นิเทศนิสิตฝึกสอน_๐๔: โรงเรียนกมลาไสย ครั้งที่ ๒

อ.ต๋อย
ติดตาม ผู้ติดตาม 
ติดต่อ

วันที่ ๑๒ กันยายน ๒๕๖๑ มีความสุขดีที่ได้ทำหน้าที่อาจารย์นิเทศการสอน ครั้งที่ ๒ ของนิสิตสาขาวิทยาศาสตร์ทั่วไป ณ โรงเรียนกมลาไสย อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ ... AAR ว่า นิสิตทั้งสอง แม้ว่าจะอยู่ในสถานการณ์ที่ยาก แต่ก็แสดงให้เห็นถึงความพยายามและความตั้งใจมากๆ ในการการสอนของตนเอง และมีพัฒนาการด้านการจัดการเรียนรู้ขึ้นมาก

บันทึกนี้ อยากจะสะท้อนสิ่งที่ได้เรียนรู้ และมุมมองป้อนกลับสำหรับให้นิสิตทั้งสองได้พัฒนาภาวะแห่งความเป็นครู หรือ จิตวิญญาณแห่งความเป็น "ครูเพื่อศิษย์" ต่อไป

คนที่ ๑

สถานการณ์ยากไปกว่าครั้งแรกที่มาเยี่ยม เนื่องจากอาคารเดิมหลังคาชำรุดแบบสุดวิสัย จึงจำเป็นต้องย้ายชั้นเรียนมาใต้อาคารเรียนหลังใหม่ และเรียนแบบใกล้ๆ กัน ๔ ชั้นเรียน ใช้ไมค์ใช้เสียงก็ไม่เหมาะ  ... หากดูด้วยตา อาจเห็นว่าบรรยากาศเย็นสบายดี โล่งดี  แต่ใครที่มาเจอแบบนี้ จะพบข้อดีว่าทำไมห้องเรียนถึงต้องมีผนัง



  • สิ่งที่เห็นเป็นจุดเด่น 
    • ยังคงเป็นความพยายามและการเตรียมตัวอย่างดีเช่นเดิม 
    • สื่อการสอนที่ทำอย่างประณีต .... วินัยและนิสัยนี้ คือสิ่งที่ส่งผลให้ นิสิตคนนี้ เข้าใจและแม่นยำในเนื้อหาที่ตนเองสอน ... ความจริง หากทำให้นักเรียนทำเหมือนตนเองเตรียมสอนได้ เด็กก็จะเข้าใจเป้าหมายของการเรียนรู้ (Learning Outcome) ได้แน่  
    • เห็นความพยายามที่จะนำเอา "คะแนน" มาเป็นกลไกในการควบคุมชั้นเรียน ... แต่ไม่ได้สร้างเงื่อนไขชัดเจนนัก เลยอาจทำให้ "พลัง" น้อยไป 
    • การทดลองทำให้นักเรียนสนใจได้ สนุกสนานได้เสมอ 

  • แนะนำต่อจากสิ่งที่เคยแนะนำไว้ในบันทึกแรก (อ่านที่นี่)
    • เรื่องการสร้างเงื่อนไข และรักษาเงื่อนไข กติตา ให้เกิดความศักดิ์สิทธิ์ 
    • เรื่องการออกแบบการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการกลุ่ม ... คอมเมนต์สำหรับการทดลองนี้ คือ ออกแบบงานแต่ละกลุ่มน้อยเกินไป ทำให้กิจกรรมทำแบบเดียวก็เสร็จ คุณครูต้องทำทุกวิธีเพื่อให้มั่นใจว่า จะมีวัสดุอุปรณ์ต่างๆ  จัดเตรียมเอง จัดหาเอง หรือหากจะมอบหมายให้นักเรียนนำมา ก็ต้องจัดการให้มั่นใจว่า นักเรียนจะนำมาจริงๆ และควรมีแผนสำรอง  
    • อาจออกแบบเพิ่มเติมให้จับเวลา และความสูงที่ลำเลียงขึ้นไปได้ เพื่อให้ฝึกคำนวณอัตราการลำเลียงของพืช  เป็นต้น 
    • อย่าลืมว่า "เรากำลังฝึกทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ วิธีการคิดและทำตามวิธีทางวิทยาศาสตร์ " ดังนั้น ต้องค่อยๆ พานักเรียนดำเนินการ ๔ ขั้นตอนเสมอ คือ พากำหนดปัญหา  พาตั้งสมมติฐาน ทดลอง/พิสูจน์/รวบรวมข้อมูล และสรุปผลการศึกษาทดลอง 
  • แนะนำสำหรับ การสอนห้องโล่งๆ  แบบนี้ 
    • ใช้การสอนแบบเน้นกิจกรรม (Activity-based Learning) เช่น  
      • อาจง่ายๆ ตรงเป้าหมายคือ ให้วาดรูปท่อลำเลี้ยงเหมือนที่ครูเตรียมสอน  กำชับและกำกับให้วาดให้ละเอียด ประณีต ระบายสีสวยๆ ทำเป็นชั่วโมงศิลปะไปเลย  
      • อาจเป็นกิจกรรมสำรวจและทดลองแบบลองผิดลองถูกด้วยตนเองได้  โดยให้นักเรียนแต่ละกลุ่มไปเด็ดลำต้นพืช (วัชพืชร) ต่างๆ ที่เห็นเยอะทั่วไปข้างห้องเรียน มาลองทำ แล้วใช้ใบงานนำให้สังเกตดูว่า เหมือนหรือต่างกันหรือไม่อย่างไร 
      • อาจสอนโดยใช้ใบงานที่มีกิจกรรมที่มีขั้นตอนชัดเจน ท้าทาย และมีจำนวนข้อมากพอสำหรับการดำเนินการสัก ๑๕-๒๐ นาที 
      • ฯลฯ....  จงเป็นนักออกแบบกิจกรรม
    • สอนแบบไม่ใช้เสียง สื่อสารด้วยเสียงให้น้อยที่สุด เช่น สอนโดยมอบหมายงานเดี่ยว แล้วให้ทำแบบประเมินแบบเปิด ให้สืบค้นด้วยตนเองได้  เมื่อเสร็จให้เอามาส่งครูรายบุคคลทันที แล้วตรวจประเมินป้อนกลับรายบุคคลทันที และหากทำเสร็จก็ให้ทำกิจกรรมอื่นได้ตามอัธยาศัย 
    • สำคัญคือ ต้องกำหนด KPA ให้ชัดเจนมากๆ  กำหนดเลยว่า ต้องการให้นักเรียนรู้อะไร (K) ทำอะไรได้ (P) ตระหนักถึงอะไร (A) แล้วออกแบบให้ง่ายและตรงที่สุด พร้อมออกแบบกิจกรรมให้ได้ประเมิน KPA ของตนเองโดยไม่รู้ตัว 
คนที่ ๒

  • สิ่งที่เห็นว่าเป็นจุดเด่น 
    • ยังคงเป็นบุคลิกที่ สุขุม นอบน้อม นิ่มนวล ต่อทั้งผู้เรียนและผู้คนที่ได้คุยด้วย เป็นบุคลิกที่แสดงออกให้เห็นความเกรงใจ จึงไม่แปลกที่จะเห็นนักเรียนในชั้นเรียน ตั้งใจและให้ความร่วมมือต่อกิจกรรมที่ครูฝึกสอนบอกโดยไม่ต้องให้ตะโกนใดๆ
    • อีกอย่างหนึ่งที่ชอบคือ "การทิ้งเวลา" หรือ "รอเวลา" ให้นักเรียนได้ลองคิดหรือทำด้วยตนเองก่อน เช่น ตอนที่เปิดโอกาสให้นักเรียนได้เขียนสรุปผลของตนก่อน โดยไม่รีบเฉลย 
  • แนะนำต่อจากสิ่งที่เคยแนะนำไว้ในบันทึกแรก (อ่านที่นี่)
    • ระลึกเสมอว่า "เรากำลังสอน กำลังฝึกทักษะกระบวนการและวิธีการทางวิธีการทางวิทยาศาสตร์" ให้นักเรียน ดังนั้น การพาทำหรือให้ทำด้วยตนเองใน ๔ ขั้นตอนนนี้ ต้องทำทุกครั้งเมื่อจะมีการทดลอง คือ  กำหนดปัญหา กำหนดสมมติฐาน พิสูจน์/ทดลอง และสรุปผล 
    • กิจกรรมที่ออกแบบให้ทำ ยังไม่เหมาะสม  ง่ายเกินไป ใช้เวลาน้อยเกินไป เวลาที่เหมาะสม น่าจะอย่างน้อย ๒๐ นาที โดยมีปัญหาหรือความท้าทายให้ค้นหาคำตอบโดยการพิสูจน์  
    • กิจกรรมการทดลอง ต้องออกแบบให้นักเรียนได้ บันทึกข้อมูลเป็นตัวเลขเสมอ (ระดับมัธยม) ได้มีการวัด การคำนวณ การตีความหมายข้อมูล การลงความเห็นจากข้อมูล และการนำเสนอ  
    • ความทั่วถึงต่อกิจกรรมที่ทำเป็นเรื่องสำคัญ  การพิจารณานักเรียนรายบุคคล ประเมนรายบุคคล จะเป็นไปไม่ได้ และกลายเป็นเรื่องไม่จริงทันที หากบทบาทการทำงานในกลุ่มไม่ชัด ซึ่งจะเกิดขึ้นแน่ๆ ในกรณีที่กลุ่มใหญ่เกินไป 
  • อย่างลืมเรื่องการ สะท้อนการเรียนรู้ (Reflection) โดยเฉพาะการเรียนรู้ของตนเอง (Self-Reflection) ต้องเหลือเวลาให้มีกิจกรรมนี้เสมอ 
ช่วงท้ายของการนิเทศ เรานั่งคุยกันถึงเรื่องวิจัยในชั้นเรียน ผมแนะนำว่า สิ่งสำคัญคือ การฝึกนิสิตและการใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ให้กับนักเรียน เรากำลังสร้างวัฒนธรรมวิทยาศาสตร์ เราไม่ได้เพียงสอนวิทยาศาสตร์  ดังนั้นสิ่งที่เราต้องเข้าใจ คือ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ๑๓ ข้อที่ยอมรับกันทั่วโลก  วิธีหนึ่งในการทำความเข้าใจคือ นำมาวาดรูปและสร้างระบบจดจำอย่างเป็นระบบเสียก่อน เช่น ภาพด้านล่างนี้ 

เข้าใจได้ด้วยการพิเคราะห์ภาพ ไม่ยากเลย ใช่ไหมครับ เป้าหมายคือการเข้าใจธรรมชาติ เข้าถึงองค์ความรู้ใหม่ๆ ใกล้ความจริงเข้าไปเรื่อยๆ 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน บทบาทอาจารย์ต๋อย



ความเห็น (0)

หมายเลขบันทึก

652579

เขียน

14 Sep 2018 @ 04:28
()

แก้ไข

14 Sep 2018 @ 04:29
()

สัญญาอนุญาต

ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง
ดอกไม้: 2, อ่าน: คลิก