การเเลกเปลี่ยนเรียนรู้ภาคี เครือข่าย สถานบริการ สาธารณสุขร่วมใจ รณรงค์โลกร้อน ด้วยการสุขาภิบาลอย่างยั่งยืน และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

"ภาวะโลกร้อน" (Globalwarming) หมายถึง อุณหภูมิของโลกที่เพิ่มสูงขึ้นเนื่องจากสภาวะเรือนกระจก (Green house effect)

ก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gas) ก๊าซที่มีคุณสมบัติในการ ดูดซับคลื่นรังสีความร้อน (หรือ รังสีอินฟราเรด) ได้ดี

ก๊าซเหล่านี้มีความจำเป็นต่อการรักษาอุณหภูมิในบรรยากาศของโลกให้คงที่  เมื่อก๊าซเหล่านี้ในบรรยากาศมากขึ้น บรรยากาศโลกจึงมีอุณหภูมิสูงขึ้น

สถานบริการสาธารณสุขกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

สถานบริการสาธารณสุข เช่น โรงพยาบาล โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล สถานพยาบาลเอกชน ฯลฯ เป็นหน่วยงานที่ให้บริการประชาชนทั้งด้านการ ป้องกัน ส่งเสริม และการรักษาสุขภาพ ดังนั้นในแต่ละวันจึงมีประชาชนมาใช้บริการจำนวนมาก ทำให้เกิดกิจกรรมหลากหลายในสถานบริการสาธารณสุข โดยหลาย ๆ กิจกรรมเกี่ยวข้องกับการใช้พลังงานและเชื้อเพลิง เช่นการใช้กระแสไฟฟ้า การเดินทางทั้งของบุคคลากร ผู้ป่วยละญาติ การติดต่อสื่อสาร การขนส่งวัสดุอุปกรณ์ สินค้า และบริการต่าง ๆ อีกทั้งยังทำให้เกิดของเสียจำนวนมาก เช่น เศษอาหารจากตึกผู้ป่วย โรงอาหาร ร้านอาหาร สิ่งปฏิกูลที่เกิดจากการขับถ่ายและน้ำเสีย ทั้งที่เกิดจากใช้ของผู้ป่วย ญาติผู้ป่วย และเจ้าหน้าที่ ตลอดจนมูลฝอยติดเชื้อ  

กิจกรรม GREEN

                กิจกรรม Green คือกิจกรรมในการดำเนินงานตามโครงการสาธารณสุขรวมใจ รณรงค์ลดโลกร้อน ด้วยการสุขาภิบาลอย่างยั่งยืนและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ประกอบด้วย

                G : Garbage คือ การจัดการและการใช้ประโยชน์จากขยะและสิ่งปฏิกูล โดยใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าก่อนทิ้งไปเป็นขยะ ด้วยหลัก 3 Rs คือ ลดการใช้ (Reduce) ใช้ซ้ำ (Reuse) และการใช้ทรัพยากรที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ (Recycle) รวมถึงการใช้ประโยชน์จากขยะ เช่น การนำเศษผัก เศษอาหาร หรือสิ่งปฏิกูลนำกลับมาผ่านกระบวนการย่อยสลายสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้

                R : Rest room คือ การพัฒนาส้วมในสถานบริการสาธารณสุขให้ได้มาตรฐานส้วมสาธารณะไทย (HAS) โดยการพัฒนาห้องส้วมในสถานบริการสาธารณสุขตามมาตรฐานส้วมสาธารณะไทย คือ สะอาด เพียงพอ ปลอดภัย และลดการใช้สารเคมีในห้องส้วม

                E : Energy  คือ การลดใช้พลังงาน และใช้พลังงานทดแทนจากก๊าซ ชีวภาพหรือชีวมวล โดยการใช้มาตรการประหยัดไฟฟ้า การประหยัดพลังงานเชื้อเพลิง หรือ มีการใช้พลังงานทดแทนจากชีวภาพหรือชีวมวล และพลังงานหมุนเวียน เช่น การผลิตก๊าซชีวภาพ (Biogas) จากเศษอาหาร เศษผักผลไม้ หรือมูลฝอยอินทรีย์ การทำไบโอแก๊ส การใช้โซล่าเซล กังหันลม เป็นต้น

                E: Environment คือ การจัดการสิ่งแวดล้อมที่ช่วยลดโลกร้อน และเอื้อต่อสุขภาพ โดยนำแนวทางการดำเนินงาน 5 ส หรือการพัฒนาสถานที่ทำงานน่าอยู่น่าทำงาน (Healthy Work Place) มาประยุกต์ใช้ในการจัดการสิ่งแวดล้อมในสถานบริการสาธารณสุข ด้วยหลักการและแนวคิด สะอาด ปลอดภัย สิ่งแวดล้อมดี มีชีวิตชีวา การปรับปรุงภูมิทัศน์ การปลูกต้นไม้เพื่อดูดซับมลพิษและเป็นแหล่งผลิตก๊าซออกซิเจน

                N : Nutrition คือ รณรงค์การบริโภคอาหารปลอดสารพิษ การใช้ผักพื้นบ้าน และอาหารพื้นเมือง ด้วยการปลูกผักเพื่อบริโภคในครัวเรือน หรือรวมพลังเป็นกลุ่มเป็นชุมชน การใช้ผักพื้นบ้าน ปลูกผักตามฤดูกาล ลดการใช้ปุ๋ยเคมี และยาปราบศัตรูพืช จะช่วยลดการปล่อยก๊าซไนตรัสออกไซด์ออกสู่บรรยากาศโลก โดยสถานบริการสาธารณสุขที่มีการประกอบอาหาร สำหรับผู้ป่วยใช้วัตถุดิบในการประกอบอาหารที่ปลอดสารพิษ และเป็นผลผลิตที่ได้ในท้องถิ่น เพื่อเป็นการช่วยลดพลังงานในการขนส่ง และรณรงค์เชิญชวนให้ประชาชนในพื้นที่รับผิดชอบ ใช้พืชผักปลอดสารพิษ ในการประกอบอาหารด้วยเช่นกัน

กลยุทธ์ CLEAN  หมายถึง กลยุทธ์ในการดำเนินงานเพื่อลดโลกร้อน ประกอบด้วย

                C : Communication การสื่อสารสาธารณะเพื่อสร้างความเข้าใจ การดำเนินงานลดโลกร้อน ต้องอาศัยความร่วมมือจากบุคลากร ผู้มารับบริการและญาติ รวมถึงภาคีเครือข่ายอื่น ๆ การสื่อสารประชาสัมพันธ์จึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อสร้างกระแสผลักดันให้หน่วยงานต่าง ๆ ตลอดจนประชาชนเกิดความรู้ ความเข้าใจ เกิดความตระหนัก และเกิดความร่วมมือในการลดโลกร้อน

                L : Leader  สร้างบทบาทนำเพื่อเป็นตัวอย่างในการดำเนินงาน การขับเคลื่อนการลดโลกร้อนด้วยการสร้างตัวแบบหรือต้นแบบสถานบริการสาธารณสุขลดโลกร้อน ด้วยกิจกรรม GREEN เพื่อเป็นตัวอย่างในการดำเนินงานลดโลกร้อน เป็นแหล่งเรียนรู้ที่สามารถถ่ายทอดกิจกรรมลดโลกร้อนสู่ภาคีเครือข่าย

                E : Effectiveness การบังเกิดผลอย่างมีประสิทธิภาพ โดยสถานบริการสาธารณสุขขับเคลื่อนการดำเนินงานลดโลกร้อน ด้วยกิจกรรม GREEN ให้บังเกิดผลเป็นรูปธรรมมีผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน แสดงประสิทธิภาพการลดการใช้ทรัพยากร และการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

                A : Activity สร้างกิจกรรมเพื่อสร้างจิตสำนึกอย่างมีส่วนร่วม โดยสถานบริการสาธารณสุขมีการดำเนินการลดโลกร้อน ด้วยกิจกรรม GREEN ครบทั้ง 5 ด้าน อย่างเข้มข้นและต่อเนื่อง เป็นผู้นำในการรณรงค์ลดโลกร้อน และเชิญชวนให้ภาคีเครือข่ายอื่นเข้าร่วมโครงการฯ โดยชี้แจงให้เกิดความเข้าใจและตระหนักต่อภาวะโลกร้อน และเชิญชวนให้ภาคีเครือข่ายอื่นเข้าร่วมโครงการฯ โดยชี้แจงให้เกิดเข้าใจและตระหนักต่อปัญหาภาวะโลกร้อน แนวทางการลดภาวะโลกร้อนด้วย หลักสุขาภิบาลอย่างยั่งยืนและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ภายใต้กิจกรรม GREEN และดำเนินการอย่างมีส่วนร่วมของหน่วยงานอื่น ๆ รวมทั้งสรุปบทเรียนเพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ซึ่งกันและกัน อันจะนำไปสู่นวัตกรรมใหม่ ๆ ต่อไป

                N : Network ความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายในการร่วมกันลดโลกร้อน โดยสถานบริการสาธารณสุขสร้างความร่วมมือกับภาคีเครือข่าย ชุมชนและท้องถิ่น มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในการดำเนินงานลดโลกร้อนร่วมกัน และมีการขยายผลการดำเนินงานสู่สถานบริการสาธารณสุขและหน่วยงานอื่น ๆ ต่อไป

กิจกรรมในโรงพยาบาล

G  ของเสีย

R สิ่งปฏิกูล

E การใช้พลังงาน

E สภาพแวดล้อม

N การบริโภคอาหาร

S การบริการ / สิ่งอำนวยความสะดวก

เป้าหมายของการสุขาภิบาลอย่างยั่งยืน

คือ  การป้องกันโรคและส่งเสริมสุขภาพอนามัยของมนุษย์ ด้วยการทำให้สิ่งแวดล้อมสะอาดและตัดวงจรของโรค  ตามมาตรฐานด้านสุขอนามัย เป็นการลงทุนที่คุ้มค่า ตามแนวทางการพัฒนาสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน ประหยัด ทั้งน้ำ พลังงาน และคงความอุดมสมบูรณ์ของดิน

                                ระบบการสุขาภิบาลใหม่ เป็นการควบคุมที่แหล่งกำเนิด  ให้ความสำคัญกับการบำบัดของเสีย เพื่อการนำกลับมาใช้ประโยชน์

แนวคิดการจัดการสุขาภิบาลอย่างยั่งยืน

ของเสียจากครัวเรือน

น้ำเสีย                    - การใช้ประโยชน์จากน้ำเสีย

อุจจาระ                  - พลังงาน/ ปุ๋ย

ปัสสาวะ                - ปุ๋ย

ขยะเปียก               - พลังงาน / ปุ๋ย

ขยะแห้ง                - การกลับมาใช้ใหม่

มูลสัตว์                  - พลังงาน / ปุ๋ย

ขยะอันตราย         - กำจัดถูกวิธี        

โครงการสาธารณสุขรวมใจรณรงค์ลดโลกร้อน

GREEN & CLEAN

G         Garbage       - การจัดการขยะมูลฝอย               C         Communication       - สื่อสารสาธารณะ

R         Restroom     - ส้วม HAS/การจัดการสิ่งปฏิกูล        L         Leader                  - บทบาทหน้าที่

E         Energy         - การประหยัดพลังงาน                  E         Efficiency              -บังเกิผลมีประสิทธิภาพ

E         Environment  - การสร้างสิ่งแวดล้อม                  A         Activity                -กิจกรรมสร้างจิตสำนึก

N         Nutrition      - อาหารและโภชนาการ                  N         Network                -ร่วมกับภาคีเครือข่าย

         ในสถานบริการสาธารณสุข                                                    นอกสถานบริการ

โครงการสาธารณสุขรวมใจรณรงค์ลดโลกร้อน

เริ่ม         GREEN                กิจกรรมสร้างจิตสำนึก

พัฒนา    เพิ่มประสิทธิภาพ การดำเนินงาน โดยใช้ CF

วิสัยทัศน์  เป้าหมาย –Zero  Waste , Zero Emission , Zero Carbon