นักการศึกษาในความทรงจำ ตอนที่ 1: ผู้วางรากฐานให้ศึกษานิเทศก์ในประเทศไทย

ผู้วางรากฐานให้ศึกษานิเทศก์ในประเทศไทย


มีคนบอกว่ากระทรวงศึกษาธิการนี่อ้วนมาก ดูเถิดครับ เขตพื้นที่การศึกษาบางเขต
มี ผอ.เขต 1 คน รองผอ.อีก 7-8 คน

เรียกว่า "ท่านรอง" นี่จะเดินชนกันเพราะหางานทำอยู่แล้ว 555

อีกหน่วยในเขตพื้นที่ที่น่าสนใจ คือ กลุ่มนิเทศ ติดตามและประเมินผลการจัดศึกษาซึ่งเป็นกลุ่มที่รวมของ "ศึกษานิเทศก์" ครับ

คำว่า "ศึกษานิเทศก์" นี้ ใช้แทนคำในภาษาอังกฤษว่า "Supervisor" หรือ "Inspector" ครับ

และคนคิดคำไทยไพเราะ ๆ คำนี้ขึ้น คือ ศาสตราจารย์ ม.ล.บุญเหลือ (กุญชร) เทพยสุวรรณ ผู้ร่วมก่อตั้งหน่วยศึกษานิเทศก์ กรมวิสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการและกลายเป็นหัวหน้าหน่วยในเวลาต่อมา

(อีกท่านหนึ่งคือ ดร.ก่อ สวัสดิ์พานิชย์ แต่ท่านมาดำรงตำแหน่งหน้าหน่วยนี้เพียงประมาณปีเศษเท่านั้น)

โดย ศาสตราจารย์ ม.ล.บุญเหลือ ให้ความหมายของคำนี้ไว้ว่า "ผู้ชี้แจงทางการศึกษา"

ศาสตราจารย์กิตติคุณ ฐะปะนีย์ นาครทรรพ (2505) เล่าไว้ในบันทึกความทรงจำส่วนตัวว่า ศ.ม.ล.บุญเหลือ ท่านไปเรียนวิชานี้จากอเมริกา เมื่อปี พ.ศ. 2489 แล้วกลับมาวางรากฐานหน่วยศึกษานิเทศก์ขึ้น

โดยสร้างศึกษานิเทศก์รุ่นในตำนาน เช่น อาจารย์ประชุมสุข อาชวอำรุง (สายวิทยาศาสตร์-ศ.กิตติคุณ ดร. อดีตคณบดี คณะครุศาสตร์ จุฬา ฯ) อาจารย์ศรีนาถ สุริยะ (สายสังคมศึกษา-ศ.ท่านผู้หญฺิง อดีตอาจารย์โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา คณบดีคณะอักษรศาสตร์ ม.ศิลปากร และพระอาจารย์ในสมเด็จเจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา ฯ) ม.ล.บุญเหลือ เทพยสุวรรณ (สายภาษาอังกฤษ-ศ. อดีตอาจารย์โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาและมาแตร์เดอี อดีตคณบดีคณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร) และ อ.ฐะปะนีย์ นาครทรรพ (ศ.กิตติคุณ อดีตอาจารย์ใหญ่โรงเรียนดัดดรุณี และอาจารย์คณะครุศาสตร์ จุฬา ฯ) ได้รับผิดชอบสายภาษาไทย

ทุกท่านที่ผ่านมาต่อมาภายหลังมีตำแหน่งทางวิชาการว่า ศาสตราจารย์ ครับ

แน่นอนว่าผมไม่เคยรู้จักท่านมาก่อน อ่านก็แต่ผลงานของท่าน

แต่ผมเคยฟัง รองศาสตราจารย์อิงอร สุพันธุ์วณิช ครูของผม อาจารย์ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งเคยร่วมงานกับท่านในอดีตเล่าว่า

ศ. ม.ล.บุญเหลือ นั้น ท่านมีกิริยามารยาทสมกับที่เป็นผู้ดี แทบจะทุกกระเบียดนิ้ว

ปัจจุบัน หน่วยศึกษานิเทศก์ ได้พัฒนาและเปลี่ยนสภาพเป็น ศูนย์พัฒนาการนิเทศและเร่งรัดคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐาน (ศนฐ.) และมีกลุ่มนิเทศ ฯ สังกัดอยู่ในเขตพื้นที่การศึกษาต่าง ๆ ทั่วประเทศ

อย่างไรก็ตาม ถ้าถามว่า ใครเป็นผู้ให้กำเนิด (ก่อตั้ง) ศึกษานิเทศก์ในประเทศไทยและปลูกปั้นจนเป็นรูปร่าง คำตอบคือ

ศาสตราจารย์ ม.ล.บุญเหลือ เทพยสุวรรณ

บุคคลสำคัญของโลกโดยองค์การยูเนสโก พ.ศ. 2555 ครับ





________________________________________________________

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ปฏิรูปหลักสูตรและการสอน



ความเห็น (1)

เขียนเมื่อ 

ท่านที่เอ่ยนามมานั้นท่านเป็นผู้นำทางการศึกษาจริง ๆ ผลงานของท่านมีมากมาย เคยเรียนกับ ศ. ดร. ประชุมศุข

อาชวอำรุง ท่านเก่งเฉียบขาดจริง ๆ ห้ามหน่อมแน้มในชั้นเรียนท่านเด็ดขาด

ในยุคของท่านเหล่านี้ได้รับแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์ไม่ใช้ระบบที่ต้องเสนอขอโดยมีผลงานตามเกณฑ์ในปัจจุบันที่เน้นผลงานวิจัย แต่พิจารณาอย่างไรไม่แน่ใจ (น่าศึกษาเชิงประวัติศาสตร์อุดมศึกษาไทย...)