เมื่อวานเหงาๆ เลย ไปเดินตลาดแบกะดินอีสานบ้านเฮา แถวหน้าสวนสัตว์โคราช ริมมอ. ได้ผักมาห้าหกอย่าง พร้อมปลาฉลาดเล็กแห้ง ปลาร้าบ็อง (ปลาร้าผัดโคราช) รูปผักที่ซื้อมาประมาณนี้ (วันนี้ว่าจะมาต้มเปรอะปลาแห้ง ผสมปล้าร้าบอง ลองดู เป็นครั้งแรกของโลก ถ้ามันไม่ระเบิดหน้าแหกตายเสียก่อน จะกลับมารายงานผล)
ผักอีฮิน (ประหลาดมาก ก้านในเป็นฟองๆ แบบ บอน รส จืด กรอบ นิยมกินแบบดิบ หรือ ลวกจิ้ม)
อีนูน (หายาก มีเฉพาะอีสาน แต่ที่ปทุมธานีก็เคยเจอ มักมีทั้งใบ เถา ยอด ลูก และ ดอก แต่วันนี้ก่อนฤดู มีแต่ใบและยอด รสจืด มัน ขมนิดๆ นิยมกินแบบลวกจิ้ม )
กระจอง...ผักริมนา ขึ้นในน้ำแบบยืนต้น นิยมกินดิบ กับน้ำพริก แจ่ว ลาบ แต่ผมได้ลองเอามาผัดเต้าเจี้ยวแบบผักบุ้ง พบว่า อร่อยมากๆ ยกระดับเป็นอาหารเหลาได้เลย เอามาต้มก็ดี ไม่เละ คล้ายผักบุ้ง ที่ดิบ ลวก ต้ม อร่อยหมด
ตีนเต่า....บางทีเรียกบัวเขียด เป็นผักน้ำ ใบเหมือนบัว มีดอกก็เหมือนบัว สวยมาก กินดิบ
กระเจียว....สวยกว่าทิวลิปสิบเท่า แต่คนไทยไม่สนใจ แถมกินก็อร่อย ฉุน ๆ ฝาดๆ
ไหลบอน ...คุณยายผู้ขายสอนว่า มันคันนะ วิธีิแก้คือ ใส่ส้มมะขามลงไปจะหายคัน ...ทำให้ผมคิดจำได้ว่าเคยไปซื้อกระรอก (พี่น้องกับกระบุก) มาต้มกิน คันคอไปค่อนคืน (คนขายก็ไม่สอน..แสดงว่าไม่มีจริยธรรม?)
สุดท้าย ใบมะรุม
...คนถางทาง (๓๐ พค. ๒๕๕๖)
กำละ ๕ บา่ท ไมีมีสารพิษแถม ว่าจะเอามาต้มปลาฉลาดแห้ง แล้วเติมรสด้วยปลาร้าบองโคราช ถ้าไม่ระเบิดตายคาหม้อเสียก่อน จะกลับมารายงาน
อาหารอิสานรสจัด แซ่บถึงใจ เห็นผักสด และปลอดสารพิษ ไม่ต้องปรุงอะไร กินสด ก็สุดยอดแล้วครับ (รู้จักและเคยกินบางผักในบันทึกนี้ครับ)
ชอบๆๆๆ ขอบคุณค่ะ ทีนี้ไปตลาด จะซื้อ และคอยสัมภาษณ์พ่อค้าแม่ค้า ทำความรู้จักผักพื้นบ้านๆ
นึกถึงตอนเด็กๆไปเที่ยวบ้านแม่ที่ ห้วยแถลงค่ะ ทานกับน้ำพริกแซ่บๆๆอีหลีเด้อ
ผักริ้น ...เรียกโดยคนท้องถิ่นใดครับ สนใจใคร่บันทึกไว้ ที่ว่าผักอีฮิน นี้คือคนแถวอ.ปักธงชัย จ. นม. ครับ ความจริง ริน กับ ฮิน ก็น่าจะคือคำเดียวกัน เพราะทางอีสานและ เหนือ ร เป็น ฮ หมด เช่น เฮือน เรือน
การเดินตลาดพื้นบ้านแบบนี้ เป็นความสุขของ "ไอดินฯ" ค่ะ ไปที่ไหนจะต้องไปหาซื้อผักพื้นบ้านในตลาด
ที่คุณถางทางนำมาให้ดู แม่เคยพากิน อยู่ 5 อย่างค่ะ คือ 1) ผักอีฮีน (ออกเสียงยาว ฮีน) 2) ผักพาย (อีจอง...เคยคุยเรื่องผักชนิดนี้กับคุณถางทางมาแล้ว) 3) ผักแปะ (ตีนเต่า) ทั้ง 3 ผักกินสดเป็นผักจิ้ม 4) ดอกกระเจียว และ 5) ผักอีฮุม (มะรุม) ใช้ลวก/นึ่งจิ้มแจ่ว ผักอีนูนไม่เคยเห็นที่ยโสธรและอุบลฯค่ะ
การที่แม่ค้าไม่บอกว่ากระรอกกินแล้วคัน จะไปสรุปว่าเธอไม่มีจริยธรรมก็คงไม่ยุติธรรมนะคะ เพราะปกติคนจะซื้อผักอะไรไปกินก็ต้องเป็นคนที่เคยกิน ถ้าไม่เคยอยากจะลองกิน เช่น ยายไอดินเวลาไปเจอผักแปลกๆ ก็จะถามชื่อ วิธีนำไปทำอาหารและรสชาติค่ะ ถ้าคุณ รศ.ซื้อแบบไม่ถามเธอก็คงเข้าใจ ว่าท่านรู้จักวิธีนำผักนั้นไปทำอาหารอยู่แล้วค่ะ
กระรอกนั้น แม่เคยพานำไปทำอาหารค่ะ ต้องต้มน้ำให้เละก่อนแล้วบีบน้ำออก หลังจากนั้นจึงนำไปแกงในน้ำยานาง ปรุงคล้ายๆ แกงหน่อไม้ ความคันจะลดลงค่ะ แต่ไม่หมดไปทีเดียวหรอกค่ะ
ชอบรายการผักพื้นบ้านนี้มากๆ ตอนนี้ที่อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช จัดทำฐานข้อมูลผักพื้นบ้านภาคใต้เพื่อนำขึ้นห้างเกษตรกรแท้ๆ(Thasala Associated Community Superstore) สุเชื่อมั่นในสรรพคุณที่พบแล้วหรือยังไม่ได้ค้นหา แต่ที่แน่ๆช่วยลดความจำเจกับการบริโภคผักปนเปื้อนพิษที่กินอย่างจำเจเกลื่อนตลาด
กระจองเห็น ตามร้านส้มตำ สงสัย ต้องลองไปประกอบ พิธีกรรมเต้าเจี้ยวดู น่าจะเหมาะครับ
ขอบคุณท่านไอดิน ที่มาแจม ...เรืองกระรอก คนขายน่าดูออกทันทีว่าคนซื้อไม่รู้จักผักนี้ เพราะซักถามขนาดว่านี่ผักอะไร กินแบบไหน แค่นี้ก็น่าต้องเดือนคนซื้อแล้วว่าคนเมืองซื่อบื้อแน่ๆ หรือว่าจงใจแกล้งให้คันซะให้เข็ดก็ไม่รู้
ไปซื้อเห็ดตีนแรด แม่ค้าก็บอกว่าคัน ต้องระวังในการปรุง