เรียงถ้อย ร้อยเรื่อง เมืองน่าน(ตอนที่๒)
กระต่ายใต้เงาจันทร์ (อาจารย์สุภัชชา พันเลิศพาณิชย์)
เมื่อการเดินทางถึงจุดหมาย เท้าเหยียบผืนดิน ถิ่นเมืองน่าน ใจรำลึก พนมมือ ไหว้สา นมัสการ พระธาตุแช่แห้ง วัดพระธาตุแช่แห้ง จังหวัดน่าน แล้วสวดบูชา นะโม ตัสสะฯ 3 จบ แล้วว่า...... ยาธาตุภูตา อะตุลานุภาวาจีรัง ปะติฏตา นันทะกัปปะเกปุเร เทเวนะ คุตตา วะระพุทธะธาตุง จิรัง วันทามิ หันตัง ชินะธาตุโย โสตะถาคะตัง อะหังวันทามิ สัพพะทา อะหัง วันทามิ ทูระโต (สวด 3 จบ) ความศักดิ์สิทธิ์ ปกคลุมความรู้สึก ความสงบ เกิดภายใน เจดีย์สีทองเหลืองอร่ามโดดเด่น เฉกเช่นจะบ่งบอกถึงศรัทธา ที่ยึดมั่นหนักแน่น ข้าพเจ้าเดินทอดน่องเรื่อยจนถึงเส้นทางที่มีรูปปั้นพญานาคโดดเด่นข้างสองฝากฝั่ง พญานาคเมืองน่านดูน่าเกรงขาม เหมือนเลื้อยได้ ประดั่งมีชีวิต ตำนานเมืองน่านผูกพันกับพญานาคทำให้เมืองน่านผูกพันกับเมืองล้านช้าง จนมีความเกี่ยวข้องกันในวิถีชีวิตแต่เดิมซึ่งจากเอกสารตำนานล้านนาไม่มีปรากฎเกี่ยวกับการเกิดแม่น้ำน่าน แต่กลับพบที่ภาคอีสานคือตำนานวังนาคินทร์คำชะโอดเขียนไว้ว่ามีพญานาค๒ตน มีชื่อว่า สุทโธนาคและสุวรณนาคต่างปกครองเมืองหนองแสร่วมกันโดยมีอะไรจะแบ่งปันคนละครึ่งโดยเฉพาะอาหาร ถ้าจะออกไปหาอาหารก็ไปพร้อมกัน ถ้าไม่ไปก็ไม่ไปทั้งสองตน วันหนึ่งสุวรรณนาคออกไปหาอาหารได้เนื้อช้างก็นำเนื้อช้างมาแบ่งให้สุทโธนาคครึ่งหนึ่งพร้อมนำขนช้างมายืนยันว่าเป็นเนื้อช้างจริงๆ
รุ่งขึ้นอีกวันสุวรรณนาคออกไปหาอาหารอีกครั้งคราวนี้ได้เนื้อเม่นก็นำเนื้อเม่นมาแบ่งให้และนำขนเม่นมายืนยันด้วยเช่นเคย แต่สุทโธนาคไม่เชื่อเพราะขนเม่นใหญ่กว่าขนช้าง ทำไมได้แบ่งเนื้อเม่นนิดเดียว คิดว่า สุวรรณนาคยักยอกเอาไว้จนทำให้เกิดสงครามสู่รบกันถึง7ปี จนพระอินทร์ต้องลงมาตัดสินความโดยให้สร้างแม่น้ำแข่งกัน โดยพญานาคตนไหนถึงทะเลก่อนจะประทานปลาบึกให้ สุทโธนาคเป็นพญานาคใจร้อน มุทะลุได้สร้างแม่น้ำมุ่งไปทางทิศตะวันออกของเมืองหนองกระแสหรือหนองแส เมื่อเจอภูเขา ก็เลื้อยโค้งไปโค้งมา จนทำให้เกิดแม่น้ำโค้งหรือที่เรารู้จักกันคือ แม่น้ำโขงนั่นเองและสุทโธนาคสร้างแม่น้ำเสร็จก่อนจึงได้ปลาบึกไว้ในแม่น้ำโขงและยังทูลขอพระอินทร์ขอทางขึ้น-ลงระหว่าง เมืองมนุษย์กับบาดาล3ทางคือ พระธาตุเวียงจันทร์ หนองคันแท พรหมประกายโลก(คันชะโนด) ซึ่งหมายถึง ง้วนดินที่พระพรหมเสด็จลงมากินจนหมดฤทธิ์กลายเป็นมนุษย์เป็นที่พระอินทร์ให้สุวรณนาคปกครองที่นั่นมีต้นชะโนดเป็นสัญลักษณ์และสุวรณนาคเป็นพญานาคที่ละเอียดอ่อน ใจเย็นได้สร้างแม่น้ำทางทิศใต้ด้วยความประณีต บรรจง คือ แม่น้ำน่าน คำว่า น่าน มีตัวน.ตรงกับวันเสาร์ ตามระบบภูมิทักษิณาที่กำหนดให้มีดาวเคราะห์๘องค์มีชื่อสัตว์๘ชื่อตามอักษรบาลี อาจจะเป็นด้วยเหตุนี้ที่นักปราชญ์ในอดีตเรียกเมืองน่านว่า นาเคนทรซึ่งหมายถึงเมืองพญานาคหรือเมืองพญาช้างได้ด้วย(ยุทธพร นาคสุข,๒๕๕๓)และมีบางคนเชื่อว่า ขุนนุ่นและขุนฟอง ราชบุตรบุญธรรมของพญาภูคาเกิดจากไข่พญานาคจึงเป็นปฐมกษัตริย์ที่สืบเชื้อสายมาจากพญานาคนั่นเอง(นายสักก์สีห์ พลสันติกุล,๒๕๕๖)
น่านเมืองที่น่าค้นหา อ้อมกอดน่านนครา คุณค่าแห่งความทรงจำ
๑๑ กันยายน ๒๕๕๙ เวลา๑๑.OOน.
ณ.บ้านนี้มีแต่รัก...แกมนาค..เชียงราย
อาจารย์ สุภัชชา พันเลิศ พาณิชย์
