ก่อนอื่นเรามารู้จักกับคุณนิวรณ์กับคุณฌานกันก่อน คุณนิวรณ์มีคุณสมบัติทางอารมณ์ 5 อย่างคือ

  1. พอใจในรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส เจอเป็นไม่ได้
  2. ชอบพยาบาท โกรธง่าย จองล้างชาวบ้านอยู่ร่ำไป
  3. ชอบ ง่วง หาวนอน เป็นนิจ ไม่ว่าจะทำอะไรจะหาวไว้ก่อน พ่อสอนไว้
  4. วันๆคิดแต่เรื่องฟุ้งซ่าน หงุดหงิด ขี้รำคาญใจ
  5. ชอบสงสัยในสิ่งที่ทำ ไม่แน่ใจในผลอยู่เนืองๆซิน่า

  ส่วนคุณฌาน ก็มีคุณสมบัติทางอารมณ์ 5 อย่างที่ต่างกับคุณนิวรณ์อย่างสิ้นเชิง คือ

  1. สนใจอยู่เพียงอารมณ์เดียว แถมยังมีคำภาวนากำกับอยู่เสมอในอารมณ์นั้น
  2. กำหนดรู้อยู่กับอารมณ์นั้นตลอดเวลา
  3. อิ่มใจ เบิกบาน ผ่องใส ปลาบปลื้มใจ ไม่เบื่อง่าย
  4. ชื่นบาน เป็นสุขกายที่ละเอียดอ่อน ประณีต
  5. มีอารมณ์เป็นหนึ่ง ตั้งมั่นในข้อ 1-4 ตลอดไม่คลาดเคลื่อน

  แต่คุณจิตเป็นเพื่อนกับคุณนิวรณ์มานานแสนนาน ไปไหนแต่ไหนด้วยกันตลอดเวลา ครั้นจะเลิกคบ แล้วหันมาคบกับคุณฌาน จึงเป็นเรื่องยากที่จะทำได้ โดยไม่หันกลับไปหาคุณนิวรณ์อีก แต่ถ้าหมั่นคบหากับคุณฌานบ่อยๆจนได้อารมณ์ของคุณฌานทั้ง 5 มา คุณจิตก็จะลืมคุณนิวรณ์ได้ในเวลาที่คบกับคุณฌานอยู่เท่านั้น คุณนิวรณ์จะทำตัวเหินห่างชั่วขณะแต่ไม่ยอมไปไหนไกลๆพร้อมที่จะมาคืนดีกับคุณจิตอยู่เสมอ แต่ถ้าต้องการทิ้งคุณนิวรณ์โดยสิ้นเชิง ผมจะแนะนำให้ คือคุณจิตต้องไปหาคุณ วิปัสสนาญาณให้ช่วยเท่านั้นครับจึงจะเลิกคบคุณนิวรณ์ได้สำเร็จครับ....