โดย ปัฐมานันท์ แสงพลอยเจริญ
การเผชิญกับภาวะโลกร้อนและวิกกฤตการณ์น้ำท่วมโลก
นอกจากความวิปริตของอากาศที่เกิดจากฝีมือมนุษย์แล้ว วินทร์ยังเสนอว่าประเทศไทยอาจจะเผชิญกับภาวะโลกร้อนจนทำให้เกิดวิกกฤตการณ์น้ำท่วมจนพื้นที่บางส่วนของประเทศไทยจมหายไป ดังนี้
หาดใหญ่เป็นเกาะกลางทะเลขนาดใหญ่ พื้นที่เดิมในประวัติศาสตร์เป็นที่ราบ แต่ในยุคปฏิกิริยาเรือนกระจกทั่วโลก ที่นี่ได้รับผลกระทบมากกว่าจุดอื่นในภาคใต้ น้ำทะเลที่หนุนขึ้นมาทำให้พื้นที่ส่วนใหญ่ทางภาคใต้จมใต้สมุทร หลังยุคปฏิกิริยาเรือนกระจกและน้ำท่วมโลก
สงขลาเป็นเมืองสวยใต้ทะเลที่จมน้ำในยุคน้ำท่วมโลกเช่นกัน เรือดำน้ำจะพาท่านชมเมืองสงขลาใต้ทะเลอย่างใกล้ชิด นักท่องเที่ยวจะเห็นสภาพบ้านเรือนยุคโบราณ ทุกอย่างคงไว้เช่นเดิม ชมอดีตเกาะหนู เกาะแมวใต้ทะเล ชมรูปปั้นเงือก ณ ส่วนที่เคยเป็นหาดสมิหรา เรือดำน้ำนักท่องเที่ยวจะจอดแวะที่เขาตังกวน มีลิฟท์แก้วเชื่อมขึ้นสู่ยอดเขาตังกวนอันเป็นส่วนเดียวที่โผล่เหนือทะเลสงขลา
การที่วินทร์กล่าวถึงภาวะโลกร้อนจนน้ำท่วมโลกนั้น แสดงให้เห็นว่าวินทร์เป็นคนที่สนใจสถานการณ์ของสิ่งแวดล้อมโลกในปัจจุบัน เพราะมีนักวิทยาศาสตร์ออกมาประกาศเช่นกันว่าโลกจะร้อนขึ้นจนน้ำแข็งขั้วโลกละลายและเกิดน้ำท่วมโลก สิ่งเหล่านี้เกิดจากฝีมือมนุษย์ทั้งสิ้น และการที่วินทร์ได้กล่าวถึงบางส่วนของประเทศไทยที่จมหายไปนั้น ก็เพื่อกระตุ้นให้ผู้อ่านเกิดจิตสำนึกว่าหากเรายังคงปล่อยสารเคมีเข้าไปทำลายชั้นโอโซนให้บางลง จนส่งผลให้โลกร้อนขึ้นและน้ำท่วมโลกในที่สุดเป็นสิ่งสมควรแล้วหรือ เพราะในปัจจุบันเราอาจไม่ได้รับผลกระทบนั้นมากนักแต่ในอนาคตหากเกิดเหตุการณ์น้ำท่วมโลกจริงพื้นที่หลายจังหวัดของภาคใต้คงต้องถึงกาลอวสานอย่างแน่นอน
การปล่อยสารเคมีจากโรงงาน
นอกจากนี้วินทร์ยังกล่าวเสียดสีการปล่อยสารเคมีจากโรงงานจนทำให้ไม่มีอากาศและน้ำบริสุทธิ์เหลืออยู่ จนกรุงเทพก็กลายเป็นแหล่งผลิตออกซิเจนที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ และทะเลภูเก็ตก็กลายเป็นสีดำ ดังนี้
นอกจากนี้กรุงเทพฯยังมีโรงงานผลิตสีและสารเคมีกว่าหนึ่งหมื่นโรง กรรมวิธีการผลิตส่วนใหญ่ใช้วิธีดูดสารที่ต้องการจากอากาศ เพราะเป็นเมืองที่มีสารเคมีในอากาศเหลือเฟือ รัฐบาลให้ความสนับสนุนโรงงานเหล่านี้ในด้านการเงินเพราะเป็นอุตสาหกรรมที่ช่วยลดปริมาณสารเคมีในอากาศไปในตัว
กรุงเทพ-นนทบุรีเป็นแหล่งผลิตออกซิเจนที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ นักท่องเที่ยวสามารถแวะซื้อออกซิเจนกระป๋องได้จากริมทาง มีออกซิเจนกลิ่นต่าง ๆ เช่น กุหลาบ มะนาว ลาเวนเดอร์ ในราคาถูกอย่างไม่น่าเชื่อ
ถึงภูเก็ต เกาะกลางทะเลอันดามัน ฉายาไข่มุกดำแห่งเอเชีย เพราะทะเลที่นี่มีสีดำสนิท เป็นทะเลเดียวในโลกที่เป็นสีดำ สวยงามจับใจยิ่งกว่าทะเลสีครามที่ใด ๆ ในโลก ชาวไทยยกความดีนี้ให้แก่บรรดาโรงงานอุตสาหกรรมที่ร่วมมือร่วมใจกันปล่อยน้ำสีลงไปในทะเล จนทำให้เกิดปรากฏการณ์พิสดารดังกล่าว
การที่วินทร์จงใจกล่าวเสียดสีเช่นนี้ก็เพื่อให้ผู้อ่านตระหนักว่าหากเรายังคงปล่อยสารเคมีต่อไปเรื่อย ๆ ในที่สุดเราก็จะไม่เหลืออากาศบริสุทธิ์ไว้หายใจ และต้องผลิตออกซิเจนขึ้นมาทดแทน ทำให้น่าคิดว่าแม้แต่อากาศบริสุทธิ์ก็ยังคงต้องซื้อขาย และการปล่อยของเสียลงไปสู่ทะเลก็ทำให้ทะเลไม่เป็นสีฟ้าใสอีกต่อไป แต่จะเป็นสีหมองคล้ำที่เต็มไปด้วยสารเคมีจนไม่สามารถว่ายน้ำได้อีก เหมือนกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงที่ปรากฏในชายหาดอ่าวพร้าว เกาะเสม็ด ชายหาดและน้ำทะเลเป็นสีดำที่เกิดจากการรั่วไหลของน้ำมันดิบ
ความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี : ความทันสมัยที่เปลี่ยนแปลงไป
เรื่องสั้นทัวร์สยาม 4001 นี้ต้องการสะท้อนให้เห็นประเทศไทยอีกสองพันปีข้างหน้า ดังนั้นจึงมีการกล่าวถึงความมหัศจรรย์ทางเทคโนโลยีที่วินทร์ได้จินตนาการเอาไว้ เทคโนโลยีบางอย่างก็เกิดขึ้นแล้วในปัจจุบัน ส่วนเทคโนโลยีบางอย่างก็ยังคงเป็นความคิดฝันอยู่ ดังที่วินทร์ได้กล่าวถึงความมหัศจรรย์ทางเทคโนโลยีในโลกอนาคต ดังนี้
การคมนาคมที่สะดวกและรวดเร็ว
วินทร์กล่าวว่าประเทศไทยอีกสองพันปีข้างหน้าการคมนาคมจะสะดวกมากขึ้นเนื่องจากมีการประดิษฐ์รถยนต์ เครื่องบิน และเรือที่ใช้พลังงานแสงอาทิตย์ ทำให้การเดินทางเพื่อท่องเที่ยวไปทั่วประเทศไทยสามารถทำได้ภายในเวลาสองสัปดาห์ นอกจากนี้ยังมีการประดิษฐ์รถตุ๊กตุ๊กพลังปรมาณูอีกด้วย ซึ่งแสดงให้เห็นว่าวินทร์เป็นคนที่มีความสร้างสรรค์ ดังที่ปรากฏในส่วนแนะนำประเทศไทยดังนี้
การคมนาคม : สะดวกด้วยหลายวิธี ประเทศนี้มีรถยนต์และเครื่องบินส่วนตัวมากที่สุดใน
โลก แต่เนื่องจากมีแสงอาทิตย์เหลือเฟือ รถยนต์ รถไฟฟ้าและเรือส่วนใหญ่จึงใช้ พลังแสงอาทิตย์ นอกจากนี้ยังมีรถตุ๊กตุ๊กพลังปรมาณู สืบต่อเอกลักษณ์ดั้งเดิมของชาติ
การใช้หุ่นยนต์เป็นเครื่องมืออำนวยความสะดวกและใช้แรงงานแทนมนุษย์
จินตนาการเกี่ยวกับหุ่นยนต์เป็นสิ่งที่ปรากฏมานานแล้วในนวนิยายและเรื่องสั้นเชิงวิทยาศาสตร์ โดยวินทร์ได้กล่าวถึงการใช้หุ่นยนต์ในลักษณะของการใช้แรงงานแทนอาชีพในสาขาต่าง ๆ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอาชีพที่ต้องทำงานหนัก เสี่ยงอันตราย หรือเป็นงานที่ล่อแหลมทางเพศ ดังเช่น
หากต้องการนั่งรถส่วนตัว ขอแนะนำลีมูซีนของการท่องเที่ยวฯ ซึ่งมีพนักงานหุ่นยนต์ที่วางใจได้ พนักงานหุ่นยนต์ทุกตัวได้รับการตั้งโปรแกรมความซื่อสัตย์ รับประกันความปลอดภัยโดยสำนักประกันภัยแห่งชาติ
...อาจขี่คอหุ่นยนต์ขึ้นไปก็ได้ มีหุ่นยนต์กว่าสามพันตัวคอยให้บริการแบกคนและสัมภาระ
การก่อสร้างเริ่มต้นด้วยการทำฐานรากขนาดยักษ์ลงในทะเล เป็นผลงานทางวิศวกรรมชั้นเยี่ยมในยุคนั้น ใช้หุ่นยนต์ที่เป็นแรงงานกว่าสี่หมื่นตัว
ไปดูช้างหุ่นยนต์จำลองการลากซุงแบบคนโบราณเมื่อสองพันปีก่อน ได้ความรู้และบันเทิงดีมาก
ชีวิตราตรีที่กรุงเทพฯยังเข้มข้นแม้อากาศจะหนาวมาก ขอแนะนำบรรยากาศของบาร์ริมถนนพัฒน์พงศ์ เหล้าดี อาหารดี หุ่นยนต์สวย ราคาไม่แพง มีการเต้นอโกโก้โดยหุ่นยนต์
จากตัวอย่างดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าวินทร์เสนอความคิดว่าหุ่นยนต์ก็อาจเกิดขึ้นในโลกอนาคตอย่างแน่นอนและส่วนใหญ่หุ่นยนต์จะทำงานหนักและเสี่ยงอันตรายแทนมนุษย์ ดังนั้นทำให้น่าคิดต่อไปว่าหากเราประดิษฐ์หุ่นยนต์ออกมามากมายเช่นนี้ ต่อไปมนุษย์ทั่วไปจะประกอบอาชีพอะไร และอาจเกิดภาวะตกงานก็ได้
การเปลี่ยนแปลงลักษณะและพันธุกรรมของผลไม้
วินทร์ได้กล่าวถึงประเทศไทยในอนาคตว่าจะมีความเจริญด้านการผลิตผลไม้รสน้ำอัดลมจนสามารถขายได้ ดังนี้
นอกจากนี้ยังมีการทำสวนเกษตรที่ให้ผลิตผลเป็นผลไม้รสน้ำอัดลม เป็นตลาดใหม่ที่น่าสนใจ นักท่องเที่ยวไม่ควรพลาดชิมผลไม้จากสวนเกษตรเหล่านี้ ที่มีชื่อได้แก่ อินทผลัมรสโค้ก แตงโมรสเป๊ปซี่ มะละกอรสเซเว่นอัพ ฯลฯ
จากตัวอย่างทำให้เราทราบว่าเทคโนยีสามารถสร้างสิ่งแปลกใหม่ได้เสมอ และนับว่าเป็นวินทร์เป็นคนที่มีจินตนาการสูงเพราะเขาคิดว่าผลไม้อาจมีรสชาติแบบน้ำอัดลมได้ นอกจากรสหวานเพียงอย่างเดียว อย่างไรก็ดีก็ยังแฝงการเสียดสีเกี่ยวกับการบริโภคสินค้าของคนในยุคปัจจุบันว่าต่อไปผลไม้ไทยที่มีรสชาติดีก็จะกลายเป็นผลไม้รสน้ำอัดลมไปหมด
การสร้างโดมแก้วขนาดยักษ์
วินทร์ได้นำเสนอเทคโนโลยีเกี่ยวกับการสร้างโดมแก้วขนาดยักษ์เพื่อการอยู่อาศัย โดยวินทร์ได้เสนอแนวคิดนี้ไว้ในการสร้างโดมแก้วขนาดยักษ์ครอบปราสาทพนมรุ้ง
พนมรุ้งมหาเทวาลัยในโดมแก้วปรับอากาศ ... ทางราชการก็มีมติให้ทำการบูรณะเพื่อเป็นอุทยานแห่งประวัติศาสตร์ และเห็นพ้องต้องกันให้สร้างโดมแก้วขนาดยักษ์ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดของปราสาท ภายในปรับอากาศเย็นสบาย และมีออกซิเจนมากกว่าข้างนอก แม้มองจากพื้นดินก็สามารถแลเห็นท้องฟ้าได้ชัดเจนเหมือนไม่มีโดมแก้วกำบังอยู่
จากตัวอย่างแสดงให้เห็นว่าในอนาคตการสร้างโดมแก้วเป็นทางออกที่ดีกว่าเครื่องปรับอากาศอย่างแน่นอน เพราะโดมแก้วโปร่งใสและสามารถมองทะลุออกมาภายนอกได้โดยสะดวก และมีออกซิเจนมากกว่าภายนอก เมื่อเป็นเช่นนี้ทำให้น่าคิดว่าในอนาคตอาจจะมีการสร้างโดมแก้วขนาดยักษ์ขึ้นมาก็ได้
การแสดงภาพเป็นแบบโฮโลแกรม
วินทร์ได้เสนอแนวคิดเกี่ยวกับการนำภาพในโลกอนาคตว่าต่อไปการนำเสนอภาพเป็นแบบสามมิติหรือรูปแบบวีดีโอคงไม่พอ เพราะมีการทำถาพแบบโฮโลแกรมที่ให้ความสมจริงมากกว่าภาพถ่ายหลายเท่า เพราะมีการเคลื่อนไหว เสียงที่สมจริง และสามารถนำไปใช้กับอุปกรณ์ต่าง ๆ ได้เช่น ร่ม ฝาผนัง ดังนี้
…ในช่วงบ่ายไปดูการทำร่มลายโฮโลแกรม...
ทุกห้องพักสามารถชมทิวทัศน์นอกหน้าต่างด้วยระบบภาพโฮโลแกรมชั้นสูง แขกที่พักสามารถเลือกทิวทัศน์นอกหน้าต่างและเสียงประกอบให้เหมาะกับอารมณ์ได้ เช่น ภาพทะเลยามกลางคืนเมื่อมีดวงดาวเต็มท้องฟ้า ทะเลยามเช้าเมื่อพระอาทิตย์เพิ่งขึ้นจากขอบฟ้าและเรือหาปลากำลังแล่นตัดคลื่นเข้าสู่ฝั่ง เป็นต้น ท่านสามารถตั้งโปรแกรมเสียงคลื่นซัดหาด เสียงนกทะเลกว่าหนึ่งร้อยพันธุ์ ตลอดจนเสียงยอดมะพร้าวเสียดสีกัน หากท่านต้องการภาพที่แปลกไปกว่าที่กำหนด ก็สามารถเรียกใช้บริการจากหุ่นยนต์นักโปรแกรมได้ตลอดยี่สิบสี่ชั่วโมง
การสร้างเมืองหาดใหญ่กลางทะเล
ในปัจจุบันมีบางประเทศสามารถสร้างสถานที่ขึ้นมากลางทะเลได้สำเร็จ ต่อไปในอนาคตสิ่งนี้ก็คงเกิดขึ้นเป็นปกติ เพราะโลกในอนาคตอาจเกิดภาวะน้ำท่วมโลกทำให้พื้นที่เพื่อการอยู่อาศัยลดลง ดังนั้นการสร้างเมืองขึ้นมาบนผิวน้ำจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้มนุษย์มีเนื้อที่สำหรับอยู่อาศัยเพิ่มมากขึ้น ด้วยเหตุนี้วินทร์จึงกล่าวถึงการสร้างเมืองหาดใหญ่ขึ้นมากลางทะเล ดังนี้
หลังยุคปฏิกิริยาเรือนกระจกและน้ำท่วมโลก รัฐบาลตัดสินใจสร้างเมืองหาดใหญ่ขึ้นมาใหม่กลางทะเลในตำแหน่งที่เมืองหาดใหญ่เดิมจมน้ำอยู่ วิศวกรออกแบบเมืองที่ใหญ่กว่าเก่า การก่อสร้างเริ่มต้นด้วยการทำฐานรากขนาดยักษ์ลงในทะเล เป็นผลงานทางวิศวกรรมชั้นเยี่ยมในยุคนั้น ใช้หุ่นยนต์ที่เป็นแรงงานกว่าสี่หมื่นตัว หาดใหญ่ในยุคต่อมาจึงเป็นทั้งท่าเรือน้ำลึก ศูนย์การพาณิชย์ และเมืองท่องเที่ยว
เมื่อเราพิจารณาถึงการสร้างเมืองขึ้นมาใหม่นั้นทำให้เราทราบว่าเทคโนโลยีในอนาคตคงจะล้ำหน้ามากทีเดียวจึงสามารถเอาชนะกับความยากในการก่อสร้างได้ นอกจากนี้ยังมีการใช้หุ่นยนต์มาเป็นแรงงานแทนมนุษย์อีกด้วย เพราะมนุษย์ไม่สามารถทำงานในภาวะที่อันตรายเช่นนั้นได้
จากโลกปัจจุบันสู่อนาคต
เมื่อเราอ่านเรื่องสั้นเรื่องนี้จบลงเราจะพบว่าวินทร์ใช้กลวิธีการเสียดสีผลกระทบที่อาจเกิดจากฝีมือของคนในปัจจุบันอยู่ตลอดเวลา และสิ่งที่เกิดในอนาคตนั้นก็ดูรุนแรงเกินจริง เช่น การประสบกับมลภาวะของกรุงเทพมากเกินไปจนต้องย้ายเมืองหลวงอยู่หลายครั้ง ค่านิยมที่เปลี่ยนแปลงไป การรับเอาวัฒนธรรมต่างชาติเข้ามาแทนที่วัฒนธรรมดั้งเดิม ทรัพยากรธรรมชาติหมดไปจากประเทศ อากาศแปรปรวนจนมนุษย์ไม่สามารถดำรงอยู่ได้ น้ำเน่าเสีย ฯลฯ สิ่งเหล่านี้อาจทำให้ผู้อ่านเกิดความรู้สึกบีบคั้นว่าทำไมประเทศไทยในอนาคตจึงต้องประสบกับภัยมากมายขนาดนั้น แต่หากเราพิจารณาถึงการกระทำของคนในปัจจุบันคงทำให้เราพอจะเข้าใจได้ว่าหากคนไทยยังคงทำลายทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรมไทยไปเรื่อย ๆ อนาคตประเทศไทยก็อาจเกิดเหตุการณ์เช่นนั้นอย่างแน่นอน
ดังนั้นการกระทำของคนในปัจจุบันจึงเป็นสิ่งที่ชี้ชะตาชีวิตของลูกหลานไทยในอนาคต เพราะหากเราละเลยที่จะดูแลธรรมชาติและวัฒนธรรมไทยตั้งแต่บัดนี้ ในอนาคตก็จะเกิดปัญหาบานปลายจนยากที่จะแก้ไขได้ นอกจากนี้วินทร์ยังได้เสนอภาพในอนาคตของประเทศไทยที่เต็มเทคโนโลยีที่ทันสมัยซึ่งนับว่าวินทร์เป็นคนที่มีจินตนาการสูง และจินตนาการเหล่านี้จะผลักดันความใคร่รู้ของมนุษย์ให้ประดิษฐ์สิ่งที่เป็นเทคโนโลยีในที่สุด
เมื่อเราพิจารณาเรื่องสั้น “ทัวร์สยาม 4001” เราจะพบว่าเรื่องนี้มีความดีเด่นในด้านการสะท้อนภาพสังคมปัจจุบันที่มีการทำลายทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรมไทยอย่างต่อเนื่อง โดยผ่านกลวิธีการเสนอแนวคิดที่เชื่อมโยงกับภาพของโลกอนาคต นับว่าเป็นเรื่องสั้นเชิงวิทยาศาสตร์ที่มีความดีเด่นเพื่อการพัฒนาและกระตุ้นจิตสำนึกของคนในสังคมอย่างแท้จริง และสมกับเป็นผลงานเรื่องสั้นที่เกิดจาก วินทร์ เลียววารินทร์ นักเขียนซีไรต์สองสมัยที่ตั้งใจพัฒนาความคิดของคนไทยให้ตั้งใจอนุรักษ์วัฒนธรรมไทยและทรัพยากรธรรมชาติ
บรรณานุกรม
วินทร์ เลียววารินทร์. เดือนช่วงดวงเด่นฟ้า ดาดาว. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งบุ๊คส์,2535.
