ปัญหาสิทธิมนุษยชนของผู้ลี้ภัย/คนหนีภัยความตาย
ก่อนที่เราจะกล่าวถึงปัญหาสิทธิมนุษยชนได้ เราจำเป็นต้องทราบก่อนว่าสิทธิมนุษยชนนั้นหมายถึงอะไร สิทธิมนุษยชน (Human Right) หมายถึง สิทธิที่มนุษย์ทุกคนมีความเท่าเทียมกัน มีศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคของบุคคลที่ได้รับการรับรอง ทั้งความคิดและการกระทำที่ไม่มีการล่วงละเมิดได้ โดยได้รับการ คุ้มครองตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย และสนธิสัญญาระหว่างประเทศ[1]
การละเมิดสิทธิมนุษยชนนั้น ปัจจุบันที่เห็นได้ชัดและกำลังเป็นข่าวใหญ่ก็คือสงครามการเมืองในประเทศซีเรีย ที่นำมาซึ่งการละเมิดสิทธิมนุษยชนอีกมากมาย เช่น การละเมิดสิทธิในชีวิตและร่างกาย จะเห็นได้จากผู้คนที่ล้มตายและบาดเจ็บจากการทำสงคราม รวมถึงการที่ทหารข่มขืนผู้หญิงที่อยู่ในสงคราม และการละเมิดสิทธิในทรัพย์สิน เนื่องจากทรัพย์สินที่ถูกทำลายหรือเอาไปเนื่องจากสงคราม ทำให้ผู้คนเหล่านั้นต้องหนีออกมาจากประเทศซีเรียมายังประเทศข้างเคียง จากเหตุที่กล่าวมาทำให้ผู้คนเหล่านั้นเปลี่ยนสถานะกลายเป็นผู้ลี้ภัย ซึ่งตามอนุสัญญาว่าด้วยสถานภาพของผู้ลี้ภัย พ.ศ.2494 หมายถึง บุคคลที่อยู่นอกอาณาเขตรัฐแห่งสัญญาของตน และด้วยความหวาดกลัวซึ่งมีมูลอันจะกล่าวอ้างได้ว่าจะได้รับการประหัตประหารด้วยสาเหตุทางเชื้อชาติ ศาสนา สัญชาติ สมาชิกภาพในกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ไม่ว่าทางสังคมหรือทางความคิดด้านการเมืองก็ตาม และในขณะเดียวกันบุคคลผู้นี้ไม่สามารถหรือไม่สมัครใจที่จะรับความคุ้มครองจากรัฐแห่งสัญชาติเนื่องจากความหวาดกลัวดังกล่าว หรือบุคคลไร้สัญชาติซึ่งอยู่นอกอาณาเขตรัฐที่เดิมมีถิ่นฐานพำนักประจำแต่ไม่สามารถหรือไม่สมัครใจที่จะกลับไปเพื่อพำนักในรัฐดังกล่าวด้วยเหตุแห่งความหวาดกลัวที่กล่าวมาข้างต้น[2]
ส่วนในกรณีของประเทศไทยนั้น ก็มีปัญหาเรื่องการละเมิดสิทธิมนุษยชนเช่นกัน แต่เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนของผู้หนีภัยความตายเพราะประเทศไทยไม่ได้เป็นสมาชิกภาคีในอนุสัญญาว่าด้วยสถานภาพผู้ลี้ภัย พ.ศ.2494 กล่าวคือประเทศไทยไม่รับรองสถานะผู้ลี้ภัยของผู้ที่อพยพเข้ามานั่นเอง ซึ่งหมายถึงผู้หนีภัยที่เกิดกับชีวิต ทั้งภัยโดยตรง และโดยอ้อม โดยจากการสัมภาษณ์คุณพงษ์เทพ ยังสมชีพซึ่งเป็นนักวิจัยในโครงการวิจัยผลกระทบความไร้รัฐและไร้สัญชาติของ เด็ก เยาวชน และครอบครัวในสังคมไทย และเป็นผู้ช่วยภาคสนามของสำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ หรือยูเอ็นเอชซีอาร์ ประจำพื้นที่จังหวัดกาญจนบุรี ภัยโดยตรง ได้แก่ ภัยจากการสู้รบหรือการทำสงคราม ส่วนภัยโดยอ้อม สามารถแบ่งได้เป็น2ประเภท คือ ภัยความตายทางกายภาพ ซึ่งเกิดจากการคาดหมายได้ว่าถ้าไม่หนีออกมาจะต้องตาย และภัยความตายทางจิตใจ เช่น การข่มขืน[3]
จากนโยบายฉบับสมบูรณ์ เรื่องนโยบายคุ้มครองสิทธิมนุษยชนชายแดนไทย-พม่า กรณีผู้อพยพภัยสงคราม ที่เสนอต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ของดร.จตุรงค์ บุณยรัตนสุนทร ได้กล่าวถึงสถานการณ์ของผู้อพยพจากประเทศเมียนมาร์ว่า ที่จังหวัดตาก ผู้คนเหล่านี้ต้องพักพิงอยู่ในบ้านพักที่เรียกว่าBoarding House ซึ่งสภาพความเป็นอยู่ของเด็กค่อนข้างลำบาก ผู้ที่อยู่ในวัยแรงงานถูกกดค่าแรง ได้แค่แรงเพียงวันละ80บาท ซึ่งค่าแรงขั้นต่ำของจังหวัดตากคือวันละ170บาท
ส่วนที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน ผู้คนเหล่านี้ส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับสัญชาติไทย จึงถูกจำกัดการเดินทางออกนอกพื้นที่ ผู้ที่มีอาชีพรับจ้างมีรายได้เพียงเดินละ3000บาท และเด็กแม้จะมีโอกาสได้เรียนหนังสือในระดับประถมศึกษา แต่ก็ไม่สามารถศึกษาต่อในระดับการศึกษาที่สูงกว่านี้ได้
ในจังหวัดกาญจนบุรี ผู้รับจ้างจะมีรายได้เฉพาะในฤดูกรีดยางเท่านั้น และในจังหวัดเชียงใหม่ ผู้คนเหล่านี้ถูกจัดให้อยู่บนสันดอยเมืองจ่อและถูกจำกัดพื้นที่ในการเดินทาง แต่ก็ยังสามารถทำงานรับจ้างในภาคเกษตรในบริเวณใกล้เคียงได้[4]
จะเห็นได้ว่าการละเมิดสิทธิมนุษยชนในกรณีดังกล่าวที่เห็นได้ชัดคือ การละเมิดสิทธิในการเดินทาง ทำให้ผู้คนขาดรายได้และมีความเป็นอยู่อย่างลำบาก รวมทั้ง การละเมิดสิทธิในการศึกษาของเด็ก เนื่องจากเด็กมีความเป็นอยู่อย่างลำบาก การที่เด็กไม่มีโอกาสได้รับการศึกษา จะทำให้เด็กไม่มีโอกาสมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น เมื่อเด็กโตจนอยู่ในวัยแรงงาน เด็กจะต้องทำอาชีพรับจ้างทั่วไปซึ่งค่าแรงจาการทำอาชีพดังกล่าว ย่อมไม่เพียงพอต่อการดำรงชีพ
[1]ครูปอ. สิทธิมนุษยชน (Human Right). แหล่งที่มา :http://kittayaporn28.wordpress.com/%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%81%E0%B8%A8%E0%B8%B6%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%B2-2/%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A2-5/%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%A9%E0%B8%A2%E0%B8%8A%E0%B8%99-human-right/...7 เมษายน 2557
[2] อนุสัญญาว่าด้วยสถานะผู้ลี้ภัย. https://www.unhcr.or.th/sites/default/files/Refugee%20Convention%201951%20%28Thai%29.pdf...7 เมษายน 2557
[3] บทสัมภาษณ์ : “สิทธิของผู้หนีภัยความตาย”จากมุมมองนักวิชาการด้านสิทธิ. 2549. แหล่งที่มา :
http://salweennews.org/home/?p=986...7 เมษายน 2557
[4] www.nhrc.or.th/2012/wb/img_contentpage.../510_file_name_7172.pdf
