(ที่มา : http://t1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcT4Iv-2d6BPe04ECAbNDGgnlkwRU84Ugq8jWVvTj4azGDxR6L9CcQ)
ในปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน[1] ข้อ 3 ว่าทุกคนมีสิทธิในการมีชีวิต เสรีภาพ และความมั่นคงแห่งบุคคล
สิทธิในการมีชีวิต ถือเป็นสิทธิขั้นพื้นฐาน มนุษย์สามารถมีชีวิตอยู่ได้และได้รับการคุ้มครองให้ปลอดภัยได้รับการตอบสนองตามความต้องการขั้นพื้นฐานของชีวิต ได้แก่ อาหาร เครื่องนุ่มห่ม ยารักษาโรค และที่อยู่อาศัย ทุกชีวิตล้วนมีคุณค่าด้วยกันทั้งสิ้น ไม่วาจะเป็นบุคคลที่ต้องการความช่วยเหลือเพื่อการดำรงชีวิตอยู่เป็นพิเศษจากผู้อื่น เช่น คนพิการ คนชรา ฯลฯ ดังนั้นทุกคนควรปฏิบัติต่อบุคคลด้อยโอกาส ให้ความสำคัญ ให้โอกาสและให้ความช่วยเหลือตามสมควร เพื่อให้ทุกชีวิตมีความเท่าเทียมกันมากที่สุด[2]
จากข้อความเบื้องต้น จะพบว่าสิทธิในการมีชีวิต เป็นสิทธิของทุกคนที่ถูกรับรองไว้ในปฏิญญาสากลและอนุสัญญาต่างๆ ซึ่งใครจะมาละเมิดมิได้ แต่ในเมื่อคนไม่ใช่หุ่นยนต์ เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความคิด ความรู้สึกดีใจ เจ็บปวด ทรมานได้ จึงเป็นไปได้ยากในการที่จะบังคับให้ทุกคนปฏิบัติตามทุกๆข้อบังคับได้ เพราะเหตุนี้จึงมีการละเมิดสิทธิมนุษยชนขึ้นกับผู้ทรงสิทธิในกรณีต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์ทุกคนตามปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ผู้หญิงในอนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ[3] คนพิการในอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ[4] หรือจะเป็นเด็กในอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก[5] เป็นต้น ซึ่งผู้ทรงสิทธิบางอนุสัญญาก็คือผู้ที่มีสถานะทางสังคมที่อ่อนแอกว่าคนทั่วไปจึงต้องได้รับการคุ้มครองเป็นพิเศษ ก็คือ เด็ก สตรี และคนพิการ เมื่อบุคคลเหล่านี้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน สังคมจะให้ความสนใจและให้ความช่วยเหลือเป็นพิเศษ แต่กลับมีคนอีกกลุ่มหนึ่งที่มีอยู่ในแทบทุกพื้นบนโลก ที่บางประเทศทำเป็นมองไม่เห็นหรือไม่ให้ความช่วยเหลือพวกเขาอย่างเต็มที่และอย่างเสมอภาคเท่าเทียมกัน อย่างน้อยเรื่องสิทธิขั้นพื้นฐานที่เป็นปัจจัยพื้นฐานในการดำรงชีวิตของพวกเขา คนเหล่านี้ที่กล่าวถึงก็คือแรงงานต่างด้าวที่เข้าเมืองผิดกฎหมาย หรือแม้แต่แรงงานต่างด้าวที่เข้าเมืองอย่างถูกกฎหมายก็ตาม ผู้ลี้ภัยความตาย[6] และบุคคลที่มีปัญหาทางสถานะ ซึ่งบางคนอาจจะประสบปัญหาทั้งสามอย่างเลยก็ว่าได้
และถ้าบุคคลที่มีปัญหาสถานะ เป็นคนพิการ และเป็นเด็กเยาวชนด้วย เช่น กรณีของน้องนาแฮ หรือนางสาวนาแฮ[7] ที่เกิดที่หมู่บ้านแม่สลองนอก อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย เมื่อราวปีพ.ศ. 2540 ซึ่งตอนนี้มีอายุราวๆ 16 ปีเศษ น้องนาแฮยังไม่ได้รับการรับรองสถานะบุคคลในทะเบียนราษฎรของรัฐใดเลยบนโลก จึงประสบปัญหาความไร้รัฐโดยสิ้นเชิง กล่าวคือ ไร้ทั้งรัฐและไร้สัญชาติ ตลอดจนถูกถือเป็นคนผิดกฎหมายคนเข้าเมืองของทุกรัฐบนโลก อาการของน้องคือ พิการที่ขา และเท้าบิด จนเดินตามปกติไม่ได้ ต้องเคลื่อนไหวด้วยการคลานไปตามพื้น ด้วยความไร้รัฐ ไร้สัญชาติน้องจึงไร้สิทธิในหลักประกันสุขภาพในกองทุนเพื่อบุคคลที่มีปัญหาสถานะบุคคลตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2553
เด็กและเยาวชนในกลุ่มนี้ควรที่จะได้รับการช่วยเหลือจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างเร่งด่วนเพื่อให้น้องๆได้รับรับสิทธิและสวัสดิการทางสังคมหลายๆอย่างที่เขาควรจะได้รับจากรัฐที่มีหน้าที่ในการรับรองสัญชาติให้เขา เพราะอันดับแรกการที่เขาไม่มีสัญชาติ ก็แสดงว่าเขากำลังถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน ในเรื่องการมีสัญชาติแล้วเรื่องแรก ตามปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ข้อ 15 ว่าทุกคนมีสิทธิในสัญชาติหนึ่ง ซึ่งสิทธินี้เป็นสิทธิที่ติดตัวบุคคลมาตั้งแต่เกิดแล้ว และรัฐมีหน้าที่ในการรับรอง นอกจากนี้เมื่อเขายังเป็นเด็กตามความหมายของอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก การที่เขาถูกปฏิเสธการเข้าถึงสิทธิต่างๆ ก็เท่ากับว่ารัฐกำลังละเมิดอนุสัญญาว่าสิทธิเด็กด้วยเหมือนกัน บุคคลในแต่ละกรณีมีข้อเท็จจริงที่แตกต่างกัน เราจึงต้องพิจารณาทีละประเด็นว่าใครกำลังถูกละเมิดสิทธิอะไรบ้าง และต้องเริ่มแก้ไขจากจุดไหนก่อน เพื่อให้ทุกอย่างถูกแก้ไขไปในทางที่ถูกต้อง และเพื่อให้บุคคลเหล่านี้ได้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นหรือดีที่สุดเท่าที่เขาควรจะได้รับจากสังคมและรัฐ
เขียนวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2557
[1] ปฏิญญาสากลว่าด้วย "สิทธิมนุษยชน" . [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก http://bbs.pramool.com/webboard/view.php3?katoo=C5... : 17 พฤษภาคม 2557)
[2] สิทธิมนุษยชน...กับบางเรื่องเล็กๆที่ไม่เล็กในสังคม . [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก http://www.oknation.net/blog/print.php?id=390479 (วันที่สืบค้นข้อมูล : 17 พฤษภาคม 2557)
[3] อนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติในทุกรูปแบบต่อสตรี. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก http://www.mfa.go.th/humanrights/images/stories/ce... (วันที่สืบค้นข้อมูล : 18 พฤษภาคม 2557)
[4] อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก http://www.mfa.go.th/humanrights/images/stories/cr... (วันที่สืบค้นข้อมูล : 18 พฤษภาคม 2557)
[5] อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก :http://www.mfa.go.th/humanrights/images/stories/cr... : 16 พฤษภาคม 2557).
[6] สนใจศึกษาบทความของข้าพเจ้าเพิ่มเติมได้ใน บทความปัญหาสิทธิมนุษยชนในสังคมไทยที่เชื่อมต่อกับสังคมโลก ตามลิงค์ http://www.gotoknow.org/dashboard/home#/posts/5680...
[7] รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนจินดา สายสุนทร .กรณีศึกษาเด็กและเยาชนที่ประสบปัญหาความด้อยโอกาสทางสุขภาพเพระาพิการและป่วยหนัก (28 เมษายน 2557) : หน้า 3.
