ขั้นตอนการสร้างโปรแกรมวิเคราะห์ความแปรปรวนของค่าเฉลี่ย (ANOVA) แบบ  (Randomized complete block design, RCB) 1.       แผ่นงานที่ 1 เป็นแผ่นงานสำหรับกรอกข้อมูลค่าเฉลี่ย  2.       แผ่นงานที่ 2 เป็นแผ่นงานแสดงผลการวิเคราะห์ความแปรปรวนของค่าเฉลี่ย (ANOVA) แบบ RCB. ใช้งานปกติทั่วไป 3.     แผ่นงานที่ 3 เป็นแผ่นงานแสดงผลการวิเคราะห์ความแปรปรวนของค่าเฉลี่ย (ANOVA) แบบ RCB. ใช้งานในการทดลองถิ่นกำเนิด 4.       แผ่นงานที่ 4 เป็นแผ่นงานแสดงผลการวิเคราะห์ความแปรปรวนของค่าเฉลี่ย (ANOVA) แบบ RCB. ใช้งานในการทดสายพันธุ์              ในแผ่นงานที่ 1 ตารางควรใช้การให้ สี ใน Cell ต่างๆ เพื่อให้ง่ายในการกรอกข้อมูล และตรวจผลการกรอกข้อมูล  และที่สำคัญ  เมื่อสร้างเสร็จแล้วควรสร้างการป้องกันแผ่นงานในแผ่นงานที่ 2  3 และ 4 เพื่อไม่ให้มีการแก้ไข  ด้วยการใส่รหัสผ่าน (Pass word) ซึ่งเป็นแผ่นงานแสดงผล  เนื่องจากมีการเขียนสูตรคำนวณต่างๆมากมาย โดยในแผ่นงานที่ 1 ก่อนทำการป้องกันแผ่นงาน ต้องเลือก Cell ที่ใช้กรอกข้อมูลต่างๆ  แล้วยกเลิกการล๊อค Cell ก่อน  มิฉะนั้นจะกรอกข้อมูลไม่ได้                    หลังจากที่ท่านสร้างเสร็จท่านก็จะได้โปรแกรมวิเคราะห์หาความแตกต่างของค่าเฉลี่ย (ANOVA) แบบผังการทดลอง RCB. ในการศึกษาด้าน การทดลองถิ่นกำเนิด การทดสอบแม่ไม้ และการทดสอบสายพันธุ์ ไว้ใช้เป็นการส่วนตัว  โดยไม่ต้องเสียค่าลิขสิทธิ์  หากเราลองทำสำเร็จ ก็จะสามารถประยุกต์ใช้กับการสร้างโปรแกรมวิเคราะห์แบบอื่นๆ  ตลอดจน การหาสัมประสิทธิ์ของสหสัมพันธ์ (Correlation ; r2) ซึ่งมีแนวโน้มว่าควรจะหาสัมประสิทธิ์ของสหสัมพันธ์ระหว่างลักษณะต่างๆ และระหว่างลักษณะต่างๆกับสิ่งแวดล้อม เช่น  Latitude Longitude และ Altitude ด้วย เพื่อประกอบการพิจารณาตามแนวทางการปรับปรุงพันธุ์ไม้ป่าต่อไปหากผู้ใดมีความประสงค์จะลองทำโปรแกรมวิเคราะห์นี้แล้วมีความรู้ความชำนาญในการใช้ Window Excel ดีแล้ว  ต่อไปนี้ก็ไม่จำเป็นต้องอ่านขั้นตอนข้างล่าง   แต่อย่างไรก็ตาม ที่จะเขียนต่อไปนี้ จะเพื่อให้ผู้ที่เริ่มใช้ Excel  และยังไม่เคยเขียนสูตรให้ Excel ทำงานเอง  ซึ่งจะเป็นแนวทางและเป็นการเพิ่มทักษะไปในตัวแก่ผู้เริ่มใช้  โดยมีข้อแนะนำก่อนการเขียนสูตรคำนวณ ดังนี้ -      ช่อง สี่เหลี่ยมแต่ละช่อง เรียกว่า Cell  เราสามารถเขียนสูตรคำนวณให้คำนวณจากค่าที่กรอกลงไปโดยตรง  หรือสั่งให้เอาค่าจาก Cell ใดๆมาคำนวณก็ได้ -      การกำหนดขอบเขตข้อมูล เราสามารถใช้การ High light โดยการคลิ๊กเม้าส์แล้วกดปุ่มซ้ายของเม้าส์ค้างไว้แล้วลากให้ครอบคลุม Cell ต่างๆที่ต้องการ  หรือพิมพ์ชื่อ Cell แรก และ Cell สุดท้ายแล้วขั้นด้วยเครื่องหมาย โคลอน “ : ” ก็ได้ -      การคัดลอก (Copy) สามารถใช้คำสั่งคัดลอก  หรือใช้ Free handle ซึ่งเป็นการคลิ๊กเม้าส์ที่ต้องการคัดลอก  แล้วใช้เม้าส์ชี้ที่มุมล่างขวาของ Cell ซึ่งจะเปลี่ยนจากรูปกากบาทใหญ่สีขาว เป็นกากบาทเล็ก หรือเครื่องหมาย บวก เล็กๆสีดำ แล้วกดปุ่มซ้ายของเม้าส์ค้างไว้แล้วลาก  เพื่อเป็นการคัดลอกไปยัง Cell ต่างๆที่ต้องการ -      ควรศึกษาวิธีการใช้สูตรสำเร็จต่างๆจาก Excel ปัจจุบัน Excel ได้สร้างสูตรสำเร็จไว้ใน Icon  fxหรือที่เรียกว่า ฟังชั่นวิเศษ จึงช่วยให้เราสามารถสร้างโปรแกรมการคำนวณต่างๆได้ง่ายขึ้นมาก  -         การเขียนสูตรคำนวณ   ต้องใช้เครื่องหมาย “ = ” นำหน้าเสมอ  -      หากมีการคำนวณซ้อน  ซึ่งต้องใช้เครื่องหมายวงเล็บ เพื่อจัดกลุ่มข้อมูล  วงเล็บทั้งเปิดและปิด Excel ให้ใช้วงเล็บที่เป็นแบบ โค้ง เท่านั้น  เช่น =(5+6)*(4/4) -         การเขียนสูตรให้แต่ละ Cell คำนวณ  ต้องไม่ต้องเว้นวรรค -         เมื่อเขียนสูตรใน Cell ที่ต้องการเสร็จแล้ว และกดปุ่ม Enter  Excel จะประมวลผลเองโดยอัตโนมัติ -       เมื่อเขียนสูตรทั้งแผ่นงานเสร็จแล้ว  ควรทำการป้องกันแผ่นงานโดยให้มีการใส่รหัสผ่านก่อนการแก้ไขใดๆ  เพื่อไม่ให้มีการผิดพลาดอันเนื่องจากการเผลอพิมพ์ทับใน Cell ที่เขียนสูตรไว้  แต่ทั้งนี้ยังสามารถสั่งพิมพ์ผลหรือทำการคัดลอกไปไว้ใน Sheet อื่นได้  เพื่อเพิ่มเติมข้อความได้ -          ใน Excell  สัญลักษณที่ใช้บอกค่า Variance ใช้ “ V ” แทนเครื่องหมาย s 2  ก็ได้เพราะง่ายดี