การจัดฟันเพื่อสุขภาพปาก

นอกเหนือจากสุขภาพกาย สุขภาพใจ และสุขภาพสมองแล้ว สุขภาพช่องปากก็มีความสำคัญไม่แพ้กันนะครับ  และสุขภาพช่องปากที่พูดถึงนี้ สิ่งสำคัญเห็นจะเป็นฟันครับ  ฟันของคนเราที่ดูเสมือนหนึ่งว่าแข็งแรง ไม่โยกไม่คลอนนี้ แต่ท่านทั้งหลายทราบหรือไม่ครับว่า ตามทฤษฎีทางวิชาการซึ่งทั่วโลกทราบกันมาหลายสิบปีแล้วว่า ฟันคนเรานั้นมันสามารถเลื่อนหรือโยกไปมาด้วยตัวเองได้ สาเหตุมาจากการมีเศษอาหารติดตามซอกฟัน รวมถึงมีอะไรมากระทบกระเทือน



นอกจากปัญหาการโยกคลอนของฟันแล้ว ท่านที่มีปัญหาฟันไม่เรียบเสมอกันหรือที่เรียกว่าฟันเหยินนั้น ทำให้การเคี้ยวอาหารไม่เป็นปกติ หรือ รูปลักษณ์ของฟันบั่นทอนสุขภาพช่องปาก จัดได้ว่าเป็นโรคอย่างหนึ่งที่จำเป็นต้องได้รับการรักษา เพราะฉะนั้น การจัดฟัน ที่บางท่านคิดว่าเป็นเรื่องไม่จำเป็น


   แต่จริง ๆแล้วคือความจำเป็นครับ เพราะถือเป็นวิธีการรักษาสุขภาพช่องปากอย่างหนึ่งครับ...แต่ยังมีคนจำนวนไม่ น้อยที่มองว่าการจัดฟันเป็นเพียงแฟชั่น จนทำให้แพร่หลาย กระทั่งมีการจัดฟันโดยใช้วัสดุอุปกรณ์เลียนแบบหรือของปลอม



พูดถึงการจัดฟัน ฟังดูง่าย แต่คำจำกัดความหรือความหมายที่แท้จริงของการจัดฟัน ทันตแพทย์หญิงฐิฏิมา ศุขเขษม สำนักงานบรรเทาทุกข์และประชาณามัยพิทักษ์ สภากาชาดไทย อธิบายว่า  การจัดฟันจริง ๆ แล้วมีกระบวนการในการวินิจฉัย ป้องกันและแก้ไข ความผิดปกติของการเรียงตัวของฟันรวมถึงการสบฟันที่ผิดปกติด้วย ซึ่งการสบฟันที่ผิดปกตินั้นเกิดได้จากสาเหตุหลายประการ 


    แต่สาเหตุหลักๆ ก็คือ เกิดจากการถ่ายทอดลักษณะของฟันตามพันธุกรรม ทั้งเรื่องจำนวนของฟันและขนาดซี่ฟัน เช่น ถ้าพ่อแม่มีฟันห่างลูกก็อาจจะมีฟันห่างได้เช่นเดียวกัน หรือบางครั้งอาจได้ส่วนผสมที่ไม่ลงตัวจากพ่อและแม่ เช่น ได้คางที่มีขนาดใหญ่ของพ่อ แต่ได้ฟันที่มีซี่ขนาดเล็กของแม่ ก็จะทำให้ลูกมีลักษณะของฟันห่างมากยิ่งขึ้นด้วย


   ถามว่าถ้ามีปัญหาการสบฟันที่ไม่ดี ปล่อยทิ้งไว้ไม่ได้หรือ ทำไมต้องจัดฟันด้วย เรื่องนี้ตอบง่าย ๆ ว่า ถ้าเรามีการเรียงตัวของฟันที่เป็นระเบียบ จะทำให้การทำความสะอาดง่ายขึ้น รวมถึงเกิดความมั่นใจ เพราะเมื่อยิ้มฟันสวยก็จะทำให้มีบุคลิกภาพที่ดีขึ้น


   ส่วนการปล่อยทิ้งไว้นั้น จะเป็นภัยหรือเป็นปัญหากับสุขภาพช่องปาก เพราะบางครั้งฟันที่มีปัญหาจะทำให้เกิดการทำลายของอวัยวะปริทันต์ เกิดฟันโยกคลอนและเกิดผลเสียอื่น ๆ ตามมาได้ ในบางกรณีอาจไปขัดขวางพัฒนาการของขากรรไกร ถ้าปัญหาเหล่านี้เกิดขึ้นตั้งแต่วัยเด็ก ควรรีบแก้ไข 


   แต่ถ้าปัญหาต่าง ๆ ที่กล่าวมา ทั้ง เรื่องฟันเรียงตัวไม่สวย สบกันไม่ดี มีเขี้ยวซ้อนไปมา เหล่านี้เวลารับประทานอาหารก็จะมีเศษอาหารติดฟันเยอะ ก็จะเริ่มมีหินปูนเกาะ ตามมาด้วยปัญหาเหงือกอักเสบ ปวดฟันฟันโยก เหงือกเป็นหนอง เกิดการติดเชื้อ และเชื้อลุกลามจนขึ้นสมอง เกิดสมองอักเสบ ก็สามารถเสียชีวิตได้ ซึ่งฟังดูอาจไม่น่าเชื่อ แต่เรื่องนี้สามารถเกิดขึ้นได้จริงครับ จึงไม่อยากให้ทุกท่านนิ่งนอนใจกับการดูแลรักษาความสะอาดในช่องปาก



ในความเป็นจริงแล้วความผิดปกติในช่องปากที่ต้องได้รับการแก้ไขและรักษา การจัดฟันก็ยังคงเป็นสิ่งจำเป็น แต่อาจจะเนื่องด้วยในสมัยนี้การเห็นดารานักแสดงมีฟันเรียงสวย จึงทำให้หลายคนอยากมีฟันเรียงสวยบ้าง จึงทำให้การจัดฟันได้รับความนิยมมากขึ้น เรียกว่าเทียบเท่ากับการทำศัลยกรรมก็ว่าได้จากเดิมการจัดฟันเป็นการรักษา 


  แต่ ณ ปัจจุบันมีการพัฒนาใส่ลูกเล่นของยางรัดฟันให้มีสีสันต่าง ๆ ซึ่งยางรัดฟันนี้จะทำหน้าที่ในการรัดลวดที่จัดฟันให้ติดอยู่กับเครื่องมือ จริง ๆ มีประโยชน์ แต่เนื่องจากมีการใส่สีสันเพิ่มเข้ามาจึงกลายเป็นแฟชั่นไป 


  ส่วนคำว่า “จัดฟันแฟชั่น” จริง ๆ แล้วไม่ใช่การรักษาแต่จะเป็นการติดเครื่องมือลงบนตัวฟันเลียนแบบเครื่องมือ ของจริง ซึ่งจะทำให้เกิดอันตรายได้ เพราะอุปกรณ์ที่ใช้นั้นอาจจะไม่ได้มาตรฐาน รวมถึงการทำความสะอาดเครื่องมือเครื่องใช้ที่ใช้ในสถานที่นั้นอาจไม่มีการ ฆ่าเชื้อที่ถูกต้อง


   ดังนั้นถ้าฟันมีการเรียงตัวดีอยู่แล้ว และมีการสบฟันที่เป็นปกติอยู่แล้ว รวมถึงฟันแข็งแรงอยู่แล้ว การเอาอุปกรณ์ต่าง ๆ มาติดลงบนตัวฟันเพื่อให้เห็นสีสันเวลายิ้มนั้น ไม่แนะนำ เพราะสามารถเกิดอันตรายได้ เช่น ถ้าเครื่องมือที่ติดนั้นเกิดการหลุดร่อน ก็สามารถหลุดลงไปในคอได้



บางคนอาจสงสัยว่าในการจัดฟันนั้นจำเป็นต้องถอดฟันกี่ซี่ แล้วไม่ต้องถอดฟันได้หรือไม่ เรื่องนี้

 ทพญ.ฐิฏิมา แนะนำว่าถ้าบางคนที่มีช่องว่างระหว่างฟันเพียงพอ คือมีฟันห่าง รวมถึงมีฟันเกเพียงเล็กน้อย แต่ไม่ได้มีฟันที่ยื่นออกมา การจัดฟันโดยไม่ถอดฟันเลยก็สามารถทำได้ แต่ปัญหาที่ทันตแพทย์พบมากก็คือ คนไข้มีฟันที่ซ้อนเกมากรวมถึงมีฟันยื่น ซึ่งอันนี้จำเป็นที่ต้องถอดฟันเพื่อสร้างช่องว่างแก้ปัญหาการเรียงตัวและลด ปัญหาฟันยื่นไปได้

ข้อมูลจาก ทันตแพทย์หญิงฐิฏิมา ศุขเขษม สำนักงานบรรเทาทุกข์และประชาณามัยพิทักษ์ สภากาชาดไทย


นายแพทย์ สุรพงศ์ อำพันวงษ์



ขอบคุณการ จัดฟัน จากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์

คอลัมน์ชีวิตและสุขภาพ โดย นพ. สุรพงศ์ อำพันวงษ์


ด้วยความปรารถนาดี  กานดา แสนมณี