วิธีป้องกัน___อันตรายจากหมอกควัน



.
ช่วง "สิ้นหนาว_เข้า(ฤดู)ร้อน" เป็นช่วงที่อากาศในจังหวัดทางเหนือมีระดับหมอกควันจากการเผาไร่นา เผาป่า เผาขยะ-ใบไม้มากเป็นพิเศษ
.
ภาพที่ 1,2: แผนที่โลกแสดงค่าเฉลี่ยฝุ่นละอองขนาดต่ำกว่า 10 ไมครอน (particulate matter 10 = PM 10; 1 ไมครอน = 1/1,000 มิลลิเมตร) เฉลี่ยตลอดปีในช่วง 2003-2010/2546-2553
.
ฝุ่น PM10 ส่วนใหญ่มาจากการเผาไหม้ เช่น เผาป่า เผาขยะ-ใบไม้ เผาฟืน จุดธูป เครื่องยนต์ รถยนต์ ฯลฯ
.
PM10 เป็นฝุ่นเล็กมากจนผ่านเข้าสู่ทางเดินหายใจได้ ทำให้เกิดการระคายเคือง แสบตา แสบปาก แสบคอ เพิ่มเสี่ยงภูมิแพ้ คัดจมูก ไอ จาม หอบหืด ถุงลมโป่งพอง และโรคหัวใจ
.
เมืองที่มีระดับ PM10 เฉลี่ยสูงตลอดปีส่วนใหญ่อยู่ในเขตร้อน โดยเฉพาะจีน อินเดีย ปากีสถาน บังคลาเทศ ตะวันออกกลาง
.

.
ภาพที่ 3: เปรียบเทียบขนาดทรายชายทะเลขนาดเล็ก = 90, เส้นผม = 70, หมอกควัน PM10 = ขนาดไม่เกิน 10 (= 4 เม็ดกลมเล็ก), PM2.5 = ขนาดไม่เกิน 2.5 = 1 เม็ดกลมเล็ก; หน่วยไมครอน = 1/1,000 มิลลิเมตร
.

.
ภาพที่ 4: ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางทางเดินหายใจของคนเรา เริ่มจากจมูก 5.8-9, หลอดลม 4.7-5.8, หลอดลมใหญ่ 3.3-4.7, หลอดลมย่อย 2.1-3.3, หลอดลมฝอย 1.1-2.1, ถุงลม 0.43-0.65 (หน่วยไมครอน = 1/1,000 มิลลิเมตร)
.
ฝุ่นหรือหมอกควัน PM10 ผ่านเข้าสู่ทางเดินหายใจส่วนบนได้, ฝุ่นหรือหมอกควัน PM2.5 ผ่านเข้าสู่ทางเดินหายใจส่วนล่างได้
.

.
ภาพที่ 5: ฝุ่นขนาดไม่เกิน 10 ไมครอนเข้าสู่ทางเดินหายใจส่วนบนได้, ฝุ่นขนาดยิ่งเล็ก ยิ่งผ่านเข้าสู่ทางเดินหายใจส่วนล่างได้มากขึ้น
.

.
ภาพที่ 6: หน้ากากแบบที่ใช้ในห้องผ่าตัด เป็นหน้ากากที่มีเส้นใยบางๆ หลายชั้น ทำให้กรองฝุ่นละอองได้ดีกว่าเส้นใยชั้นเดียว มีแถบโลหะอ่อน เป็นอลูมิเนียมบางๆ ด้านบน, ให้บีบแถบโลหะให้พอดีกับจมูก เพื่อให้หน้ากากแนบชิดใบหน้า-จมูกได้ดีขึ้น
.
หน้ากากนี้เป็นแบบใช้ครั้งเดียว (disposable), กรณีหน้ากากมีน้อย_จำเป็นต้องใช้ซ้ำ เช่น ใช้ลดอันตรายจากฝุ่นควัน ฯลฯ ควรทำความสะอาด โดยการเขย่่าเบาๆ ในน้ำสบู่_ล้างน้ำสะอาด_ตากในที่ร่ม
.
อย่าบิดหน้ากาก เนื่องจากจะทำให้เส้นใยบางส่วนยืดออก รูพรุนระหว่างเส้นใยจะโตขึ้น กรองหมอกควันได้น้อยลง
.

.
ภาพที่ 7: หน้ากากแบบ N95 ของ 3M มีแถบรัด 2 ระดับ (เหนือใบหูกับใต้ใบหู), ให้บีบแถบโลหะตรงจมูกให้แนบชิดจมูกก่อนใช้เช่นกัน
.
หน้ากากรุ่นนี้กรองหมอกควันได้ดีกว่าหน้ากากแบบบาง กรองหมอกควันได้ 95% ขึ้นไป ถ้าใส่ถูกวิธี (รุ่น N95 = non-oil resistance = ไม่กันน้ำมัน; R95 = oil resistance = กันน้ำมันได้บางส่วน; P95 = oil proof = กันน้ำมันได้มาก)
.

.
ภาพที่ 8: หน้ากากระดับมืออาชีพ จะมีแผ่นกรองใหญ่ 2 ข้าง, ตรงกลางมีลิ้น (valve) ให้หายใจออกได้ง่าย, ลิ้นนี้จะปิดเมื่อหายใจเข้า [ wikipedia ]
.
หน้ากากแบบนี้ใช้ซ้ำได้ โดยการเปลี่ยนแผ่นกรองตามที่บริษัทกำหนด

วิธีลดอันตรายจากหมอกควัน เมื่อหมอกควัน PM10 สูงเกิน 120 ไมโครกรัม/(อากาศ)ลูกบาศก์เมตร หรืออากาศเสียมากเกินได้แก่ [ familydoctor ]; [ aqmthai ]; [ thehealthline.ca ]
.
(1). หลีกเลี่ยงการอยู่กลางแจ้งเท่าที่ทำได้
.
แสงแดดทำให้ไอเสียบางส่วนเปลี่ยนสภาพเป็นโอโซน หรือแก๊สที่ก่อให้เกิดการระคายเคือง
.
(2). หลีกเลี่ยงการออกแรง-ออกกำลังหนัก
.
ถ้าจำเป็นต้องออกแรง-ออกกำลัง ให้ทำเบาลง พักเป็นระยะๆ
.
(3). ดื่มน้ำให้มากพอตั้งแต่ตื่นนอน
.
หมอกควันขนาดเล็กเข้าไปได้ถึงระดับหลอดลมฝอย-ถุงลมฝอยในปอด ทำให้เกิดการระคายเคือง-อักเสบ เพิ่มเสี่ยงโรคหอบหืด ถุงลมโป่งพองได้ แม้ในคนที่ไม่เคยเป็นโรคมาก่อนก็จะเหนื่อยง่ายขึ้น
.
ภาวะขาดน้ำทำให้เลือดมีความข้นหนืด หัวใจต้องออกแรงสูบฉีดหนักขึ้น ทำให้เหนื่อยมากขึ้น เพิ่มเสี่ยงโรคหัวใจขาดเลือด
.
(4). บ้วนปากบ่อยๆ เพื่อลดอาการระคายเคืองในช่องปาก เจ็บคอ แสบคอ
.
(5). ใช้หน้ากากเพื่อกรองหมอกควัน
.
หน้ากากที่ทำจากผ้าหรือเส้นใยหลายชั้นมักจะกรองได้มากกว่าแบบชั้นเดียว ถ้าเป็นไปได้_ควรเตรียมหน้ากากไว้หลายๆ ชิ้น, เปลี่ยนทุกๆ 4 ชั่วโมง เพื่อลดความชื้นสะสมที่อาจทำให้เชื้อโรคเติบโต ซึ่งอาจเพิ่มเสี่ยงต่อการเกิดฝีหนอง หรือสิวที่ใบหน้าได้
.
เวลาใช้หน้ากาก ควรพูดให้น้อยลง, การพูดมากจะทำให้ความชื้นออกมากับลมหายใจมากขึ้น ความชื้นสะสมด้านหลังหน้ากากมากขึ้น ซึ่งอาจทำให้รู้สึกเหนียว เหนอะหนะได้
.
(6). ถ้าไม่มีหน้ากาก
.
ถ้าไม่มีหน้ากาก, ให้ใช้ผ้าปิดจมูก ซึ่งถ้าเป็นผ้าหลายชั้นมักจะกรองได้ดีกว่าชั้นเดียว
.
ถ้ามีผ้าชิ้นเดียว, ให้พรมน้ำไปเล็กน้อย หรือชุบน้ำหมาดๆ จะช่วยทำให้การกรองหมอกควันดีขึ้น
.
(7). ช่วยกันลดการเผาป่า เผาใบไม้-เผาขยะ ใช้ฟืน จุดธูป ลดการใช้รถหรือเครื่องยนต์ต่างๆ ให้น้อยลง เพื่อลดมลภาวะ
.
มีคำแนะนำให้ไม่ให้ตั้งแอร์เย็นมาก เพื่อช่วยกันลดการใช้ไฟ เนื่องจากยิ่งใช้ไฟมาก จะยิ่งทำให้โรงไฟฟ้าต้องเพิ่มการผลิตไฟ ซึ่งส่วนใหญ่สร้างจากการเผาไหม้เชื้อเพลิง
.
(8). ถ้าใช้แอร์-เครื่องฟอกอากาศ
.
ถ้าใช้แอร์, ควรทำความสะอาดไส้กรองตามที่บริษัทกำหนด เช่น ทุก 2 สัปดาห์ ฯลฯ จะช่วยลดหมอกควันได้ในระดับหนึ่ง
.
ถ้าใช้เครื่องฟอกอากาศ, จำเป็นต้องใช้ในห้องที่อากาศถ่ายเทช้าลง เช่น ใช้ในห้องแอร์ ฯลฯ เนื่องจากถ้าใช้ในที่โล่งจะฟอกอากาศไม่ทัน อากาศรอบๆ จะเข้ามาแทนเร็วมากจนไม่ได้ผล
.
(9). ถ้ามีห้องติดพัดลมดูดอากาศ
.
แนะนำให้ปิดหน้าต่าง... ปิดช่องอากาศเข้าด้วยแผ่นกรอง หรือใช้ผ้าบางหลายชั้นกรองอากาศขาเข้า และอาจพรมน้ำให้ผ้าเปียก เพื่อเพิ่มความสามารถในการกรอง
.
ถึงตรงนี้... ขอให้ท่านผู้อ่านมีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ
  • เช็คคุณภาพอากาศทั่วไทยที่นี่ > http://aqmthai.com/

 > [ Twitter ]

  • นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ รพ.ห้างฉัตร ลำปาง. 23 มีนาคม 56. ยินดีให้ท่านนำบทความไปใช้ได้ โดยอ้างที่มา และไม่จำเป็นต้องขออนุญาต... ขอบคุณครับ > CC: BY-NC-ND.
  • ข้อมูล ทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค; ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูง จำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน บ้านสุขภาพ



ความเห็น (0)