หลักการสำคัญของการสร้างสันติสุขในสามจังหวัดภาคใต้ก็คือ
การเข้าถึง เข้าใจ และพัฒนาของในหลวง ของทางราชการ และของผู้คนทั้งสองศาสนาที่อยู่ร่วมกัน และต้องใกล้ชิด เข้าใจกัน พัฒนาการอยู่ร่วมกันให้เกิดสันติสุขอย่างยั่งยืน คิดได้ 12 ประการ ซึ่งส่วนใหญ่มุ่งไปในทางการศึกษา
ซึ่งคาดว่าจะสำเร็จได้ในระยะเวลา 20-30 ปี ซึ่งก็น่าจะดีกว่าหมดความหวัง ก็ช่วยพิจารณาเสนอแนะเพิ่มเติม หรือ ตัดบางข้อที่อาจไม่เห็นด้วย
รวมทั้งช่วยเชียร์บางข้อที่เห็นด้วย บางอย่างที่เสนออาจจะทำอยู่แล้ว แต่ผมอาจไม่รู้ ก็ขออภัยด้วย....... 12 ประการที่ว่า มีดังนี้ ครับ
1. จัดการการศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีการใช้ภาษายาวี อย่างเหมาะสม เช่น จัดการเรียนการสอนที่ใช้ภาษายาวีเป็นภาษาพูดเป็นภาษายาวี และใช้ภาษาเขียนเป็นภาษาไทย ให้นักเรียนได้ทั้งสองภาษาทั้งภาษาไทย และภาษายาวี ภาษาไทยในที่นี้หมายถึง ความเข้าใจที่สามารถพูดออกมาเป็นภาษาไทยได้ เขียนและอธิบายเป็นภาษาไทยได้ คำพูดใดที่ต้องการเขียนเป็นภาษาไทย ก็เขียนได้ เช่น ตูป๊ะ=ข้าวต้ม, นม=ซูซู, หมู=บาบี ฯลฯ โดยสอนในบางกลุ่มสาระ เช่น ศิลปะ ดนตรี นาฏศิลป์ พละศึกษา เป็นต้น ในชั้นอนุบาลถึงชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น
2. จัดทำหลักสูตรหน้าที่พลเมืองฉบับพิเศษไว้ในกลุ่มสาระสังคมศึกษาที่ทำให้นักเรียนเข้าใจทั้งศาสนาพุทธและศาสนาอิสลามในชั้นประถมศึกษา และมัธยมศึกษาตอนต้น มีชั่วโมงเรียนไม่ต่ำกว่า 2 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
3. สอนวิชาศาสนาเปรียบเทียบในชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ไว้ในวิชาสังคมศึกษาที่ต้องเรียนอย่างน้อย 2 ชั่วโมง ต่อสัปดาห์
4. เปิดสอนวิชาศาสนาเปรียบเทียบในสถาบันอุดมศึกษาในสามจังหวัดภาคใต้ทุกสถาบัน
5. สอนวิชาภาษาอาหรับเพื่อการค้าและการลงทุนให้เป็นวิชาเลือกในชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย และควรเปิดสอนในโรงเรียนมัธยมศึกษาทั่วประเทศด้วย
6. จัดให้มีทุนทางการศึกษาให้นักเรียนไทยทั้งไทยพุทธ และอิสลามไปเรียน ศาสนาอิสลาม และภาษาอาหรับในต่างประเทศที่ไม่ฝักใฝ่ความรุนแรง และไม่มีความขัดแย้งทางนิกายที่นับถือ
7. สถาบันอุดมศึกษา เปิดสอนหลักสูตรเตรียมเป็นผู้ใหญ่บ้าน และกำนันในระดับอนุปริญญา และปริญญาตรี
ที่รอบรู้ในเรื่องศาสนาทุกศาสนา และการปกครองผู้คนต่างศาสนาเป็นสาระสำคัญ
8. จัดตั้งสถาบันสันติสุขสามจังหวัดภาคใต้ ที่นำผู้นำชุมชน ผู้นำศาสนา ตลอดจนผู้ที่จะเป็นหัวหน้าส่วนราชการในภาคใต้ต้องผ่านสถาบันนี้มาก่อนใน .ให้สามารถใช้ได้ในอีก 10 ปี ข้างหน้า
9. สนับสนุนงบประมาณตำบลที่สามารถรักษาความสงบสุขได้ดี เป็นศูนย์ถ่ายทอดภูมิปัญญาการรักษาสันติสุข
10.สนับสนุนทุนการศึกษาดูงานในต่างประเทศที่มีความสงบสุขในการอยู่ร่วมกันของคนต่างศาสนาให้แก่ผู้นำชุมชน ผู้นำทางศาสนาอิสลาม และศาสนาพุทธ ในสามจังหวัดภาคใต้
11.จัดตั้งสถานีโทรทัศน์ พร้อมถ่ายทอดทางวิทยุ ที่มีการสอน การอภิปราย การสนทนาธรรม ระหว่างผู้นำทางศาสนาหลาย ๆ ศาสนา และผู้ทรงคุณวุฒิ ที่มีตลอดทั้งวัน
12.จัดมอบรางวัลเกียรติยศ แก่บุคคล ตำบล หน่วยงาน ที่มีผลงานการสร้างสันติสุขประจำปี
ครับ....นี่เป็นความคิดความเห็นของคนเล็ก ๆ ที่รู้สึกเศร้าใจกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น แต่ก็ได้แต่คิด ๆ ถ้าเราคิดป้องกันปัญหากันมาเมื่อนาน ๆ มาแล้ว ปัญหาก็ไม่สะสม จนเกินแก้ ส่วนหนึ่งก็ต้องยอมรับว่าเกิดจากความไม่เป็นธรรม ความไม่ถูกต้องที่เกิดขึ้น ซึ่งก็ไม่ใช่เฉพาะ 3 จังหวัด แต่ทั่วประเทศ ที่มีข้าราชการชั่ว ในสามจังหวัด เมื่อไปบวกกับประชาชนชั่วบางคน ก็ใสร้ายว่าทางการ รังแก ก็ไปกันใหญ่ ทั้งๆ ที่ทางการก็คือคนทั้งประเทศ ที่จ้างข้าราชการไปทำงานให้ ส่วนใหญ่ก็เป็นคนดีที่อยู่กับใคร ศาสนาใดก็ได้มาเนิ่นนาน เมื่อเกิดขึ้นแล้วก็ต้องเข้าถึงเข่้าใจกันทุกฝ่าย ไม่ใช่รัฐบาลแต่ฝ่ายเดียว และต้องร่วมมือกันทุกฝ่าย แม้ไม่ได้ทำก็ช่วยกันคิดก็ยังดี ไม่มีความคิดของใครคนเดียวที่จะสำเร็จได้ ใช่ไหมครับ