รายงานการสอบสวนChickenpox สุกใส (ฉบับเบี้องต้น)
ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลเวียงกาหลง หมู่ที่ 6 ตำบล เวียงกาหลง อำเภอ เวียงป่าเป้า จังหวัด เชียงราย
ระหว่าง วันที่ 18 กุมภาพันธ์- 24 มีนาคม 2557
ผู้รายงานและทีมสอบสวนโรค
นายบุญค้ำ แสนช่างไม้ นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ, นางสาวพรรณธิวา แต้มลึก พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ, นางบุญศรี ดีมี นักวิชาการสาธารณสุข
ความเป็นมา
วันที่21 กุมภาพันธ์ 2557 ทุ่งม่าน ได้รับรายงานทาง โทรศัพท์ จาก สสอ.เวียงป่าเป้า ว่ามีผู้ป่วย Chickenpox สุกใส จำนวน 9 ราย ราย ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลเวียงกาหลง หมู่ที่ 6 ตำบลเวียงกาหลง อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย เป็นเด็กเล็ก โดยแพทย์วินิจฉัยว่าป่วยเป็นChickenpox สุกใส แพทย์จึงมีความเห็นไม่ได้นอนที่โรงพยาบาล ทีม SRRT ตำบลเวียงกาหลง ได้ลงสอบสวนโรคในพื้นที่ ในวันที่21 กุมภาพันธ์ 2557 และได้ประสาน ผู้ปกครองเด็กเล็ก ผู้นำชุมชน และ อสม. ในชุมชนให้ทำการเฝ้าระวังควบคุมป้องกันโรค ติดตามเฝ้าระวังผู้ป่วยรายใหม่ ในพื้นที่อย่างใกล้ชิด
ผลการสอบสวนโรค
2.1 ข้อมูลผู้ป่วย
ผู้ป่วยเป็นเด็กเล็กอายุ 2-5 ปี ปี กำลัง เรียนหนังสืออยู่ที่ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลเวียงกาหลง ที่สัมผัสผู้ป่วยจำนวน 25 คน คน รายแรกเริ่มป่วยวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2557 ด้วยอาการ ต่อมาในวันที่ 20กุมภาพันธ์ 2557 ระยะฟักตัวตั้งแต่ 10-21 วัน โดยโรคแพร่เชื้อได้ 48 ชั่วโมงก่อนผื่นขึ้นจนผื่นแห้งเป็นสะเก็ด ได้ทยอยเข้ารับการรักษาที่ รพ.สต.บ้านทุ่งม่านและรพ.เวียงป่าเป้า ด้วยอาการนำในเด็กอาการไม่ชัดเจน แต่ในผู้ใหญ่ จะมีไข้ ปวดศีรษะ ปวดหลัง เจ็บคอ ไอ ระยะออกผื่นผื่นพุพองจะเริ่มที่ลำตัวหรือหน้า หลังจากนั้นจะแพร่กระจายไปทั่วตัว ศีรษะ หู อวัยวะเพศ ในปาก ฐานของผื่นจะมีสีแดง 2-4 วันผื่นอาจจะรวมกันเป็นกลุ่ม ผู้ป่วยอาจจะมีผื่นจำนวนน้อย แต่บางรายมีผื่นมาก ผื่นพบตามตัว แขนขา หน้าไม่ค่อยพบ
ผื่น มักพบส่วนต้นของแขนขา ที่ใบหน้ามักพบครึ่งล่างมากกว่าครึ่งบนผื่นมักพบตามรอยบุ๋มของร่างกาย อย่าแกะหรือเกาผื่นเพราะอาจจะทำให้เกิดการติดเชื้อแบคทีเรีย
เบื้องต้นแพทย์วินิจฉัยตามอาการ Chickenpox สุกใส
2.2 ข้อมูลสภาพแวดล้อมทั่วไปในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลเวียงกาหลง
ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลเวียงกาหลง หมู่ที่ 6 ตำบลเวียงกาหลง อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย สถานที่เกิดโรคครั้งมีจำนวน 40 คน โดยแยกเป็นชาย จำนวน 18 คน และเป็นหญิง จำนวน 22 คน สภาพสถานที่ส่วนใหญ่มีลักษณะอาคารแบ่งเป็นห้องเรียน 2 ห้อง เด็กมีการสัมผัสเล่นของเล่นด้วยกัน
2.3 ข้อมูลสภาพแวดล้อมและประวัติการสัมผัส
สภาพแวดล้อมบริเวณเกิดผู้ป่วยพบว่า เด็กได้กิน เล่นและนอนอยู่ร่วมกัน
2.4 ผลการสำรวจผู้ป่วยจากแหล่งโรคเดียวกัน
จำนวนผู้ป่วยรายที่ได้รับแจ้งนี้ เป็นเด็กในพื้นที่ จากการสอบสวนพบว่ามีผู้ที่สัมผัสแหล่งโรคเดียวกันกับผู้ป่วยจำนวน 25 คน พบว่ามีผู้มีอาการคล้ายกับผู้ป่วยตามคำนิยามจำนวน 13 คน คน โดยช่วงเวลาที่ควรมีการเฝ้าระวังผู้ป่วยรายใหม่ อยู่ในช่วงระหว่างวันที่ 14วัน ซึ่งเมื่อเสร็จสิ้นช่วงเวลาในการเฝ้าระวังพบผู้ป่วยที่มีอาการคล้ายผู้ป่วยตามคำนิยามทั้งสิ้น จำนวน 13 คน
กิจกรรมควบคุมโรคที่ดำเนินการแล้ว
กิจกรรมการควบคุมที่ได้ดำเนินการไปแล้วนับจากในวันรับแจ้งทีมงาน SRRT ตำบลเวียงกาหลง ได้ดำเนินกิจกรรมจำแนกดังนี้ โรคอีสุกอีใส เกิดจากการติดเชื้อไวรัส Varicella-zoster ติดต่อโดยการสัมผัสโดยตรงกับตุ่มน้ำบนผิวหนัง หรือสูดหายใจเอาละอองฝอยของสิ่งคัดหลั่งจากทางเดิน การหยุดเรียนและทำความสะอาดห้องเรียน ของใช้ ของเล่นร่วมกันนำผึ่งแดด และ โรคสุกใสสามารถติดต่อกันง่าย โดยทางเดินหายใจ คนไข้จะเริ่มมีตุ่มแดงๆ จากนั้นจะกลายเป็นตุ่มน้้าใส ๆ กระจายอยู่ทั่วตัว และมักจะมีอาการคัน หากมือไม่สะอาดไปเกาอาจท้าให้แผลติดเชื้อแบคทีเรีย ในช่วงที่ตุ่มยังไม่ตกสะเก็ดเป็นสีด้า ควรหลีกเลี่ยงใกล้ชิดกับผู้ป่วยเพราะอาจติดต่อได้ ในคนไข้บางรายที่ไม่แข็งแรงได้รับยากดภูมิคุ้มกันอาจท้าให้เกิดการอักเสบกับอวัยวะภายใน เช่น ปอด หรือ ตับ เป็นต้น ระหว่างที่เป็นอีสุกอีใส คนไข้สามารถอาบน้ำ
ฟอกสบู่ได้ตามปกติ สำหรับตุ่มที่ยังไม่แตกก็ไม่ต้องท้าอะไร ส่วนตุ่มที่แตกแล้วก็ทายาฆ่าเชื้อบริเวณ ดังกล่าว
แนวโน้มการระบาด
จากสถานการณ์โรคของ ตำบลเวียงกาหลง อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย ปีที่ผ่านมาในช่วงเวลาเดียวกัน ไม่พบผู้ป่วย และค่ามัธยฐาน 5 ปี ย้อนหลังในช่วงเวลานี้มีจำนวนเท่ากับ ไม่มี คน เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบสถานการณ์ครั้งนี้มีผู้ป่วยจำนวน 13 ราย ราย เมื่อพิจารณาสภาพแวดล้อมด้วยทั่วไป ประกอบกับกิจกรรมควบคุมโรคที่ได้ดำเนินการไปแล้วคาดว่าจะควบคุมโรคโดยหยุดเรียน 1 อาทิตย์ และพยากรณ์ได้ว่าการเกิดโรคครั้งนี้จะหยุดการติดต่อได้
สรุปความสำคัญทางสาธารณสุขและความเร่งด่วน
การดำเนินโรคChickenpox สุกใส ในครั้งนี้ ของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลเวียงกาหลง หมู่ที่ 6 ตำบลเวียงกาหลง อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย ซึ่งพบผู้ป่วยเป็นเด็กเล็ก อายุ 2-5 ปี ปี จำนวน 13 ราย ราย ทีม SRRT ตำบลเวียงกาหลง ได้ลงสอบสวนโรคในพื้นที่ ในวันที่21 กุมภาพันธ์ 2557 และได้ประสาน ผู้ปกครอง ผู้นำชุมชน และ อสม. ในชุมชนให้ทำการเฝ้าระวังควบคุมป้องกันโรค ติดตามเฝ้าระวังผู้ป่วยรายใหม่ หากการดำเนินการไม่เป็นอย่างทันท่วงที่อาจจะทำให้ประชาชนมีผลกระทบ
ข้อเสนอแนะเพื่อพิจารณาดำเนินการต่อไป
การดำเนินการสอบสวนโรคครั้งนี้ มีข้อเสนอเพิ่มเติมดังนี้ คือ ในส่วนของผู้ดูแลเด็กเล็กควรแยกผู้ป่วย ปิดการเรียนและทำความสะอาดของใช้ เครื่องเล่นเด็กศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลเวียงกาหลง และสุดท้ายส่วนรพ.สต.บ้านทุ่งม่านได้ให้สุขศึกษาแกผู้ปกครองเด็กที่มารับการรักษาและทำหนังสือถืงผู้บริหารเทศบาลเวียงกาหลงได้ทราบต่อไป
