AJAX ไม่ใช่เทคโนโลยีใหม่ ที่จริงแล้วเป็นการเอาเทคโนโลยีที่มีอยู่แล้วหลายๆอย่างมารวมกันซึ่งแต่ละตัวมีความสามารถพิเศษของมันเอง สิ่งที่นำมารวมกันมีดังนี้
- พื้นฐานการแสดงผลโดยใช้ XHTML และ CSS
- การแสดงผลและปฏิสัมพันธ์แบบ Dynamic โดยใช้ Document Object Model (DOM)
- การแลกเปลี่ยนและจัดการข้อมูลโดยใช้ XML และ XSLT
- การรับข้อมูลแบบ Asynchronous โดยใช้ XMLHttpRequest
- และ JavaScript เพื่อรวมทุกสิ่งเข้าด้วยกัน

รูปแสดงส่วนประกอบของ Ajax
การทำงานของเว็บแอพพลิเคชั่นแบบเก่าคือ ผู้ใช้ทุกคนร้องขอผ่าน HTTP จากนั้น HTTP ก็จะไปติดต่อกับเว็บเซิร์ฟเวอร์ แล้วเซิร์ฟเวอร์ก็จะประมวลผล , รับข้อมูลจากระบบ แล้วส่งกลับมาในรูปของ HTML
การทำงานของเว็บแอพพลิเคชั่นแบบ Ajax ผู้ใช้เรียกผ่าน JavaScript ไปยัง Ajax engine แล้วร้องขอผ่าน HTTP ไปยังเซิร์ฟเวอร์จากนั้น เซิร์ฟเวอร์จะตอบกลับมาที่ Ajax engineในรูปของ XML จากนั้น Ajax engine จะเปลี่ยนให้อยู่ในรูปของ HTML และ CSS เพื่อแสดงผลผ่านทางบราวเซอร์ (รูปที่ 1)

รูปที่ 1 : จำลองการติดต่อระหว่างเว็บแอพพลิเคชั่นแบบเก่าเทียบกับ Ajax เว็บแอพพลิเคชั่น
แอพพลิเคชั่นแบบ Ajax ปฏิสัมพันธ์แบบ start-stop-start-stop บนเว็บโดยการใช้สื่อกลางระหว่างผู้ใช้กับเซิร์ฟเวอร์ คือ Ajax engine ดูเหมือนว่าจะเป็นการเพิ่มเลเยอร์เข้าไปเพื่อทำให้มีการตอบสนองลดลงแต่ที่จริงแล้วไม่ใช่อย่างนั้น
แทนที่จะโหลดเว็บเพจบราวเวอร์จะโหลด Ajax engine แทนซึ่งอยู่ในรูปของ JavaScript และซ่อนอยู่ในเฟรมที่ถูกซ่อนไว้ Ajax engine นี้จะตอบสนองกับทั้ง ไคลเอนท์/เซิร์ฟเวอร์ ผู้ใช้สามารถเห็นการติดต่อสื่อสารกับเซิร์ฟเวอร์ได้ และยังสามารถปฏิสัมพันธ์กับแอพพลิเคชั่นได้ตลอดเวลา จึงทำให้ผู้ใช้ไม่ต้องเริ่มจากบราวเซอร์ที่ว่างเปล่าและรอการโหลดข้อมูลเสมอ (รูปที่ 2)

รูปที่ 2 : จำลองการติดต่อระหว่างผู้ใช้กับเซิร์ฟเวอร์แบบเก่าเปรียบเทียบกับ Ajax Model
ที่มา : http://www.adaptivepath.com/publications/essays/archives/000385.php