สวัสดีครับชาว blog ทุกท่าน
วันอาทิตย์ที่ 22 กันยายน 2556 ผมได้รับเกียรติจาก สถาบันพัฒนาครู คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อเป็ยวิทยากรบรรยายให้กับนักบริหารระดับสูง กระทรวงศึกษาธิการ (นบส.ศธ.) รุ่นที่ 3 จำนวน 96 คน มีวัตถุประสงค์เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับนักบริหารระดับสูงให้มีความพร้อมเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงทุกระดับในองค์กรเพื่อการผลักดันนโยบายการพัฒนาการศึกษาของชาติให้บรรลุเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพ
ในครั้งนี้ผมบรรยายในหัวข้อ "ผู้นำกับการคิดนอกกรอบ" ณ ห้องพุทธรักษา อาคารเอนกประสงค์ สถาบันพัฒนาครู คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา ตำบลไร่ขิง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม
ติดตามการสรุปการบรรยาย บรรยากาศการเรียนรู้ได้ที่blog นี้ครับ
และสามารถติดตามเอกสารประกอบการบรรยายได้ที่ https://www.facebook.com/ChiraHongladarom/media_set?set=a.732132963478829.1073741843.100000463969628&type=1
สรุปการบรรยายหัวข้อภาวะผู้นำกับการคิดนอกกรอบ
โดย
ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
วันอาทิตย์ที่ 22 กันยายน 2556 เวลา 9.00-12.00น.
ณ ห้องพุทธรักษา อาคารอเนกประสงค์
สถาบันพัฒนาครู คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา
ตำบลไร่ขิง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม
โจทย์แรก คือการศึกษาของไทยในอนาคตจะไปทางไหน
การพัฒนาบุคคลการต้องคิดว่าจะเปลี่ยนจากquantity เปลี่ยนเป็น quality ได้อย่างไร
ต้องการพัฒนาการศึกษาให้มีคุณภาพ ต้องมี benchmark จากประเทศอื่น ต้องมีคุณธรรม จริยธรรม
การศึกษาในยุคนี้ จะสู้กับสิ่งแวดล้อมจากภายนอก
การมาอบรมในวันนี้ ขอให้ทุกคนเปิดใจกว้าง วิธีการปรับปรุงให้การศึกษาดีขึ้น คือ กลยุทธ์ วันนี้ก็เป็นกลยุทธ์ในการพัฒนาทุนมนุษย์ ต้องถามตัวเองว่าเราจะทำอย่างไรให้สำเร็จ การที่จะฝึกคนให้เป็นเลิศ เป็นเรื่องที่สำคัญ ฝึกให้คนเป็นผู้นำ ต้องรู้ว่าอุปสรรคคืออะไร
ต้องผนึกกำลัง และหาทางออกเป็นทฤษฎี Ladder theory ค่อยๆทำไป ประโยชน์คือ ถ้าเรามีผู้นำ และผู้นำสามารถทำงานให้เกิดประโยชน์ทางด้านการศึกษา ก็ถือว่าเป็นการลงทุนที่คุ้มค่า
วันนี้ผมขอมาแชร์(share)ความรู้ และผมก็มาเรียนรู้(learn)จากผู้นำในห้องนี้เช่นกัน และสุดท้ายผมก็care ความหลากหลายทางความคิด
วัตถุประสงค์
1. เรียนรู้ความสำคัญของภาวะผู้นำ
2. เรียนรู้บทบาทของผู้นำในการคิดสร้างสรรค์เพื่อความสำเร็จขององค์การ
3. จุดประกาย สร้างแรงบันดาลใจให้ทุกท่านเกิดพลังในการที่จะเป็นผู้นำความสำเร็จขององค์การด้วยการมีวิธีการคิดแบบสร้างสรรค์ คิดนอกกรอบได้
4. สร้างความเข้าใจวิธีการพัฒนาภาวะผู้นำ และวิธีการคิดแบบสร้างสรรค์และคิดนอกกรอบ
5. สร้างโอกาสจากการเรียนรู้ร่วมกัน
6. สร้างสังคมการเรียนรู้ร่วมกัน
วิธีการเรียนรู้
ขอให้ใช้หลักการว่า learning how to learn
ทฤษฎี 4L’s
• Learning Methodology มีวิธีการเรียนรู้ที่ดี
• Learning Environment สร้างบรรยากาศในการเรียนรู้ ที่สนุกสนาน
• Learning Opportunities สร้าง/เกิดโอกาสจากการเรียนรู้
• Learning Communities สร้าง/เกิดชุมชนแห่งการเรียนรู้
แต่อย่างไรก็ตามต้องมีความใฝ่รู้ เพื่อให้สามารถแข่งขันกับเด็กยุคใหม่ ที่เก่ง ICT เพราะการเรียนยุคใหม่ขับเคลื่อนด้วย ICT และมีการเรียนผ่านอินเตอร์เนตมาก
ทฤษฎี 2R’s
Reality - มองความจริง
Relevance - ตรงประเด็น ต่อการดำเนินชีวิต
หากการศึกษาไปลอก ไปเลียนแบบจากต่างประเทศอย่างเดียว ต่อไปเราก็ขาดเรื่องคุณธรรม จริยธรรม
เราเน้นเรื่องภาวะผู้นำ หรือ Leadership แต่จะเน้นเป็นพิเศษตามโจทย์ คือ ภาวะผู้นำ (Leadership) กับ การคิดนอกกรอบ หรือ Thinking outside the box
ตัวอย่างหนังสือเล่มล่าสุด
เรื่อง Thinking in New Boxes เขียนโดยคุณ Luc De Brabandere และ Alan Iny ซึ่งเป็นอดีตที่ปรึกษา Boston Consulting
หนังสือเล่มนี้จึงเป็นที่มาของแนวคิด 3 แนว
1. อยู่ใน Box เดิม แต่ทำให้ดีที่สุด
2. ออกนอกกล่อง คือเปิดกล่องเดิมและออกมา : ต้องเข้าใจวิธีการกฎระเบียบให้ชัดเจนก่อน เข้าใจวัฒนธรรมองค์กร กฎระเบียบองค์กร
แต่ทฤษฎี Think outside the box ไม่ได้บอกว่า ออกไปแล้วไปไหน เพียงแต่บอกว่าต้องออกจากกล่องเพื่อทำงานที่ท้าทายมากขึ้น
3. แนวคิดของหนังสือเล่มใหม่
จาก 1 ไป 2 และแยกออกไปเป็น 3 และ 4
ระบบในbox ของการศึกษา คือ ต้องให้หน่วยงานต่าง ๆการศึกษาภาคประชาชน เป็นศูนย์กลางบ้าง
มีอะไรคล้ายกับข้อ 2 แต่ไม่เหมือนกัน คือ ข้อ 3 มีbox ใหม่ ตัวอย่างที่พบได้ คือ ศศินทร์ สร้างวิธีการใหม่ แต่ ถ้าจะออกจาก Box เก่า ต้องรู้ว่า Box เก่ามีอะไรดี และไม่ดี ทิ้งไม่ดีแต่เก็บของดีๆไว้
4. แนวคิดของหนังสือเล่มนี้น่าสนใจ คือ มีกฎ 5 ข้อที่จะทำให้ผู้บริหาร หรือผู้นำไปสู่ Boxes ใหม่ได้
-Doubt everything ขี้สงสัยในทุกๆเรื่อง
-Probe the possibility แสวงหาโอกาสและความเป็นไปได้ใหม่ตลอดเวลา
-Diverse มองหาวิธีการใหม่ๆ
-Convergen หาจุดรวมที่พอดี
- Reevaluate ต้องประเมินซ้ำแล้วซ้ำอีก ดูว่าที่ทำอยู่เป็นอย่างไร แต่ไม่ใช่แค่หนเดียว
ขอเสนอเรื่อง Leadership ในมุมมองต่าง ๆ ตามแนวทางที่ผมใช้อยู่ ดังต่อไปนี้
1. Leader/Managers
ผู้นำและผู้จัดการมีความแตกต่างอย่างไร
ผู้นำ
ผู้บริหาร
เน้นที่คน
Trust
ระยะยาว
What , Why
มองอนาคต ขอบฟ้า/ภาพลักษณ์
เน้นนวัตกรรม
Change
เน้นระบบ
ควบคุม
ระยะสั้น
When , How
กำไร/ขาดทุน ทุก 3 เดือน
จัดการให้สำเร็จ มีประสิทธิภาพ
Static
นวัตกรรม คือ
1.ทำอะไรใหม่ๆ มีความคิดสร้างสรรค์ และความรู้ มีจริยธรรม คุณธรรม
2. Turn idea into action and turn action to success
กรณีศึกษาผู้นำจีน 5 รุ่น
รุ่นที่ 1รุ่นที่ 1 (1949 - 1976)
เป็นผู้นำรุ่นบุกเบิกมี เมาเซตุง (Mao Tse-tung) หรือ โจว เอ็นไล (Zhou En lai) เป็นหลัก
รุ่นที่ 2 (1976 - 1992)
คือ เติ้ง เสี่ยว ผิง (Deng Xiaoping)
รุ่นที่ 3 (1992 - 2003)
คือ เจียง ซี มิน (Jiang Zemin)
รุ่นที่ 4 (2003 – 2013)
คือ หู จิ่นเทา (Hu Jintao)
รุ่นที่ 5 (2013 – 2023)
คือ สิ จินผิง (Xi Jinping) จะต้องเก่งเรื่องประชาธิปไตยเปิดแบบจีนที่โลกยอมรับ มีสิทธิมนุษยชนมากขึ้น และดูแลการกระจายความเจริญทางเศรษฐกิจไปทุกกลุ่มและทุกภูมิภาคของจีนไม่ให้เหลื่อมล้ำ ให้เศรษฐกิจจีนสมดุลกับโลกภายนอก โดยเฉพาะค่าเงินหยวน
การคิดนอกกรอบในการศึกษา ต้องมีความเป็นผู้นำ และต้องติดตามว่าการเปลี่ยนแปลงของโลกเกี่ยวข้องกับอะไรบ้าง และต้องเน้นความสำคัญเรื่องคุณธรรม จริยธรรม
2. Leadership กับ creativity
การพัฒนาทุนทางความคิดสร้างสรรค์..เริ่มจากวันนี้ ลองถามตัวเองตัวเองดูว่าเรามี ideas ใหม่ ๆ แล้วหรือไม่ และเราจะมีไอเดียใหม่ ๆ อยู่เสมอได้อย่างไร?
เราต้องหาไอเดียใหม่ๆจาก
- การอ่านหนังสือดี ๆ
- ใช้ Internet หรือ เทคโนโลยีสารสนเทศ
- การพูดคุยกับคนเก่ง
- ปะทะกับคนเก่ง
ในกระทรวงศึกษามีอุปสรรค
- ในการเรียนรู้ร่วมกัน
- ไม่ค่อยมีteam work
- การบริการส่วนใหญ่เป็น top down อยู่
- ไม่ค่อยมีการคิดเป็นยุทธศาสตร์
- เราทำงานเป็นsilo
วิธีการเรียน การสอน ต้องมีการกระตุ้นใหม่ให้เด็กได้คิด ก็ถือว่าเป็น Blue ocean ของกระทรวงศึกษา
Workshop
กลุ่ม 1
1. อธิบายอุปสรรคที่ทำให้องค์กรและตัวท่านออกนอกกรอบไม่ได้คืออะไร 3 เรื่อง
- เรื่องระเบียบหลักเกณฑ์ของราชการ ซึ่งเป็นตัวจำกัดทางความคิด
- วัฒนธรรมองค์กร ลูกน้องไม่กล้าแสดงความคิดเห็น ซึ่งวัฒนธรรมนี้ควรจะเปลี่ยนให้ผู้นำได้รับฟังความคิดเห็น
-กลัวไม่กล้าทำสิ่งใหม่ๆ เพราะกลัวมีปัญหา
2. ยกตัวอย่างที่ทำสำเร็จ 3 เรื่อง ในการออกนอกกรอบที่เป็นรูปธรรมและยกเหตุผลที่ชัดเจน 3 ข้อ
- เรือนจำนราธิวาส การนำผู้ต้องขังไปละหมาด
- นำเสนอโรงเรียนมหิดล ให้ขับเคลื่อนออกนอกระบบ
3. ถ้าจะพัฒนาผู้นำให้ประสบความสำเร็จในการเป็นผู้นำกับการคิดนอกกรอบต้องทำอะไร 3 เรื่องและเสนอโครงการ 1 โครงการฯ
- พัฒนาผู้นำให้เป็นผู้นำทีมีวิสัยทัศน์ ใช้ความรู้ ความคิดเชิงวิสัยทัศน์
- การสร้างเครือข่ายการคิดนอกกรอบ ผู้บริหารต้องมีองค์ความรู้ มีความเป็นนักคิด จนถึงมีความคิดสร้างสรรค์ จึงจะทำให้มีความคิดนอกกรอบได้
- การสร้างเครือข่าย ต้องมีการแลกเปลี่ยนความรู้ เพื่อให้ประสบความสำเร็จ
โครงการพัฒนาผู้นำเข้าสู่ศตวรรษที่ 21
-ต้องมีแรงบันดาลใจ
-มีโลกทัศน์ที่กว้าง
-มีความเข้าใจในบริบทของภาษา
กลุ่ม 2
1. อธิบายอุปสรรคที่ทำให้องค์กรและตัวท่านออกนอกกรอบไม่ได้คืออะไร 3 เรื่อง
- ตัวเรา เพราะหากไม่เปลี่ยนแปลงตัวเอง ก็ไม่สามารถทำให้คนอื่นออกนอกกรอบได้
- บริบทกฎหมาย ระเบียบ ค่านิยม กฎหมาย สิ่งแวดล้อม
- นโยบายและแผนที่ต้นสังกัด หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทำให้เราต้องมีปัญหาอุปสรรค ที่ทำให้ความเห็นของเราไม่สามารถออกนอกกรอบได้
2. ยกตัวอย่างที่ทำสำเร็จ 3 เรื่อง ในการออกนอกกรอบที่เป็นรูปธรรมและยกเหตุผลที่ชัดเจน 3 ข้อ
- โรงเรียนแห่งหนึ่งจ.เพชรบุรี ที่รับเด็กนักเรียนที่โรงเรียนอื่นๆไม่เอา เช่น นักเรียนตั้งครรภ์ ติดยา ซึ่งโรงเรียนแห่งนี้รับมาให้เรียนจนจบเพื่อขัดเกลา เหตุผล คือ เรื่องการดำเนินรอบตามพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
- โรงเรียนผลิตผู้นำ ที่แคนาดา เช่น ผู้นำทางดนตรี กีฬา เป็นตัวอย่างที่ทำให้ผลิตคนที่เก่ง สามารถพัฒนาประเทศได้
- กรมพัฒนาสังคมและคุมประพฤติ โรงเรียนบ้านกาญจนา เป็นโรงเรียนไร้ขอบเขต ใช้ระบบพี่สอน้อง พ่อแม่อุปถัมภ์ ทำให้นักเรียนมีชีวิตที่ดีขึ้น
3. ถ้าจะพัฒนาผู้นำให้ประสบความสำเร็จในการเป็นผู้นำกับการคิดนอกกรอบต้องทำอะไร 3 เรื่องและเสนอโครงการ 1 โครงการฯ
- ต้องพัฒนาผู้นำในการให้กล้าคิดกล้าตัดสินใจ
- เลือกรูปแบบที่เหมาะสม
- เข้าไปอยู่ในใจของผู้ร่วมงานให้ได้
โครงการ: แลกเปลี่ยนผู้นำเข้าสู่อาเซียน เอาผู้บริหารไปแลกเปลี่ยนกัน หมุนเวียนกันไป ทำให้การศึกษาเจริญขึ้น เราต้องมีการปฏิวัติหลักสูตร แล้วแต่บริบทของชุมชนนั้นๆ มีการแลกเปลี่ยนความรู้ outside in มากกว่า inside out
กลุ่ม 3
1. อธิบายอุปสรรคที่ทำให้องค์กรและตัวท่านออกนอกกรอบไม่ได้คืออะไร 3 เรื่อง
- นโยบาย กฎ โครงสร้างองค์กร
- ภาระงาน
- ขาดโอกาสการส่งเสริม และการพัฒนาตนเอง
2. ยกตัวอย่างที่ทำสำเร็จ 3 เรื่อง ในการออกนอกกรอบที่เป็นรูปธรรมและยกเหตุผลที่ชัดเจน 3 ข้อ
- การศึกษาพิเศษ เป็นหน่วยงานที่ไม่มีบุคลากร และทรัพยากรมาก เลยคิดเรื่องการให้ผู้ปกครองเป็นครู เพื่อให้เป็นสังคมแห่งการเรียนรู้
- การคิดนอกกรอบของอาชีวะศึกษา ให้ผู้ต้องขัง
3. ถ้าจะพัฒนาผู้นำให้ประสบความสำเร็จในการเป็นผู้นำกับการคิดนอกกรอบต้องทำอะไร 3 เรื่องและเสนอโครงการ 1 โครงการฯ
- พัฒนาความรู้ผู้นำให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลลง
-การพัฒนาเรื่องกาใช้เทคโนโลยี
-พัฒนาเรื่องคุณธรรม และจริยธรรม
โครงการ: พัฒนาผู้นำจากสุดยอดผู้นำ คือผู้นำทางอาชีพ
อ.จีระ: สามารถตอบทั้ง 3 ข้อได้ดี โครงการสุดท้ายน่าสนใจมาก เรื่องที่จะไปเรียนกับปราชญ์ชาวบ้าน เรื่องการหันไปback to basics มีความสำคัญมากกับกลุ่มนี้ เรื่องการศึกษาต้องมีพื้นฐานคุณธรรม จริยธรรมที่ดี และต้องมีทุนทางปัญญา
การรวมศูนย์อำนาจใส่วนกลาง ก็อาจจะเป็นปัญหาได้
Trust มี4 ระดับคือ
Self-trust การนับถือตัวเอง
Relation trust เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนร่วมงาน
Organizational trust
Social trust
กลุ่ม 4
1. อธิบายอุปสรรคที่ทำให้องค์กรและตัวท่านออกนอกกรอบไม่ได้คืออะไร 3 เรื่อง
- กฎระเบียบ นโยบาย
- ใช้ข้อมูลที่ถูกต้อง ต้องมีการศึกษาการวิจัยนั้นๆให้ถูกต้อง
- วัตถุประสงค์หลักขององค์กร
ถ้าตัวเราคิดถึงส่วนรวม การคิดนอกกรอบก็ไม่มีวันผิด
2. ยกตัวอย่างที่ทำสำเร็จ 3 เรื่อง ในการออกนอกกรอบที่เป็นรูปธรรมและยกเหตุผลที่ชัดเจน 3 ข้อ
- เรื่องปัญหาทางใต้ ใช้หลัก เข้าถึงเข้าใจ พัฒนา
- ปัญหาโรงเรียนขนาดเล็ก เราจะเข้าสู่ AEC ต้องหาลูกค้าใหม่
- ปัญหาอาชีวะศึกษา ต้องบูรณาการ ต้องมีเครือข่าย
อ.จีระ: กลุ่มนี้มีความตรงประเด็น peter senge กล่าวไว้ว่า คนเราจะรู้อะไร ต้องรู้ให้จริง ต้องมีความมุ่งมั่น ทำอะไรอย่ารีบร้อน
คุณสร้อย: เห็นบรรยากาศ 4L’s เกิดขึ้นที่นี้ และขอชื่นชมในการนำเสนอโครงการต่างๆ ขอให้มีการ turn idea to action และturn action to success
การทำให้ผู้นำประสบความสำเร็จ
- Duration การเลือกpriority
- Integrity การมีจริยธรรมต่อบทบาท ต่อหน้าที่ให้ชัด
- Commitment การมีวิธีการให้ผู้บริหารระดับสูงมาผูกพันให้เกิดความสำเร็จในองค์กร
- Effort เกิดพลัง และต้องมีแรงบันดาลใจ ไม่ท้อในการทำสิ่งต่างๆ
การที่จะไปสู่โลกาภิวัตน์ ต้องคำนึงถึงตัวเอง องค์กร สังคม และการพัฒนาทุนมนุษย์ เช่น นักกีฬาวอลเลย์บอล ที่ต้องขอชื่นชมพ่อ แม่ โค้ช ที่สามารถ pain to gain และประสบความสำเร็จได้ในวันนี้
คุณพิชญ์ภูรี: เรื่องการนำเสนอกลุ่ม จะเห็นว่าเรื่องอุปสรรคจะไม่ค่อยแตกต่างกัน เช่น ตัวเราเองที่ไม่ออกนอกกรอบ กฎระเบียบ ค่านิยม วัฒนธรรมองค์กร นโยบายและแผนจากเบื้องบน
กลุ่ม1 เป็นเรื่องของการกล้าคิดกล้าตัดสินใจ โครงการแลกเปลี่ยนผู้นำสู่อาเซียน น่าสนใจมาก
กลุ่ม 2 back to basic ค่อนข้าง conservative แต่คิดใหม่
กลุ่ม 3 มีความละเอียดรอบคอบ แต่โครงการไม่ชัด
กลุ่ม 4 มีความเป็นนักวิทยาศาสตร์ ไม่พูดเรื่องอุปสรรคเป็นหลัก มีการคิดเป็นเครือข่าย
อ.สมโภชน์: วันนี้น่าสนใจมาก เพราะเรื่องทฤษฎี 4L’s , 3L’s สำหรับผู้บริหารในการพัฒนาผู้บริหาร พยายามทำเรื่องระบบ KM แต่ไม่ได้เพิ่มความรู้ และคิดไม่เป็น ซึ่งเป็นปัญหามาก หลักการบริหารกล่าวไว้ว่า นอกจากความรู้แล้ว ต้องมีวิธีการคิดด้วย การคิดนอกกรอบเป็นการเปิด horizon หลักสูตรนี้ต้องมีการพัฒนาผู้นำของตัวเอง อุปสรรคที่ไม่เกิดให้มีความคิดสร้างสรรค์ คือ กฎระเบียบ แต่มันต้องมีความเป็น Flexible คนที่ทำให้กฎมัน flexible ได้ คือ ผู้ใช้กฎ
เรื่องEthical leadership มีความสำคัญมาก ต้องเน้นเรื่องนี้ให้ดีด้วย
วัตถุประสงค์ของหลักสูตรนี้
1. ผู้นำที่มีวิสัยทัศน์
2.ผู้นำที่มีคุณธรรม
3. ผู้นำการเปลี่ยนแปลง
วันนี้ต้องขอขอบคุณอ.จีระมากครับ