​เรียนรู้เรื่องธรรมาภิบาลในบริษัทจดทะเบียนไทยแล้วย้อนมาดูธรรมาภิบาลอุดมศึกษา

          ในการประชุมกรรมการธนาคารไทยพาณิชย์ เมื่อวันที่ ๑๗ กรกฎาคม ๒๕๕๗ ผมได้เรียนรู้ว่า มีสมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทยทำหน้าที่เป็นกลไกหนึ่ง ในการพัฒนาตลาดทุนของประเทศ โดยทำหน้าที่หลายอย่าง รวมทั้ง การประเมินการจัดการประชุมผู้ถือหุ้นของบริษัทจดทะเบียนฯ โดยเริ่มตั้งแต่ปี ๒๕๔๙ เป็นต้นมา มีวัตถุประสงค์หลัก เพื่อเพิ่มและรักษาประสิทธิภาพในการจัดการประชุมผู้ถือหุ้น การออกหนังสือเชิญประชุมพร้อมรายละเอียดประกอบ การจัดการด้านต่างๆ ในวันประชุม การจัดทำรายงานการประชุม ตลอดจนการกระตุ้นให้คำนึงถึงสิทธิของผู้ถือหุ้น ในการเข้าร่วมประชุม

          ขออวดหน่อย ว่าธนาคารไทยพาณิชย์ได้คะแนนเต็ม ๑๐๐ เป็นปีที่ ๕ ติดต่อกัน ตั้งแต่ปี ๒๕๕๓ โดยได้รับผลการประเมินในระดับ “ดีเยี่ยม” โดยมีบริษัทจดทะเบียนฯ เข้าร่วมรับการประเมิน ๕๒๘ บริษัท ได้รับคะแนนในช่วง ๙๐ - ๑๐๐ ร้อยละ ๖๗ คะแนนต่ำสุดคือ ๔๘.๑๒

          นี่คือกลไกหนึ่ง ของการตรวจสอบธรรมาภิบาลด้านการจัดการ ของบริษัท ที่เป็นกลไกเชิงรุก

          นอกจากนั้น ยังมี ACMF (ASEAN Capital Markets Forum) ทำหน้าที่ยกระดับมาตรฐานการกำกับดูแลกิจการที่ดี ของบริษัทจดทะเบียนในภูมิภาคอาเซียน และเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่นักลงทุน ACMF ได้จัดทำASEAN CG Scorecardดำเนินการสำรวจทุกปี มีเกณฑ์ของบริษัทที่ได้รับการสำรวจคือ บริษัทที่มีขนาด market capitalization ใหญ่ที่สุด ๑๐๐ อันดับแรกของประเทศ การสำรวจใช้ข้อมูลจาก เว็บไซต์ ส่วนที่เป็นภาษาอังกฤษของบริษัทโดยมี ๖ ประเทศเข้าร่วมโครงการ โดยมีผลการสำรวจเปรียบเทียบ ๖ ประเทศ ในรูปที่ 1 และ 2 ในประเทศไทย มีบริษัทที่ได้คะแนน ๙๐ ขึ้นไป ๑๗ บริษัท ธนาคารไทยพาณิชย์เป็นหนึ่งในนั้น

          เป็นอีกกลไกหนึ่งของการกดดันให้บริษัท ต้องมี บรรษัทภิบาล (CG – Corporate Governance) ที่ดี

          จะเห็นว่า ในภาคธุรกิจ มีกลไกตรวจสอบภายนอกที่มีหลักวิชาการทำหน้าที่ติดตามตรวจสอบการกำกับดูแลกิจการ (Governance) ว่าของบริษัทนั้นๆ เข้มแข็งเพียงใด แล้วเปิดเผยข้อมูลแก่สาธารณะ ไม่โดยตรงก็โดยอ้อม คือเน้นระบบกำกับดูแล ระดับประเทศที่เป็นการสำรวจข้อมูล และเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณชน ให้สาธารณชนเป็นผู้ตัดสินเลือกหรือไม่เลือกเป็นลูกค้า ของบริษัทนั้น

          แต่ในระบบอุดมศึกษา กลไกระดับประเทศในการตรวจสอบการกำกับดูแลสถาบันอุดมศึกษา (หมายถึงสภามหาวิทยาลัย) ทำงานแบบนี้ไม่เป็น ทำเป็นแต่การออกข้อบังคับที่แข็งตัวและมีข้อบังคับเดียวใช้บังคับทุกมหาวิทยาลัย แบบราชการ ที่เรียกว่า one-size-fits-all ซึ่งเป็นกระบวนทัศน์แบบควบคุมสั่งการ (command and control) สมัยผมเป็นประธาน กกอ. เราเคยจัดประชุม retreat กกอ. และผมได้เสนอการทำหน้าที่ของ กกอ. แนวใหม่ ซึ่งบันทึกไว้ ที่นี่ แต่ สกอ. ทำไม่เป็น เพราะติดกระบวนทัศน์เก่า ... กระบวนทัศน์อำนาจแบบควบคุมสั่งการ

วิจารณ์ พานิช

๑๘ ก.ค. ๕๗