การประกันคุณภาพการศึกษา  :   Benchmarking

               การประกันคุณภาพการศึกษา (Quality Assurance) เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ให้ดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง และเป็นการสร้างความมั่นใจ (assure) ว่า สถานศึกษาสามารถจัดการศึกษาให้มีคุณภาพได้ตามมาตรฐานที่กำหนด ผู้สำเร็จการศึกษามีความรู้ความสามารถและมีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ตามที่หลักสูตรกำหนดและที่สังคมต้องการ  

             สถานศึกษาจึงต้องมีกระบวนการดำเนินการที่สัมพันธ์กัน  ๓  ประการ  ได้แก่  การพัฒนาคุณภาพ เป็นการดำเนินงานเพื่อพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาให้บรรลุถึงมาตรฐานการศึกษาที่กำหนดไว้การติดตามตรวจสอบคุณภาพ เป็นการดำเนินงานเพื่อช่วยเหลือ สนับสนุน กำกับ ติดตามความก้าวหน้า และยืนยันการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาของสถานศึกษาให้เป็นไปตามเป้าหมายและบรรลุตามมาตรฐานที่กำหนดและการประเมินและรับรองคุณภาพ เป็นการดำเนินงานเพื่อตรวจสอบผลการจัดการศึกษา

             ดังนั้น Benchmarking จึงเป็นการเรียนรู้วิธีปฏิบัติที่ดีจากสถานศึกษาอื่น เพื่อนำผลจากการเรียนรู้นั้น มาปรับปรุงและพัฒนาคุณภาพของสถานศึกษา

Benchmarking  เป็นกระบวนการวัดและเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์บริการและวิธีปฏิบัติกับองคกรที่สามารถทําไดดีกวา เพื่อนําผลของการเปรียบเทียบมาใชในการปรับปรุงองคกรของตนเองเพื่อมุงสูความเปนเลิศ  ซึ่งจากความหมายนี้สรุปไดวาการทํา Benchmarking ประกอบดวย ๒ สวน ไดแก
       ๑. การเปรียบเทียบวัด(Benchmark) ซึ่งในสวนนี้ตองมีการกําหนดตัววัด หรือที่เรียกวา Key Performance Indicator (KPIs) วาจะเปรียบเทียบกับใครในเรื่องใด
       ๒. การแลกเปลี่ยนเรียนรูวิธีการปฏิบัติที่ดี/เปนเลิศ (Best Practices) จากผูที่ทําไดดีกวาโดยเปนกระบวนการที่เกิดขึ้นหลังจากการเปรียบเทียบวัด ใหรูถึงผูที่ทําไดดีกวาและเขาไปเรียนรูวิธีการปฏิบัติซึ่งทําใหประสบความสําเร็จ หรือมีคา Benchmark สูง เพื่อนํามาใชปรับปรุงองคกรของตนเอง

ประโยชนของการทํา Benchmarking     

       ๑. เพื่อความยั่งยืนขององคกร : สภาพการแขงขันที่รุนแรงขึ้น การที่องคกรจะยั่งยืนจําเปนตองรักษาและยกระดับความสามารถของตนเองเพื่อใหแขงขันไดจึงตองมีการเรียนรูและปรับปรุงตนเองอยางตอเนื่อง

        ๒. เพื่อการปรับปรุงอยางกาวกระโดด : ความเร็วในการปรับปรุงตนเองเปนเงื่อนไขสําคัญของความไดเปรียบในการแขงขัน Benchmarking เปนเครื่องมือที่ชวยกระตุนนวัตกรรม (Innovation) ในองคกร ซึ่งทําใหเกิดการเปลี่ยนแปลงในเชิงปรับปรุงในระยะเวลาอันสั้นเนื่องจากเปนการเรียนรูวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุดจากภายนอกองคกร ทําใหสามารถ “เรียนลัด” เพื่อก้าวใหทันองค์กรอื่นๆ จึงเป็นการเรียนรู้ปรับปรุงแบบกาวกระโดด

        ๓. เพื่อสนับสนุนรางวัลคุณภาพแหงชาติรางวัลเปนแรงจูงใจใหเกิดการปรับปรุงในชวงหลายปที่ผานมาหลายประเทศ
ริเริ่มใหมีรางวัลดานการจัดการเพื่อเปนแรงกระตุนใหเกิดการปรับปรุงคุณภาพดานการจัดการ เชน Malcolm Baldrige National Quality Award ในประเทศสหรัฐอเมริกา หรือ Thailand Quality Award ของประเทศไทย เป็นต้น

ประเภทการทํา Benchmarking

๑.ตามวัตถุประสงคการทํา/สิ่งที่ทํา Benchmarking แบงเปน ๔ กลุม ไดแก
                 ๑) Strategy Benchmarking เปนการทํา Benchmarking เพื่อศึกษาเปรียบเทียบการวางกลยุทธดานตาง ๆ ขององคกรที่ประสบความสําเร็จ เชน ความสําเร็จของ Dell Computer ที่เปลี่ยนกลยุทธจากMass Production มาเปนแบบ Customization ที่ผูซื้อเลือกแบบสินคาเองได เนื่องจากการทํา Strategy Benchmarking
                ๒) Process Benchmarking เปนการเปรียบเทียบกระบวนการทํางานขององคกรตนเองกับ
องคกรอื่น โดยเนนการเรียนรู Best Practices เพื่อนํามาใชปรับปรุงองคกร การทํา Benchmarking ประเภทนี้ เปนที่
นิยมอยางกวางขวางเนื่องจากกอใหเกิดการเปลี่ยนแปลงและนวัตกรรมใหม ๆ 
               ๓) Product Benchmarking โดยเปรียบเทียบความพึงพอใจของลูกคาที่มีตอคุณลักษณะของสินคา เชน
การออกแบบ ความคงทน การใชงาน รูปแบบการใหบริการ เปนตน และเปรียบเทียบความแตกตางระหวางตนเอง กับองคกรที่เราทํา Benchmarking ดวย 
               ๔) Performance Benchmarking เปนการเทียบเคียงเฉพาะผลการปฏิบัติงาน เชน การเปรียบเทียบยอดขาย
จํานวนผลิตภัณฑ  เปนตน เพื่อดูความสามารถในการปฏิบัติงาน

๒. ตามผูที่เราไปทํา Benchmarking ดวย แบงเปน ๔ กลุม ไดแก

             ๑) Internal Benchmarking เปนการทํา Benchmarking ระหวางบริษัทในเครือ หรือระหวางหนวยงานตางๆในองคกรเดียวกัน โดยมีการเปรียบเทียบวัดและเรียนรู Best Practices ระหวางกัน การทําในลักษณะนี้สวนใหญนําไปสู
การสรางมาตรฐานการปฏิบัติงาน (Work Standard) ขององคกรและกลุมภายในองคกร ขอจํากัดของการทํา คือเปนการเรียนรูในวงแคบ ไมมีการเรียนรูวิธีการปฏิบัติใหมๆมากเทาที่ควร

           ๒) Competitive Benchmarking เปนการทํา Benchmarking กับคูแขงโดยตรง บางครั้งการทําในลักษณะนี้จะ
มุงหวังในเชิงการแขงขัน เพื่อใหทราบวาคนอื่นเปนอยางไรมากกวาที่จะคนหา Best Practices ที่จะสามารถเรียนรูไดจริงๆ ซึ่งการทําในลักษณะนี้มักมีขอจํากัด คือ เก็บขอมูลยาก ตองใชเวลาในการสรางความเขาใจกับทุกฝาย หรือตองใชบุคคลที่สามเขามารวบรวมขอมูล  
        ๓) Industry Benchmarking เป็นการทำ Benchmarking ในกลุ่มอุตสาหกรรมเดียวกัน แต่ไม่ใช่คู่แขงโดยตรง เช่น อุตสาหกรรมผลิตปลากระป๋องทำ Benchmarking อุตสาหกรรมผลิตผักผลไมกระป๋อง เป็นต้น
       ๔) Generic Benchmarking เป็นการทำ Benchmarking กับองคกรใดๆก็ไดที่มี Best Practices ในกระบวนการที่เราต้องการปรับปรุง ซึ่งองค์กรนั้นอาจมีธุรกิจที่แตกต่างจากเราอย่างสิ้นเชิง การทำในลักษณะนี้ ก่อให้เกิดความรูและมุมมองใหม่  ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและนวัตกรรมใหม่ๆ ไดดีที่สุด

แนวทางการทํา Benchmarking    

        ๑) Benchmarking แบบเดี่ยว  โดยองคกรที่ตองการทํา Benchmarking เปนผูกําหนดหัวขอเรื่อง และดําเนินการตามกระบวนการ Benchmarking ซึ่งองคกรที่ตองการทําเปนผูดําเนินการคนเดียวทั้งหมด มีการแลกเปลี่ยนขอมูล เฉพาะเราและคูเปรียบเทียบเทานั้น ไมมีการแลกเปลี่ยนขอมูลระหวางคูเปรียบเทียบดวยกัน ข้อดีคือ เราเลือกหัวข้อที่ต้องการและควบคุมระยะเวลาได แต่มีข้อจำกัด คือใช้เวลานานกว่าแบบกลุ่มเนื่องจากต้องทำเองทั้งหมด และบางครั้งมีความยากลำบากในการหาผู้จะร่วมทำด้วย โดยเฉพาะกรณีองคกรเล็กๆ

       ๒) Benchmarking แบบกลุม เป็นการทำโดยรวมกลุ่มองค์กรที่ต้องการทำ Benchmarking ในเรื่องเดียวกัน โดยอาจมีหน่วยงานกลาง เช่น สถาบัน หรือที่ปรึกษาเป็นผู้ประสานงานเก็บข้อมูลให้ข้อดีของการทำประเภทนี้ คือ ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรูที่หลากหลาย สร้างเครือข่าย แต่มีข้อจำกัด คือ การกำหนดหัวข้อเรื่องต้องเป็นมติร่วมกันของกลุม จะไมสามารถสนองความต้องการของเราไดทั้งหมด