บันทึกชุด ศาสตร์และศิลป์ว่าด้วยการสอน นี้ตีความจากหนังสือ The New Art and Science of Teaching เขียนโดย Robert J. Marzano ซึ่งเพิ่งออกวางจำหน่ายในปี พ.ศ. ๒๕๖๐ นี้เอง
ตอนที่ ๔๗ เน้นการวางแผนหน่วยการเรียน (unit of learning) ไม่ใช่ที่บทเรียน (lesson) ตีความจาก Recommendation 2 : Focus on Unit Planning as Opposed to Lesson Planning
หนังสือ The New Art and Science of Teaching บอกว่าการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบที่เสนอในตอนที่ ๔๗ นี้ น่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ง่ายที่สุด โดยที่ในสหรัฐอเมริกา ในสภาพปัจจุบัน ครูต้องเขียนแผนการเรียนแต่ละคาบ โดยเขียนไปอย่างนั้นเอง เพียงเพื่อส่งครูใหญ่และเขตพื้นที่การศึกษา เป็นการทำงานที่เสียเวลาเปล่า ไม่เกิดประโยชน์ต่อนักเรียน
เขาจึงเสนอให้เขียนแผนของหน่วยการเรียน (unit of learning) สำหรับใช้สอนจริงๆ เท่ากับแผนนี้ช่วยให้ ครูคิดอย่างเป็นระบบที่ผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียน โดยครูวางแผนการสอนใน ๓ ระดับ คือ (๑) สอนโดยตรง (๒) ฝึกปฏิบัติเพื่อการเรียนรู้อย่างลึกและเชื่อมโยง และ (๓) ประยุกต์ใช้ความรู้ อย่างที่ระบุในตอนที่ ๑ - ๔๕ นั่นเอง
เขาแนะนำว่า แผนหน่วยการสอนไม่ใช่สิ่งตายตัว แต่ยืดหยุ่นเปลี่ยนแปลงได้ และจัดทำด้วยการไตร่ตรอง อย่างจริงจัง
ตัวอย่างของร่างแผนการสอนหน่วยเรียนรู้เรื่อง “แนวโน้มสู่ศูนย์และการกระจาย” (central tendency and dispersion) มีดังนี้
จะเห็นว่าครูใช้คำถามเพื่อออกแบบแผนการสอนเป็นแนวทางยกร่างแผนการสอน
คำถามเพื่อการออกแบบแผนการสอน ๖ คำถามแรก ซึ่งเชื่อมโยงกับการสอน ๓ ระดับ มีดังนี้
นอกจากนั้น ยังมี คำถามเพื่อการออกแบบที่ ๗ - ๑๐ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการจัดบริบททางจิตใจของนักเรียน ให้เอื้อต่อการเรียนรู้ ดังนี้
เพื่อช่วยให้ครูดำเนินกิจกรรมในห้องเรียน โดยสร้างบรรยากาศกระตุ้นสภาพทางจิตใจของนักเรียนให้พร้อมเรียน ตามคำถามเพื่อการออกแบบที่ ๗ - ๑๐ ข้างบน เขาแนะนำให้ครูจัดทำ “บันทึกเตือนใจประจำวัน” ดังตัวอย่าง
วิจารณ์ พานิช
๑๕ เม.ย. ๖๐
