บทความ

การศึกษากับการจัดการของมนุษย์ผู้มีกิเลส

ถ้ามีผู้ถามว่า  คนที่ไม่ได้เข้าโรงเรียนรวมทั้งมหาวิทยาลัยนั้นมีการศึกษาหรือเปล่า และถ้าตอบว่าไม่มีก็ไม่ควรที่จะได้รับการยอมรับว่าเป็นมนุษย์ เพราะจะดูเหมือนว่าเธอมีนิสัยชอบดูถูกคนที่เขาใช้ชีวิตอยู่กับพื้นดิน 
ความจริงบุคคลลักษณะเช่นนั้นยังมีความรู้มากเสียกว่าพวกที่นิยมเข้าไปเรียนอยู่ในโรงเรียนหรือในมหาวิทยาลัยยิ่งได้ปริญญาสูงๆก็ยิ่งขาดคุณสมบัติ มองภาพรวมของสังคมครั้งใดก็อดคิดไม่ได้ว่าคนไทยเดี๋ยวนี้หลังจากขึ้นไปอยู่บนเรือนแล้วกลับหวนลงมาตัดเสาเรือนของตัวเองทั้งอย่างปราศจากสติสัมปชัญญะ  มีคนเล่าให้ฟังว่ามีครูคนหนึ่งจบจากอเมริกาทุกครั้งที่ครูคนนั้นสอนอยู่ในชั้นเรียนท่านจะกล่าวย้ำให้นักเรียนฟังเสมอว่า การจัดการศึกษานั้นช่วงแรกจะต้องเรียนรู้ทุกสิ่งทุกอย่างต่อไปควรรู้อย่างเดียวพูดเสร็จครูก็ยกนิ้วชี้มือขวาขึ้นมาคล้ายจะบอกอะไรสักอย่างแต่ถ้าให้เดานั้นเพื่อให้นักเรียนในชั้นเรียนเชื่อว่าสิ่งที่ท่านได้กล่าวมานั้นมันเป็นความจริงอย่างแน่นอนที่สุด

แผ่นดินถิ่นเกิดของมนุษย์นั้นมีความสำคัญไฉน แท้จริงแล้วควรถือเป็นสัจธรรมในโอกาสที่มนุษย์ทุกผู้ทุกนามซึ่งเกิดบนผืนแผ่นดินเดียวกัน  ควรจะมีความรักความซื่อสัตย์ต่อกันและกันเป็นสื่อธรรมชาติ  ดังคำว่ามีความรู้นั้นไม่พอควรจะต้องรู้เท่าทันและมีความรอบรู้อย่างสำคัญด้วย  ไม่เช่นนั้นแล้วเราก็คงเอาตัวรอดได้ยากแล้วในที่สุดคนไทยก็จะหันมาฆ่าฟันกันเอง ถ้าไม่เชื่อก็ต้องรอคอยติดตามการเปลี่ยนแปลงที่มันจะมาถึงในอนาคต
พฤติกรรมของฝรั่งซึ่งคนไทยทั่วไปมักมองไม่ถึงแล้วก็ขาดการณ์รู้เท่าทันจึงไปคว้าเอาภาพที่มันสำเร็จรูปแล้วกลับมา อีกอย่างจิตวิทยาอันเป็นธรรมชาติของคนทั่วไปนั้นถ้าขืนไปยึดติดอยู่กับรูปแบบหรือศาสตร์ใดศาสตร์หนึ่งก็ไม่สามารถที่จะออกมาสู่อิสรภาพที่ทำให้มีสติปัญญาเห็นแสงสว่างได้ง่ายประสบการณ์ชีวิตจากรากฐานจิตใจที่ยึดติดเข้าไปแล้ว มันก็ยากที่จะปลดปล่อยจากกิ่งแขนงลงมาสู่พื้นดินข้อนี้เราพูดกันว่าเป็นรากฐานจิตใจที่ขาดความเข้มแข็งจนกระทั่งไม่สามารถที่จะปลดตัวเองเพราะฉะนั้นภาวะยึดติดรูปแบบจึงเป็นปัญหาใหญ่ของการจัดการศึกษา
ซึ่งทำให้ไปไม่ถึงเป้าหมาย ชีวิตคนเรานั้นไม่ได้มีแต่ร่างกายหากมีจิตวิญญาณที่ถือความจริงเป็นพื้นฐาน
ส่วนร่างกายนั้นเป็นเพียงบ้านที่อยู่อาศัยของจิตวิญญาณเท่านั้นดังนั้นจิตใจคนจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุด
สิ่งที่กล่าวมาทั้งหมดถ้าจะมองให้เห็นภาพที่เป็นองค์รวมของทั้งสองด้านซึ่งหมายถึงด้านที่เป็นวัตถุร่วมกับด้านที่เป็นจิตวิญญาณ จึงสรุปได้ว่าถ้ามองให้เห็นโครงสร้างการจัดการศึกษาที่สมบูรณ์แบบซึ่งควรมีทั้งสองด้านร่วมกัน
ด้านหนึ่งหมายถึงด้านนอกผู้ที่สนใจเรียนรู้ทุกสิ่งทุกอย่างควรจะเห็นได้ว่ามันเป็นด้านที่มีลักษณะเสมือนรูปเจดีย์ที่ชี้เอาปลายขึ้นมองให้เห็นส่วนปลายแหลมอีกด้านหนึ่งเป็นภาพเชิงซ้อนที่มองในด้านจิตใจกับการเรียนรู้ของมนุษย์
ด้านนี้แหละที่ควรจะมองเห็นเป็นรูปเจดีย์ปลายแหลมแต่เป็นปลายแหลมที่ชี้ลงสู่ด้านล่างถ้าหากใครที่มองเห็นภาพดังกล่าวได้ทั้งสองและเข้าใจได้อย่างลึกซึ้งบุคคลนั้นควรได้ชื่อว่ามีผลการเรียนรู้ที่สมบูรณ์ครบถ้วน
สิ่งเหล่านี้แหละที่คนเค้าบอกว่าคนที่ทำงานลงสู่พื้นดินโดยมีรากฐานจิตใจที่ให้ความรักแก่คนชนบทร่วมกับแผ่นดินถิ่นเกิดของตัวเองย่อมมีสติปัญญาแตกฉานดังนั้นการศึกษาหาความรู้เป็นธรรมชาติซึ่งทุกคนมีมาตั้งแต่เกิด  ดังนั้นเมื่อมนุษย์ผู้มีกิเลสไม่ว่ามากหรือน้อยนำมาจัดการก็เพราะเหตุว่าต้องการใช้มนุษย์เป็นเครื่องมือหาผลประโยชน์ให้กับคนกลุ่มหนึ่งไม่ว่าคนกลุ่มนั้นจะใหญ่หรือเล็กเพราะฉะนั้นเมื่อมนุษย์นำเอาชีวิตมนุษย์ด้วยกันเองมาจัดการเพื่อหวังให้มีผลเป็นทาสรับใช้ไม่ว่าจะมีมากน้อยสำหรับผู้ที่มีความฉลาดและมีความเฉลียวใจเป็นบุญกุศลก็ไม่ควรที่จะนำเอาความเห็นแก่ตัวของตนเข้าไปใช้ไม่เช่นนั้นแล้วโลกใบนี้ก็คงต้องมีมนุษย์ที่ฆ่าฟันกันเอง 
แม้แต่คนชาติเดียวกันก็ยังกระทำได้ลงคอโดยไม่เกรงบาปบุญคุณโทษ  ฉะนั้นการศึกษาจึงเป็นสิ่งที่หล่อหลอมจิตใจของมนุษย์ให้หลุดพ้นจากกิเลสอันไม่พึงประสงค์ได้พอควร