นี่คือการเรียนรู้จากการลงมือทำ เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงในสมอง ที่ นพ. อุดม เพชรสังหาร บอกแก่ที่ประชุม โครงการพัฒนาเยาวชนในชุมชนท้องถิ่น ๔ ภาค เมื่อวันที่ ๑๙ มิถุนายน ๒๕๕๗ ที่โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ การประชุมนี้ จัดโดย มูลนิธิสยามกัมมาจล ร่วมกับ สรส.
การตีกลองเป็นจังหวะร่วมกัน ให้เกิดจังหวะที่คล้องจองกัน ทำให้เกิดความเห็นอกเห็นใจผู้อื่นที่เรียกว่า empathy จึงถือเป็นการศึกษาหรือการเรียนรู้อย่างหนึ่ง ที่เรียกว่ากิจกรรมเข้าจังหวะ
กิจกรรมเข้าจังหวะ และกิจกรรมการเคลื่อนไหวที่ถูกต้อง สร้างการเรียนรู้แบบบูรณาการระหว่างร่างกาย สมอง และจิตใจ (body – mind – spirit) สร้างความมีน้ำใจ (empathy) ในสหรัฐอเมริกาจึงมีสมาคม ADTA (American Dance Therapy Association) ซึ่งอาจจะเน้นด้านการเยียวยารักษา แต่ผมเชื่อว่า นำมาใช้ด้าน การพัฒนาหรือการศึกษาได้ด้วย แต่ต้องมีการวิจัยหาวิธีใช้อย่างถูกต้อง ผมเชื่อว่าสิ่งดีๆ เหล่านี้ มีทั้งวิธีใช้ที่ผิด และวิธีใช้ที่ถูกต้อง
ทำให้ผมนึกถึงกิจกรรม eurhythmy ที่ผมไปเห็นที่โรงเรียนแนว Waldorf หรือแนว Steiner ที่ นอร์เวย์ ตามที่เล่าไว้ ที่นี่ ซึ่งเป็นกิจกรรมเข้าจังหวะแบบทีม ร่ายรำตามจังหวะเพลงโดยไม่มีแบบแผนตายตัว ผู้ร่ายรำต้องรู้ใจคนอื่นในทีม และร่ายรำให้เข้ากัน
คุณหมออุดมบอกว่า การเล่นละครเป็นกิจกรรมที่ต่อเนื่องมาจากการเล่นตุ๊กตาหรือหม้อข้าวหม้อแกง ในเด็ก เป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมจินตนาการ และเป็นกิจกรรมที่ทำให้เกิดการเรียนรู้แบบร่วมมือกันเป็นกลุ่ม หรือ COP (Community of Practice) นั่นเอง เป็นการเรียนรู้จากการปฏิบัติ แบบปฏิบัติร่วมกัน และเรียนรู้ร่วมกัน ผ่านการปฏิบัติ (interactive learning through action)
ผมมีความเห็น (ไม่รู้ว่าถูกหรือผิด) ว่าการเล่นละคร จะทำให้เกิดการเรียนรู้ตามในย่อหน้าบนก็ได้ หรือจะไม่ก่อการเรียนรู้ แต่เป็นโทษ ให้เกิดการเรียนรู้ผิดๆ ก็ได้ ครูฝึกจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง และที่ขาดไม่ได้ ก็คือ เมื่อปฏิบัติแล้ว ต้องมีการ AAR ร่วมกันทุกครั้ง โดยครูฝึกทำหน้าที่ตั้งคำถามให้ทุกคนพูดออกมาจากใจ คำถามที่ถูกต้องจะทำให้ทุกคนได้เรียนรู้อย่างถูกต้อง ถูกทาง และเรียนรู้มาก
วิธีการเรียนรู้ เพื่อการพัฒนาเต็มศักยภาพ มีความหลากหลายมาก เมื่อใช้ในที่หนึ่ง/สังคมหนึ่ง ได้ผลดี เมื่อจะนำไปใช้ในอีกที่หนึ่ง หรือในสังคมอื่น ต้องใช้ไปตรวจสอบไป หรือใช้ไปวิจัยไป เพื่อหาวิธีใช้ที่ถูกต้อง เหมาะสมในบริบทใหม่
วิจารณ์ พานิช
๒๐ มิถุนายน ๒๕๕๗
โรงแรมนานาบุรี จังหวัดชุมพร
