การจัดทัพในมังรายศาสตร์

ในระหว่างที่ผู้เขียนศึกษา "ตำราพิไชยสงคราม เมืองเพชรบูรณ์" เพื่อเขียนออกมาเป็นภาษาปัจจุบัน

พบว่า ตามประวัติกองทัพไทย จะอ้างถึงการจัดทัพใน "มังรายศาสตร์" ว่าเป็นหลักฐานแรกเท่าที่พบ

ในระหว่างนั้น ได้สืบค้นข้อมูลทางออนไลน์ พบ เอกสารสำคัญ คือ มังรายศาสตร์ (ฉบับ เสาไห้ จ.ศ.1161)

ดร.ประเสริฐ ณ นคร ถอดเป็นอักษรไทย จากตัวหนังสือพื้นเมืองล้านนาไทย

นำมาให้เห็นกันครับ


ข้อความข้างต้น เป็นการจัดหน่วยยามปกติ

ไพร่สิบคน ให้มีนายสิบผู้หนี่ง ข่มกว้านผู้หนึ่ง (ทำหน้าที่เป็นผู้ติดต่อ ป่าวประกาศเรื่องงานนายสิบทุกคน ) (สมเด็จกรมพระยาดำรงฯ อธิบายไว้ว่า เป็น เจ้าหมู่ หรือ หัวหน้าหมู่บ้านดูและ คนเดิน ไพร่ ที่ได้การฝึก )

นายสิบมีห้าคน ให้มีนายห้าสิบผู้หนึ่ง มีปากซ้าย ผู้หนึ่ง 1 และปากขวาผู้หนึ่ง (เป็นผู้ช่วยรอฟังความ)

นายห้าสิบมีสองคน ให้มีนายร้อยผู้หนึ่ง (เทียบเท่ากับผู้บังคับกองร้อย)

นายร้อยมีสิบคนให้มีเจ้าพันผู้หนึ่ง (เทียบเท่ากับผู้บังคับกองพัน)

เจ้าพันมีสิบคน ให้มีเจ้าหมื่นผู้หนึ่ง (เทียบเท่ากับผู้บัญชาการกองพล)

เจ้าหมื่นมีสิบคน ให้มีเจ้าแสนผู้หนึ่ง (เทียบเท่ากับแม่ทัพ)

ปกครองแบบนี้เพื่อไม่ให้ขัดเคืองใจพระเจ้าแผ่นดิน (จาก หนังสือ ประวัติกองทัพไทย ในรอบ 200 ปี พ.ศ. 2325-2525 (2525) , หน้า 15-16 )

การจัดดังกล่าวนี้ร่วมสมัยกับสมัยกรุงสุโขทัย จึงอาจนำมาใช้กับการทหารของกองทัพกรุงสุโขทัยด้วย

(อ้างจาก http://www.sukhothai.go.th/history/hist_05.htm )

ส่วนการจัดเหล่าทหาร ที่เคยรู้กันคือ จตุรงคเสนา แต่ในแบ่งกองทหารตาม มังรายศาสตร์ จัดแบ่งตามความสำคัญ (ประวัติกองทัพไทย ในรอบ 200 ปี พ.ศ. 2325-2525 (2525), หน้า 15) คือ

ชั้นสูง ได้แก่ เหล่าพลช้าง เรียกว่านายช้าง

ชั้นกลาง ได้แก่ เหล่าพลม้า เรียกว่า นายม้า

ชั้นต่ำ ได้แก่ เหล่าพลราบ เรียกว่านายตีน

บันทึกเก่าและหลักฐานโบราณ มีคุณค่าและประโยชน์มากในการไขความเข้าใจในอดีต และทำให้เราได้เห็นภาพที่ชัดเจนมากขึ้น ว่าในสมัยโบราณ ไทยเราก็มีหลักการ พิชัยยุทธ และอาจไม่ได้ ป่าเถื่อน แบบฝรั่งว่า ตามภาพจำหลักที่นครวัด ก็ได้


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ตำราพิไชยสงคราม



ความเห็น (0)