บัตรประจำตัวบุคคลบนพื้นที่สูง

โดย รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร

เมื่อวันที่ ๕ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๕๖

https://www.facebook.com/note.php?saved&&note_id=10152093734898834

------------------------

ความหมายของบัตรนี้

-------------------------

“บัตรประจำตัวบุคคลบนพื้นที่สูง” หรือเรียกตามสีบัตรว่า “บัตรฟ้า” เป็นบัตรที่ออกให้แก่ชาวเขา ๙ เผ่า ที่อาศัยอยู่บนพื้นที่สูงของประเทศไทย และเข้ารับการสำรวจและบันทึกในทะเบียนประวัติตาม พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร พ.ศ.๒๕๓๔ ซึ่งต่อมาเรียกกันว่า "ทะเบียนประวัติบุคคลบนพื้นที่สูง"

แม้บุคคลเป้าหมายของการจัดทำทะเบียนประวัติบุคคลบนพื้นที่สูงจะเป็น “ชาวเขาดั้งเดิม หรือชาวเขาอพยพมาจากต่างประเทศที่ประสบปัญหาความไร้รัฐโดยสิ้นเชิง” เท่านั้น แต่ก็ปรากฏว่า มีการเอาทะเบียนประวัตินี้ไปใช้บันทึกคนชาติพันธุ์อื่นที่ประสบปัญหาความไร้รัฐโดยสิ้นเชิงอีกด้วย อาทิ ไทยใหญ่ ไทยลื้อ

----------------------------------------

สถานะทางกฎหมายของคนถือบัตรนี้

-----------------------------------------

ขอให้ตระหนักว่า คนที่ถือบัตรนี้จะถูกสันนิษฐานว่า เป็นคนต่างด้าวที่มีสถานะผิดกฎหมายตามกฎหมายคนเข้าเมือง แต่ผ่อนผันให้อาศัยชั่วคราวตามกฎหมายคนเข้าเมือง  ซึ่งในช่วงแรก ก็น่าจะเป็นการผ่อนผันโดยนโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยตามมาตรา ๕๔ วรรค ๒ และ ๓ แห่ง พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ.๒๕๒๒ หรือในช่วงต่อมา ก็อาจจะเป็นการผ่อนผันโดยมติคณะรัฐมนตรีตามมาตรา ๑๗ แห่ง พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ.๒๕๒๒ โดยการยอมรับให้สิทธิอาศัยชั่วคราว

ขอให้ตระหนักว่า การได้มาซึ่งสิทธิอาศัยชั่วคราวโดยมติคณะรัฐมนตรีนั้นจะทำให้คนดังกล่าวมีสิทธิที่จะมีชื่อในทะเบียนคนอยู่ชั่วคราว (ท.ร.๑๓) ตามมาตรา ๓๘ แห่ง พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร พ.ศ.๒๕๓๔  และมีเลขประจำตัวประชาชน ๑๓ หลักขึ้นต้นด้วยเลข ๖ หากเกิดก่อนการสำรวจ หรือขึ้นต้นด้วยเลข ๗ หากเกิดในประเทศไทยจากบุพการีที่ได้รับการสำรวจดังกล่าว

ในปัจจุบัน คนที่ยังถือบัตรดังกล่าวจะได้รับการเปลี่ยนบัตรเป็นบัตรพลาสติกสีชมพูที่มีชื่อว่า "บัตรประจำตัวคนที่ไม่มีสัญชาติไทย (บุคคลบนพื้นที่สูง)" หากยังมิได้รับการพัฒนาสิทธิในสถานะบุคคลที่ดีกว่า

----------------------------------------

ความเป็นไปได้ในการพัฒนาสิทธิในสถานะบุคคลตามกฎหมายของคนถือบัตรนี้

-----------------------------------------

แต่คนจำนวนไม่น้อยที่ได้รับการรับรองสัญชาติไทยไปแล้ว ก็จะมีชื่อในทะเบียนคนอยู่ถาวร (ท.ร.๑๔) ตามมาตรา ๓๖ แห่ง พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร พ.ศ.๒๕๓๔  และมีเลขประจำตัวประชาชน ๑๓ หลักขึ้นต้นด้วยเลข ๓ หรือ ๕ หรือ ๘ แล้วแต่กรณี ในขณะที่คนอีกจำนวนหนึ่งก็จะได้รับการรับรองสถานะคนต่างด้าวที่มีสิทธิเข้าเมืองและอาศัยอยู่ถาวรตามมาตรา ๑๗ แห่ง พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ.๒๕๒๒  ก็อาจจะได้รับการออกใบถิ่นที่อยู่ตามกฎหมายคนเข้าเมืองเพื่อแสดงสิทธิอาศัยอยู่ถาวรในประเทศไทย และใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวตามกฎหมายการทะเบียนคนต่างด้าวเพื่อแสดงสิทธิในสถานะคนต่างด้าวของประเทศไทย