภาพในการพัฒนาพฤติกรรมของเด็ก (พัชรี สวนแก้ว, 2536: 43; ศุภศิริ บุญประเวศ, 2552: 85)
สถานะการณ์ในปัจจุบัน
ในปัจจุบันการเล่านิทานเป็นสิ่งที่ครูที่โรงเรียนจะเล่าให้เด็กฟังก่อนทำกิจกรรมต่างๆสำหรับเด็กปฐมวัย แต่เมื่อกลับไปบ้านแล้วพ่อแม่จะไม่มีเวลาอ่านนิทานให้ลูกๆฟังแต่จะให้ลูกเล่นโทรศัพท์มากกว่าเด็กจึงไม่เกิดกระบวนการคิดหรือตระหนักถึงคุณธรรมที่ถูกต้องผลการวิจัยของดร.ปัญญา รุ่งเรือง ซึ่งพบว่า สภาพทั่วไปทั้งทางการเมือง การปกครอง เศรษฐกิจ และ สังคมไทย มีความย่อหย่อนทางคุณธรรมและจริยธรรม เห็นแก่ตนยิ่งกว่าส่วนรวม ถูกครอบงํา ด้วยวัตถุนิยม (ปัญญา รุ่งเรือง, 2547) จากงานวิจัยซึ่งเกี่ยวกับต้นทุนชีวิตของเด็กไทยและสภาพของสังคมในปัจจุบันที่กล่าวมา นี้แสดงให้เห็นว่า สังคมไทยในปัจจุบันกําลังจะก้าวเข้าสู่ภาวะขาดแคลนน้ําใจมากขึ้น คุณธรรมด้านความมีน้ําใจสามารถปลูกฝังได้ตั้งแต่เด็ก โดยเฉพาะในช่วงที่เรียกว่า “ปฐมวัย” เนื่องจากวัยนี้นักวิชาการหลายท่านได้กล่าวไว้ว่าเป็นวัยที่เหมาะสมที่จะปลูกฝังสิ่งต่างๆ ให้แก่เด็ก ดังที่พูนสุข ช่วยทอง (2548: 162) ได้แสดงทรรศนะไว้ว่า เด็กปฐมวัยเป็นวัยสําคัญของชีวิต เป็นพื้นฐานสําคัญของการมี บุคลิกภาพที่ดี ที่จะคงอยู่กับเด็กตลอดไปในภายภาคหน้า ดังนั้นการปลูกฝังคุณธรรมที่ดีให้แก่เด็กวัยนี้จึงเป็นเรื่อง สําคัญและเป็นเรื่องที่ควรกระทําอย่างยิ่ง
เอกสารอ้างอิง
เกริก ยุ้นพันธ์ (2539:8). ความหมายของนิทาน ที่มา https://seemalanonech.wordpress.com
สืบค้นวันที่ 30 พฤศจิกายน 2561
การสร้างสื่อนิทานเพื่อพัฒนาพฤติกรรมคุณธรรมด้านความมีน้้าใจในเด็กปฐมวัย
THE DEVELOPMENT OF TALES TO ENHANCE GENEROSITY IN CHILDREN IN EARLY CHILDHOOD ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ ปีที่ 8 ฉบับที่ 1 เดือนมกราคม – เมษายน 2558
ที่มา file:///D:/Download/32317-Article%20Text-82465-1-10-20150710.pdf สืบค้นวันที่ 30 พฤศจิกายน 2561
การเลือกนิทานสำหรับเด็กปฐมวัย https://www.facebook.com/blinkblookidbooks/posts/
สืบค้นวันที่ 9 ธันวาคม 2561
