ดร.ศักดิ์ชัย  ปัญหา เกิดเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม พ.ศ. 2493  ที่บ้านหนองกระเบียน  อำเภอบ้านหมี่  จังหวัดลพบุรี เป็นบุตรคนที่ 7 ของ นายทอง และนางผ่อง ปัญหา  มีพี่  6 คน  คือ นายแก้ว นางบุญมี นามวงษ์  พันจ่าอากาศเอกสุระ นางเพ็ชร บุญยงค์  นายสุพจน์ (ถึงแก่กรรม) และนางมณี ดาวัลย์ (ถึงแก่กรรม) มีน้อง  2  คน คือ นางดารินทร์ รัตนวงศ์ และพันตำรวจเอกชยชัย ปัญหกาญจน์
                                                                
        ดร.ศักดิ์ชัยเข้าเรียนชั้นประถมปีที่1 ที่โรงเรียนพิริยะศึกษา อำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค์ โดยอาศัยอยู่กับพี่ชายคนโต  จนจบชั้นประถมปีที่ 2  เมื่อบิดาถึงแก่กรรมจึงกลับมาอยู่กับมารดาและพี่น้องคนอื่นๆที่บ้านเกิดโดยครอบครัวประกอบอาชีพทำขนมขายและมีฐานะไม่ดีนัก และได้เข้าเรียนต่อชั้นประถมปีที่ 3  ที่โรงเรียนรัตนศึกษาในอำเภอบ้านหมี่ จนจบชั้นประถมปีที่ 7 ตอนวัยเด็กดร.ศักดิ์ชัยได้แสดงความสามารถในการเล่นหมากฮอส สามารถเอาชนะผู้ใหญ่หลายๆคนได้ จึงเป็นที่เลื่องชื่อถึงความเก่งความฉลาดตั้งแต่เด็ก นอกจากนี้ยังสามารถประดิษฐ์รถด้วยไม้เพื่อใช้เล่นเองได้ด้วย  
       พ.ศ.2508-2510  เข้าเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น( ม.ศ.1 – ม.ศ. 3 ) ที่โรงเรียนบ้านหมี่วิทยา(ปานขาว)  ดร.ศักดิ์ชัยเป็นเด็กเรียนเก่ง ผลการเรียนอยู่ในอันดับ 1-2 ของชั้นเสมอ  นอกจากนี้ยังเป็นเด็กช่างซักช่างถาม กล้าแสดงความคิดเห็น และมีความสุภาพเรียบร้อย ชอบอาสาช่วยเหลือครูและเพื่อนๆ จึงเป็นที่รักของครูและเพื่อนๆในชั้นเรียน
      พ.ศ. 2510  ศึกษาต่อที่วิทยาลัยครูเทพสตรี จังหวัดลพบุรี จนสำเร็จได้รับประกาศนียบัตรวิชาการศึกษาชั้นสูง(ป.กศ.สูง) วิชาเอกวิทยาศาสตร์  พ.ศ.2514 ได้รับคัดเลือกจากวิทยาลัยครูเทพสตรีให้ไปศึกษาต่อที่ วิทยาลัยวิชาการศึกษาพิษณุโลก โดยระหว่างเรียนก็พยายามหารายได้เป็นค่าใช้จ่ายในการเรียนด้วยการรับอาสาช่วยเหลืองานอาจารย์ตอนช่วงวันเสาร์-อาทิตย์และตอนปิดภาคเรียน เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายจากทางบ้านให้มากที่สุด จนสำเร็จได้รับพระราชทานปริญญาการศึกษาบัณฑิต(กศ.บ.) วิชาเอกฟิสิกส์ เมื่อ พ.ศ. 2516  และด้วยความเป็นผู้มีนิสัยใฝ่รู้ใฝ่เรียน ระหว่างรับราชการจึงได้สมัครเข้าเรียนระดับปริญญาตรีทางกฏหมายที่มหาวิทยาลัยรามคำแหง จนสำเร็จได้รับพระราชทานปริญญานิติศาสตรบัณฑิต(น.บ.) เมื่อ พ.ศ.2522  แล้วศึกษาต่อระดับปริญญาโท ที่มศว. ประสานมิตร จนสำเร็จได้รับพระราชทานปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต(กศ.ม.) สาขาการบริหารการศึกษา เมื่อ พ.ศ.2528 และต่อมาได้ศึกษาต่อระดับปริญญาเอก ที่  Adamson University,Philippines สำเร็จได้รับปริญญา Ph.D(Management) ใน พ.ศ.2546  นอกจากนี้ ยังได้ไปศึกษาเพิ่มเติมจนได้รับประกาศนียบัตรระดับสูง  สาขาการบริหารภาครัฐและกฎหมายมหาชน จากสถาบันพระปกเกล้า ใน พ.ศ.2550  
        ดร.ศักดิ์ชัยเริ่มเข้ารับราชการตำแหน่งครูตรี เมื่อ พ.ศ.2516 ที่โรงเรียนพิบูลวิทยาลัย จังหวัดลพบุรี  พ.ศ.2518 ย้ายมาสอนใกล้บ้านที่โรงเรียนบ้านหมี่วิทยา สอนวิชาเรขาคณิตและวิชาวิทยาศาสตร์แผนใหม่ของ  สสวท.ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4-5  โดยมีการเตรียมการสอนอย่างดีทุกครั้งที่สอนและมีเทคนิคการสอนที่ดี มีศิษย์คนหนึ่งคือ พ.ต.ท.บุญเชิด  ปัญจชัย รองผกก. สส.สภ.วังม่วง จังหวัดลพบุรี ได้กล่าวไว้ในเอกสารบันทึกประวัติ ดร.ศักดิ์ชัย  ปัญหา ความตอนหนึ่งว่า
        “อาจารย์ศักดิ์ชัย  ปัญหา สอนเก่งมาก  ทำให้เรื่องยากของฟิสิกส์กลายเป็นเรื่องง่าย  เวลาเรียนไม่มีนักเรียนคนไหนหนีเรียนหรือไม่ตั้งใจเรียน เพราะอาจารย์สอนสนุก  มีการยกตัวอย่างใกล้ตัวและมีมุขให้ขำกันเสมอๆ ...”
        พ.ศ.2519 ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้ช่วยผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านหมี่วิทยา พ.ศ.2529 ได้รับแต่งตั้งให้ทำหน้าที่ผู้ช่วยผู้อำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดลพบุรี พร้อมทั้งทำหน้าที่นิติกรให้แก่หน่วยงานด้วย  พ.ศ.2538 ก็ได้รับแต่งตั้งเป็นผู้อำนวยการโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ลพบุรี ซึ่งเพิ่งก่อตั้งใหม่และฝากเรียนในโรงเรียนพิบูลวิทยาลัย จนถึง พ.ศ.2540 จึงย้ายไปสร้างอาคารเรียนในพื้นที่บริเวณเขาวงพระจันทร์ในปัจจุบัน  
       ดร.ศักดิ์ชัยได้บริหารโรงเรียนด้วยความวิริยะ อุตสาหะ และอุทิศตนเพื่อนักเรียนและโรงเรียนที่ก่อตั้งแบบพิเศษซึ่งมีความคาดหวังสูงมากจากผู้ปกครองและสังคม  ทำให้เกิดความกดดันและจำเป็นต้องใช้ความพยายามอย่างมากในการทำให้เป็นที่ยอมรับของนักเรียนและผู้ปกครอง  โดยดร.ศักดิ์ชัยจะไปอยู่ในบ้านพักโรงเรียนตลอด เพราะเป็นโรงเรียนประจำรับนักเรียนตั้งแต่มัธยมศึกษาปีที่ 1 – 6  และในที่สุดโรงเรียนก็สามารถก้าวหน้าได้อย่างดีเป็นที่ชื่นชม ยอมรับของนักเรียนและผู้ปกครอง  โดยดร.ศักดิ์ชัยรำลึกเสมอว่า เด็กทุกคนเป็นแก้วตาดวงใจของพ่อแม่  เขาเอาดวงใจมาฝากให้ดูแลเราต้องดูลูกเขาให้เสมือนลูกเรา และในการอบรมผู้ปกครองดร.ศักดิ์ชัย จะกล่าวกับผู้ปกครองบ่อยๆ ดังปรากฏในเอกสารฉบับเดียวกันว่า 
       “การจะเลี้ยงลูกให้ดี ไม่ต้องดูที่ไหน ให้ดูที่ชาติที่แล้วคือพ่อแม่ของเรา  ชาตินี้ดูที่ตัวเรา ชาติหน้าดูที่ลูกหลานของเราจงพยายามทำชาติหน้าให้ดี  และจงภูมิใจที่เราให้สมบัติกับลูก คือยีนความเก่ง ความฉลาดและความเป็นคนดีซึ่งมีค่ายิ่งกว่าสมบัติใดๆ”  พ.ศ.2545  ย้ายเป็นผู้อำนวยการโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย พิษณุโลก  และทำหน้าที่ประธานกลุ่มจุฬาภรณราชวิทยาลัยด้วย  พ.ศ.2547 ย้ายเป็นผู้อำนวยการโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ปทุมธานี  จนเกษียณอายุราชการใน พ.ศ.2553
        ตลอดชีวิตราชการของดร.ศักดิ์ชัย  ปัญหา ได้ดำรงตนเป็นแบบอย่างที่ดีของผู้ทำหน้าที่ครูและผู้บริหารสถานศึกษาอย่างครบถ้วน ดังที่ ดร.ชินภัทร  ภูมิรัตน  เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน  เขียนไว้ในหนังสือที่ระลึกเกษียณอายุราชการ ดร.ศักดิ์ชัย ปัญหา พ.ศ.2553 ความตอนหนึ่งว่า


<p style="font-style: italic; display: inline !important;">       “…อาจารย์ศักดิ์ชัย ปัญหา ผู้อำนวยการโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ปทุมธานี เริ่มชีวิตราชการด้วยการเป็นครูเพียง 3 ปี  ก็เป็นผู้บริหาร จะด้วยอะไร  ถ้าไม่ใช่เพราะฝีมือ  นอกเหนือจาก</p><p style="font-style: italic;"> คุณวุฒิ ความรู้ความสามารถและประสบการณ์ที่เก็บเกี่ยวมาตลอดช่วงการทำงาน ประกอบกับความเป็นคนใจเย็น สุขุม ลุ่มลึก เป็นบุคลิกที่ช่วยเสริมให้เป็นที่ยอมรับ เพราะลำพังการบริหารโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย  ไม่ใช่เรื่องง่าย  นอกจากจะเป็นโรงเรียนรูปแบบพิเศษที่ต้องพัฒนาด้านวิชาการให้เข้มแข็งแล้ว  ยังจะต้องดูแลถึงความเป็นอยู่ของครูและเด็กตลอด  24  ชั่วโมง…” </p><p style="display: inline !important;">        นายปรีชา  บุตรศรี ผู้เคยดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานี ได้เขียนยกย่องดร.ศักดิ์ชัยไว้ในหนังสือเล่มเดียวกัน ความตอนหนึ่งว่า</p><p>     “…จากประวัติการศึกษาและการทำงาน ท่านเป็นนักการศึกษาที่มีความใฝ่รู้โดยพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง แต่องค์ความรู้เพียงประการเดียวคงไม่สามารถทำให้สถานศึกษาที่มีชื่อเสียงแห่งนี้เป็นที่ยอมรับได้ คุณสมบัตินักบริหารที่ดีประการหนึ่งของท่าน คือเป็นนักประสานงานที่ดี เนื่องจากการบริหารงานโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ปทุมธานี ย่อมมีผลเกี่ยวเนื่องกับทุกภาคส่วนของสังคมทั้งในระดับนโยบายและประชาชนผู้รับบริการ  การเป็นนักคิดไม่ยาก แต่การดำเนินการตามความคิดให้เกิดขึ้นและการดูแลให้คงมาตรฐานไว้เป็นสิ่งที่ท้าทาย การกระทำจึงสำคัญกว่าคำพูด ผลงานของท่าน สังคมจึงเป็นผู้ตัดสินว่าสูงสุดในชีวิตราชการ ท่านได้พิสูจน์ว่าตนได้ทำอะไรให้เกิดประโยชน์ต่อสังคมและประเทศชาติ…”
        ดร.ศักดิ์ชัย ถือเป็นผู้นำสำคัญคนหนึ่งในการพัฒนาการเรียนการสอนสำหรับผู้มีความสามารถพิเศษด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่เริ่มการจัดห้องเรียนพิเศษด้านวิทย์-คณิตและเทคโนโลยีในโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ทั้ง  12  แห่ง  ซึ่งระยะแรกมีข้อจำกัด  และปัญหาการดำเนินงานหลายประการ แต่ดร.ศักดิ์ชัย ซึ่งเป็นประธานคณะบริหารของโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย  ได้ดำเนินการอย่างมุ่งมั่น ด้วยการเสนอความคิดเห็น ประสานงานทั้งในส่วนกลาง เขตพื้นที่การศึกษาและประชาคมของโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย  ทำให้สามารถแก้ปัญหาได้ลุล่วง  มีการดำเนินงานไปได้อย่างราบรื่น มีประสิทธิภาพ  ดังปรากฏผลงานตามที่ ดร.ชัยพฤกษ์  เสรีรักษ์ ผู้เคยดำรงตำแหน่งรองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้เขียนไว้ในหนังสือเล่มเดียวกันความตอนหนึ่งว่า
        “…ผอ.ศักดิ์ชัย ปัญหา  ได้ชื่อว่าเป็นผู้นำของกลุ่มโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย  ซึ่งท่านได้ให้ความสำคัญในการให้ความรู้และพัฒนาทักษะความสามารถพิเศษด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม ให้แก่นักเรียนตั้งแต่เยาว์วัย โดยยึดหลักการปฏิรูป การเรียนรู้ที่ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ ทั้งนี้เพื่อเตรียมบุคลากรเป็นกำลังสำคัญทางด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อมของประเทศ ดังผลงานความสำเร็จของนักเรียนประจักษ์สืบมา  จึงปฏิเสธไม่ได้ว่าชื่อเสียงและความสำเร็จของนักเรียน ครูและโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัยในทศวรรษนี้ส่วนหนึ่งเป็นผลงานของ ผอ.ศักดิ์ชัย …”
      นายปราโมทย์  แก้วสุข ผู้เคยเป็นที่ปรึกษาด้านพัฒนาระบบเครือข่ายและการมีส่วนร่วม สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้เขียนยกย่องดร.ศักดิ์ชัยไว้ในหนังสือเล่มเดียวกันด้วยคำกล่าวสั้นๆว่า
      “ความทุ่มเทเสียสละอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย ท่านจึงเป็นผู้ที่มีคุณค่าต่อวงการศึกษาไทย และเป็นแบบอย่างที่งดงามที่คนรุ่นหลังจะได้ถือเป็นแรงบันดาลใจและเป็นแบบอย่างสืบไป” 
    เกียรติประวัติและผลงานของดร.ศักดิ์ชัย ปัญหา เช่น 
    - กรรมการจัดทำโครงสร้างสำนักงานสามัญศึกษาจังหวัด
    - กรรมการรวบรวมและจัดทำคำสั่งมอบอำนาจอธิบดีกรมสามัญศึกษาแก่ผู้อำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดและผู้บริหารโรงเรียน
    - ประธานกลุ่มโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดลพบุรี กลุ่มที่ 2</p><p>    - ประธานจัดทำหลักสูตรสถานศึกษาจังหวัดพิษณุโลก
  - ประธานกรรมการบริหารกลุ่มโรงเรียน กลุ่ม 9 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพิษณุโลก เขต
  - กรรมการคัดเลือกนักเรียนแข่งขันวิชาการโอลิมปิก ระดับชาติ ของสำนักงานคณะกรรมการ  การศึกษาขั้นพื้นฐาน
  - กรรมการคัดเลือกโครงงานวิทยาศาสตร์และสิ่งประดิษฐ์วิทยาศาสตร์ระดับประถมและมัธยมเพื่อส่งแข่งขันต่างประเทศ ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
  - กรรมการดำเนินงานโครงการส่งเสริมศักยภาพด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี สิ่งแวดล้อม สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
   - ผู้บริหารดีเด่นของคุรุสภาอำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี พ.ศ.2539
   - ศิษย์เก่าดีเด่นสถาบันราชภัฎเทพสตรี ลพบุรี พ.ศ.2540
   - คณะทำงานจัดทำคู่มือการบริหารโรงเรียนประจำกรมสามัญศึกษา พ.ศ.2540
   - คณะทำงานวางแนวปฏิบัติการรับนักเรียนโรงเรียนกรมสามัญศึกษา ปีการศึกษา 2545-2546และสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปีการศึกษา 2547 
   - ประธานกรรมการประเมินผลการปฏิบัติงานโรงเรียนตามพระราชดำริและโรงเรียนเฉลิมพระเกียรติ เขตการศึกษา 7 ปีการศึกษา 2546
   - ประธานบริหารกลุ่มโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย พ.ศ.2544-2553
   - กรรมการจัดทำหลักสูตรผู้นำการเปลี่ยนแปลง ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
   - กรรมการพัฒนาศักยภาพผู้มีความสามารถพิเศษด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
   - ตัวแทนประเทศไทยคัดเลือกข้อสอบการแข่งขันคณิตศาสตร์โลกระดับประถมศึกษา พ.ศ. 2550 ณ เขตปกครองพิเศษ ฮ่องกง
   -ผู้ทรงคุณวุฒิของอนุกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา(อ.ก.ค.ศ.) ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาปทุมธานี เขต 1  
                                                                 ฯลฯ
      เครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสูงสุดที่ได้รับพระราชทานคือ ประถมาภรณ์มงกุฎไทย ทวีติยาภรณ์ช้างเผือกและ เหรียญจักรพรรดิมาลา
      ดร.ศักดิ์ชัยสมรสกับนางสาวสุรีย์  ผู้ภักดี เมื่อ พ.ศ.2517 มีบุตร  3 คน คือ นายศรัณย์  นายรัฐชัย และนางสาวกรชกร ปัญหา
      ตลอดการรับราชการเป็นผู้บริหารโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัยทุกแห่ง  ภรรยาดร.ศักดิ์ชัยไม่ได้ให้ย้ายติดตามไปด้วย  ครั้นเมื่อเกษียณอายุราชการแล้ว ดร.ศักดิ์ชัยจึงได้กลับมาอาศัยอยู่กับภรรยาที่เกษียณอายุราชการในปีเดียวกัน  โดยทำหน้าที่รับส่งหลานไปโรงเรียนและเรียนพิเศษ  แต่ก็ยังช่วยเหลืองานด้านการศึกษาและงานด้านสังคมอย่างต่อเนื่อง เช่นเป็นอนุกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ อกคศ. เขตพื้นที่การศึกษา มัธยมศึกษา เขต 4  เป็นผู้ประเมินคุณภาพการศึกษาของกลุ่มโรงเรียนวิทยาศาสตร์ เป็นผู้พิพากษาสมทบศาลเยาวชนและครอบครัว จังหวัดลพบุรี เป็นต้น  ด้านสุขภาพ ดร.ศักดิ์ชัย มีโรคประจำตัวคือ โรคเบาหวานตั้งแต่ พ.ศ. 2538  ได้ดูแลรักษามาอย่างต่อเนื่อง ต่อมาใน พ.ศ. 2549 พบว่าเป็นโรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง (SLE) เพิ่มขึ้นอีกหนึ่งโรค จึงทำการรักษาตลอดมา นอกจากนี้ยังพบความผิดปกติในระบบการขับถ่ายเกิดขึ้นอีก  ได้ทำการรักษาทุกโรคโดยพบแพทย์เป็นประจำและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ  จนทำให้ร่างกายแข็งแรงขึ้น แต่เมื่อวันที่  7  พฤษภาคม พ.ศ.. 2556  ได้เกิดอาการหัวใจล้มเหลวและถึงแก่อนิจกรรมอย่างกะทันหัน รวมสิริอายุได้ 62 ปี  8 เดือน  25  วัน</p><p>                                                                                                       นายธเนศ  ขำเกิด  ผู้เรียบเรียง</p>

  ข้อมูลอ้างอิง
 1.อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ ดร.ศักดิ์ชัย ปัญหา วันที่ 14 พฤษภาคม 2556  ณ วัดบ้านหมี่ใหญ่ อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
2. หนังสือที่ระลึกเกษียณอายุราชการ ดร.ศักดิ์ชัย ปัญหา ผู้อำนวยการโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ปทุมธานี  พ.ศ.2553
3. เอกสารบันทึกประวัติ ดร.ศักดิ์ชัย  ปัญหา โดย นางสุรีย์  ปัญหา(ภรรยา)