ภูฟ้า
ดร. สุรเชต น้อยฤทธิ์

ปัญญาญาณ คือ อะไร ? (1)


บนเส้นทางแห่งการพัฒนาตนเองด้วยพุทธธรรมนั้น

ผมว่า มีคำสำคัญจำนวนหนึ่ง ที่เราทั้งหลายต้องทำความเข้าใจ ถึงแม้เราจะปฏิบัติธรรมหรือไม่

เพราะเป็นคำสำคัญที่จำเป็นต่อชีวิต ที่เราท่านสามารถทำความเข้าใจได้ไม่ยากนัก

ได้แก่คำดังต่อไปนี้

จิตเดิมแท้ ๑ ปรัชญา ๑ ความว่าง ๑ ปัญญาญาณ ๑



  • จิตเดิมแท้นั้น บริสุทธิ์อยู่แล้ว แต่ถูกเมฆหมอกแห่งความคิดปรุงแต่งปิดบังเอาไว้
  • จิตเดิมแท้ เปรียบดั่งดวงตะวัน ที่ถูกบดบังด้วยเมฆหมอกแห่งความคิดปรุงแต่ง เพียงแต่เอาความคิดปรุงแต่งออกก็จะเห็นจิตเดิมแท้
  • ปรีชาญาณ เป็นปัญญาที่อาศัยการคิดด้วยสมองซึ่งเป็นปัญญาทีสำคัญต่อพัฒนาการทางวัตถุของโลก แต่จะมีผลข้างเคียงตามมา
  • ส่วนปัญญาญาณนั้น เป็นปัญญาที่ผุดเกิดเมื่อจิตใจว่างจากความคิดปรุงแต่ง (ไม่ได้ใช้ "การคิด" อย่างปรีชาญาณ)
  • ความว่าง คือ ว่างจากการคิดปรุงแต่ง
  • ปัญญาญาณ คือ ว่างและมีสติรู้อยู่
  • ในที่นี้ ปรัชญา หมายถึง การเข้าถึงจิตเดิมแท้ด้วยปัญญาญาณ หนอ



วิวัฒนาการความก้าวหน้าทางโลก ต้องอาศัย "ปรีชาญาณ" แต่ ..

แต่.. เราจะสังเกตุว่า ยิ่งโลกเจริญทางวัตถุมากเพียงใด .. ปัญหายิ่งกลับเพิ่มขึ้นเป็นเงาตามตัว


นี่คือ ผลกระทบของ "ปรีชาญาณ" หนอ



เพื่อให้การทำความเข้าใจ "ปัญญาญาณ" ชัดเจนขึ้น

เราควรทำความเข้าใจอีกคำหนึ่งก่อน คือ "สัญชาตญาณ" หนอ



หมายเลขบันทึก: 590210เขียนเมื่อ 14 พฤษภาคม 2015 16:05 น. ()แก้ไขเมื่อ 14 พฤษภาคม 2015 22:43 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง


ความเห็น (6)

ผมรู้จักปัญญาญาณจาก 3 แหล่ง
หนึ่งในนั้น สามารถศึกษาคร่าว ๆ ได้ที่นี่ครับ

http://intuitionflow.blogspot.com/2005/06/posttoda...

สัณชาตญาณ..น่าจะหมายถึง..พุทธจิตตะ..ในสัตว์โลก..ทุกรูป ทุกนาม ในธรรมดาธรรมชาต

ใช่ไหมเจ้าคะ

มีดอกไม้..มาฝาก..เจ้าค่ะ.."กุหลาบพันปี"

หนังสือแปลที่โด่งดังในเมืองไทย ได้ให้ความหมาย 3 ญาณ ไว้ประมาณนี้ครับ




ขั้นที่ 1 เป็นเรื่องสัญชาตญาณ (Instinct) ซึ่งมีอยู่แล้วในทุกคน เช่น เวลามีภัยมาถึงตัวก็รู้จักหลบหลีกอย่างนี้ เป็นต้น ซึ่งหากเรามีสัญชาตญาณอย่างเดียวเราก็ไม่ต่างจากสัตว์ เพราะฉะนั้นเราต้องพัฒนาสู่ขั้นที่ 2 ต่อไป
ขั้นที่ 2 เป็นเรื่องปรีชาญาณ (Intellect) ได้แก่ การรับรู้ เข้าใจ รู้จักตัดสินใจ รู้จักคิดค้น โดยใช้สมองในการวิเคราะห์ เมื่อมีส่วนที่เป็นจิตสำนึก ส่วนนี้ทำให้เราแตกต่างจากสัตว์อื่นๆ แต่ก็ไม่ได้หมายความ ว่าเราเป็นมนุษย์จนกว่าจะถึงขั้นที่ 3
ขั้นที่ 3 เป็นเรื่องปัญญาญาณ (Intuition) เป็นการเข้าถึงสภาวะจิตใจที่ทำให้เราเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ ปัญญาญาณเป็นส่วนที่เป็นจิตเหนือสำนึก เป็นเรื่องของการหยั่งรู้ เป็นการรับรู้แบบปิ๊งแว้บ เป็นการรู้ที่ก้าวข้ามตรรกะและเหตุผล




ผมเข้าใจว่า ปัญญาญาณ ใกล้กับ พุทธจิตตะ หรือ จิตเดิมแท้ที่สุดครับ


เราจะพัฒนาไปถึงระดับปัญญาญานได้อย่างไรคะอาจารย์

ตามที่ผมเข้าใจและทดลองฝึกนั้น (อาจยังไม่ถูกต้องนัก)
ผมปฏิบัติตามแนวทาง Zen + ครูสมาธิ (ฌาน) ครับ

..เพียรเข้าสู่จิตเดิมแท้ด้วยความว่างที่รู้อยู่..
ประมาณนั้นครับ

เมื่อสักครู่ไปค้นนิยาม เพื่อประกอบการอธิบาย ไปพบพระสูตรที่น่าสนใจมากครับ

http://www.84000.org/tipitaka/attha/v.php?B=12&A=1...

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี