วันที่สัมภาษณ์ สำรวจและเก็บข้อมูลภาคสนาม
4 กุมภาพันธ์ 2561
สวัสดีค่ะ มาพบกับกลุ่มของดิฉันกันอีกแล้วนะคะ วันนี้เป็นการลงพื้นที่ครั้ง 2 ของพวกเรา ตามมาเลยคะ !!
วันนี้เราเดินทางมายัง บ้านเลขที่ 53 ม.1 ต.ห้วยขวาง อ.กำแพงแสน จ.นครปฐม เพื่อมาพบกับคุณย่าท่านหนึ่ง ซึ่งพี่กัญญาเป็นคนแนะนำให้เรามาพบกับคุณย่าท่านนี้ ท่านมีชื่อว่า คุณย่าป้อม อายุ 84 ปี โดยพี่กัญญา เป็นผู้สืบทอด พิธีกรรม และภูมิปัญการทำขวัญข้าวมาจากคุณย่าป้อมนั่นเอง โดยเราได้ขอสัมภาษณ์คุณย่า หรือพูดง่ายๆ ว่า มาถามไถ่ท่านกันดีกว่า คุณย่าเล่าให้ฟังว่าเมื่อก่อนจะมีการปฏิบัติหรือทำพิธีกรรมการทำขวัญข้าวกันอย่างแพร่หลาย เกือบทุกหมู่บ้าน ทุกตำบล ที่มีการปลูกข้าว แต่ในปัจจุบันนี้ พิธีกรรมการทำขวัญข้าวนั้น เริ่มลดน้อยลง ตามกาลและเวลา ของโลกเราที่เปลี่ยนแปลงไป คุณย่าป้อมอธิบายให้เราฟังไว้ว่า "การทำขวัญข้าวนั้น ก่อนที่ข้าวจะตั้งท้อง การรับขวัญไปนา ให้เตรียมขนมต้มขาวนะ ไม่ใช่ขนมต้มแดง กล้วย ขนมถั่ว ขนมงา ผลไม้ จัดใส่ในกระจาดแล้วเอาผ้าสีมัด และมีการรับขวัญเข้าบ้าน จะมีผ้าสี ให้มัดติดกับธง และนำไปปักไว้รับขวัญข้าวที่นา สิ่งที่ต้องรับขวัญคือ น้ำมะพร้าวอ่อน ปลอกไปเลย และนำขันไปใบหนึ่ง นำน้ำมะพร้าวเทใส่ขัน แล้วเรียกขวัญว่า "แม่โพสพ โพศรี วันนี้ วันดีคืนดี ลูกจะมารับแม่โพสพ โพศรี ไปเข้ายุ้ง เข้าฉาง อยู่ร่ม อยู่เงา รับเลี้ยงลูกหลานให้อยู่เย็นเป็นสุข ให้มีกินมีใช้ อย่าให้ลูกหลานอดอยาก" ถ้าเรามีกระสอบข้าว ก็นำมาไว้ในพิธีด้วย และจุดธูปเรียกขวัญได้เลย ในส่วนของตัวคุณย่าป้อมเองนั้น ไม่มีบทสวดใดๆ ท่านจุดธูปแล้วร้องเรียกขวัญเลย และในปัจจุบันนั้น ตัวคุณย่าป้อมเอง ไม่ได้ทำนานแล้ว เลิกทำนามานานแล้ว แต่ยังจำพิธีการทำขวัญข้าวได้ดี และมีสืบทอดพิธีกรรมการทำขวัญข้าว และความรู้ต่างๆ เกี่ยวกับพิธีกรรมไปคือ พี่กัญญา นั่นเอง... และนี่คือบุคคลสำคัญท่านหนึ่งซึ่งเราไปพบมาในวันนี้ค่ะ
