๑๙ มกราคม ๒๕๕๖
เรียน เพื่อนครู ผู้บริหารและผู้อ่านทุกท่าน
วันจันทร์ที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๕๖ นั่งทานกาแฟสโมสร ผอ.โรงเรียนท่านหนึ่ง มาสวัสดีปีใหม่และปรับทุกข์ให้ฟังเกี่ยวกับปัญหาการบริหารคนในโรงเรียน ก็เล่าให้ฟังว่าเรื่องคนเป็นปัญหาทุกแห่ง เพราะต่างคนต่างคิดต่างจิตต่างใจ เราว่าเขาไม่ดี เขาก็ว่าเราแย่ มุมมองที่ต่างจึงยากจะทำให้เข้าใจกันและกัน ยิ่งมีทิฏฐิยิ่งไม่มีใครยอมใคร วิธีแก้ต้องเริ่มที่เรา ต้องสำรวจจุดอ่อนอย่างจริงจังและจริงใจ พบจุดไหนรีบขจัดออกไป อย่างนี้สู้เขาได้ ความขี้ระแวงแบ่งพวกต้องงดเว้นเหมือนกัน เพราะนานไปพวกเราจะน้อยกว่าพวกเขาเข้าทุกที วิธีจัดการกับความขัดแย้ง โทมัส และ คิลเมน (Kenneth W. Thomas and Ralph H. Kilmann) ได้ศึกษาว่า ในกรณีที่คนเราต้องเผชิญกับความขัดแย้ง เราจะมีวิธีการจัดการ (หรือขจัด) ความขัดแย้งนั้นอย่างไร? ซึ่งผลจากการศึกษาได้จำแนกวิธีการจัดการกับความขัดแย้งออกเป็น ๕ แนวทาง ดังนี้
๑. การเอาชนะ (Competition) เมื่อคนเราพบกับความขัดแย้ง จะมีบางคนที่แก้ไขความขัดแย้งนั้น ด้วยวิธีการเอาชนะ โดยมุ่งเน้นชัยชนะของตนเองเป็นสำคัญ จึงพยายามใช้อิทธิพล วิธีการหรือช่องทางต่าง ๆ เพื่อจะทำให้คู่กรณียอมแพ้หรือพ่ายแพ้ตนเองให้ได้ การแก้ไขความขัดแย้งในแนวทางนี้ จะทำให้เกิดผลลัพธ์ในลักษณะ “ชนะ-แพ้”
๒. การยอมรับ (Accommodation) จะเป็นพฤติกรรมที่เน้นการเอาใจผู้อื่น อยากเป็นที่ยอมรับและได้รับความรัก มุ่งสร้างความพอใจให้แก่คู่กรณี โดยที่ตนเองจะยอมเสียสละ แนวทางการแก้ไขความขัดแย้งแบบนี้ เกิดผลลัพธ์ในลักษณะ “ชนะ-แพ้”
๓. การหลีกเลี่ยง (Avoiding) เป็นวิธีจัดการกับความขัดแย้งในลักษณะไม่สู้ปัญหา ไม่ร่วมมือในการแก้ไขปัญหา ไม่สนใจความต้องการของตนเองและผู้อื่น พยายามวางตัวอยู่เหนือความขัดแย้ง พูดง่าย ๆ ก็คือทำตัวเป็นพระอิฐพระปูนนั่นเอง แนวทางการแก้ไขความขัดแย้งแบบนี้ มักเกิดผลลัพธ์ในลักษณะ “แพ้-แพ้” เป็นส่วนใหญ่
๔. การร่วมมือ (Collaboration) เป็นพฤติกรรมของคนที่มุ่งจัดการความขัดแย้ง โดยต้องการให้เกิดความพอใจทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น เป็นความร่วมมือร่วมใจในการแก้ไขปัญหาที่มุ่งให้เกิดประโยชน์ทั้งสองฝ่ายซึ่งวิธีการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในแบบนี้ เรียกได้ว่าเป็นวิธีการแก้ไขความขัดแย้งที่ Win-Win ทั้งสองฝ่ายแนวทางการแก้ไขแบบนี้จึงเกิดผลลัพธ์ในลักษณะ “ชนะ-ชนะ”
๕. การประนีประนอม (Compromising) เป็นความพยายามที่จะให้คู่กรณีทั้งสองฝ่ายได้รับความพอใจบ้าง และต้องยอมเสียสละบ้าง แต่ก็มีแนวโน้มที่จะใช้วิธีที่ ๑ คือวิธีเอาชนะมากกว่าวิธีอื่น แนวทางการแก้ไขความขัดแย้งแบบนี้ จึงเกิดผลลัพธ์ในลักษณะ “แพ้-แพ้” หรือ “ชนะ-แพ้”
คุยกันไม่นานก็ขึ้นไปเดินทักทายดูการทำงานของเจ้าหน้าที่ในกลุ่มงานอำนวยการและกลุ่มงานการเงินและสินทรัพย์ จากนั้นไปห้องทำงาน มีแฟ้มให้ลงชื่อไม่มาก เพราะเป็นวันจันทร์ ได้แก้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างเจ้าหน้าที่ในกลุ่มงาน โดยเชิญท่านรองฯ ที่เกี่ยวข้องมาหารือ สรุปต้องจับแยกวงไปช่วยกลุ่มงานอื่น หากให้อยู่ต่อจะมีแต่เรื่องจุกจิกกวนใจไม่สิ้นสุด เที่ยงทานข้าวที่ห้องวันนี้นำข้าวใส่ปิ่นโตมากินเพราะควบคุมน้ำหนัก บ่ายทำงานเอกสารจนเย็น ไปตัดผม กลับบ้าน
วันอังคารที่ ๑๕ มกราคม ๒๕๕๖ หลังกาแฟเช้าเดินทางไปโรงแรมปทุมธานีเพลส เพื่อดูการจัดสถานที่ในการจัดงานวันครู พร้อมด้วยท่านรองฯ กฤษณะ เลิศวิชานันท์ และท่านรองฯ วิรัช ฐิติรัตนมงคล ปีนี้มอบให้กลุ่มอำนวยการเป็นแม่งาน จะจ้างจะทำเองก็ตามใจ ไม่ได้เกณฑ์ครูเกณฑ์ภารโรงเหมือน ๒ ปีที่ผ่านมา โรงแรมเตรียมห้องจัดเลี้ยงไว้เกือบทุกชั้นของโรงแรม เขาวางแผนจะจ่ายคูปองให้ครูเป็นสีตามกำหนด เพื่อลงไปรับประทานอาหารตามชั้นที่กำหนด ห้องประชุมขนเก้าอี้มาจัดวางไว้ ๑๒๐๐ ที่นั่ง แต่เรื่องเวทีและการตกแต่งจะเริ่มตอนบ่าย เลยไม่ได้ดูและไม่รู้จะเสนอแนะอะไรได้ อย่างไรก็ทำใจไว้แล้วสำหรับปีนี้ว่า จะปล่อยให้เขาจัดกัน จะไม่ตำหนิติเตียนใคร เพราะว่ากันมามากสอนกันมาเยอะ ควรจะเกษียณปากได้แล้ว ภาษิตอีสานเขาว่าไว้ "ชื่อว่าแนวความเว้าของคนมันเกินง่าย ได้เทิงหงายและคว่ำความเว้าบ่อยู่ความ เขาฮักเขาก็ย่อง เขาซังเขาก็ว่า คือดั่งบักเค้าเม้า หมาเฒ่าเห่าแต่เขา คันเฮาทำดีแล้ว เขาซังก็ตามซ่าง คันเฮาเฮ็ดแม่นแล้ว หยันหย่อก็ซ่างเขา เขาสิพากันท้วง ทั้งเมืองก็บ่เงี่ยง เขาสิติทั้งค่าย ขายหน้าก็บ่อาย" กลับมาทำงานต่อที่ห้องจนเย็น
วันพุธที่ ๑๖ มกราคม ๒๕๕๖ ออกจากบ้านพักแต่เช้า พักผ่อนรอเวลาที่สโมสร การรับเป็นประธานงานวันครูปีนี้ เพราะเห็นว่า มีกิจกรรมที่ต้องใช้เวลาค่อนข้างมาก หากเชิญบุคคลภายนอก ยากที่เขาจะอยู่กับเราได้จากเช้าจนเที่ยง อีกประการหนึ่งบางครั้งมีการเปลี่ยนแปลงตัวประธานด้วยเหตุท่านติดธุระทีี่สำคัญกว่า งานเราที่วางไว้ก็เสียหาย เพื่อให้การวางกำหนดการชัดเจน แน่นอน จึงเป็นประธานงานครั้งนี้ เพราะอีก ๕ ปีก็เกษียณอายุราชการแล้ว เรียกว่าแก่พอประมาณ ประการที่สอง ครูส่วนใหญ่ที่มาร่วมงานก็เป็นผู้ใต้บังคับบัญชา ประการที่สาม ผมมีตำแหน่งประธานกรรมการคุรุสภาเขต ซึ่งรับผิดชอบดูแลสมาชิกคุรุสภาทุกสังกัดในพื้นที่ ๔ อำเภอของเขต อย่างไรก็ตามการจะนำตัวเองไปยืนหน้าผู้คนเป็นพันก็ต้องเตรียมตัวเหมือนกัน เริ่มจากการแต่งตัว โดยส่วนใหญ่นิยมชุดสากล แต่ปัญหาสำคัญคือพุง เพราะเวลาพิธีการต้องปิดกระดุมสองเม็ดบนสำหรับสูทกระดุมสามเม็ด หรือ เม็ดบนสำหรับสูทกระดุมสองเม็ด ประการที่สอง สุขภาพ การเป็นลมต่อหน้าชุมชนเป็นเรื่องที่จะให้เกิดขึ้นไม่ได้ แต่ก็เคยมีเหมือนกัน จึงต้องรองท้องแต่พอสมควร ไม่อิ่มเกินไปเพราะเสื้อจะคับ การดื่มน้ำควรทำแต่น้อย เพราะจะเป็นภาระในการเข้าห้องน้ำบ่อย ส่วนการลุกเดินเหินนั่งก็เป็นเรื่องที่ต้องระมัดระวัง แต่ทำอย่างมีสติ ช้า ๆ เข้าไว้ ไม่อย่างนั้นอาจสะดุดขาตัวเองล้มลงได้ ห้องประชุมชั้นที่หกของโรงแรมที่นั่งเต็มจากด้านหน้าจรดด้านหลัง เริ่มด้วยพิธีสงฆ์เพื่อเป็นสิริมงคลแก่ครู บางแห่งจะมีพิธีตักบาตร ดูแล้วขลุกขลักเสียมากกว่าเลยงด ต่อด้วยพิธีบูชาบูรพาจารย์ มีครูอาวุโสนอกประจำการนำท่องสวดคำฉันท์ ปาเจราฯ ครูอาวุโสในประจำการนำกล่าวคำปฏิญานตน มีการยืนสงบนิ่งระลึกถึงครูที่ล่วงลับ อ่านสารวันครู เมื่อก่อนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการเป็นประธานกรรมการคุรุสภา สารวันครูจะสั้นกระทัดรัด พอเปลี่ยนมาเป็นผู้ทรงคุณวุฒิ สารยาวหลายหน้ากระดาษ คนฟังจึงขาดความสนใจ คุยกันเองลั่นห้องประชุม ต่อไปหากยาวอย่างนี้พิมพ์แจกดีกว่า ไม่ต้องอ่าน จากนั้นท่านเจ้าคุณปัญญานันทมุนี แห่งวัดปัญญานันทาราม อำเภอคลองหลวง มาปาฐกถาธรรมให้ฟังเพื่อเจริญสติปัญญา ต่อด้วยการมอบโล่ เกียรติบัตรและเข็มคุรุสดุดี จนเกือบบ่ายโมงจึงแล้วเสร็จ ลงไปทานอาหารตามห้องที่กำหนดตามสีของคูปอง กลับสำนักงานเขตแต่ไม่ได้ทำงานเป็นชิ้นเป็นอัน บ่ายไปเดอะมอลล์งามวงศ์วานเพื่อเปลี่ยนกล้องส่องทางไกลใหม่ เพิ่งไปซื้อเมื่อวันที่ ๑๑ มกราคม ที่ผ่านมา ไม่ค่อยสะดวก จึงไปเปลี่ยนใหม่เขาก็ยอม ในรุ่นใหม่เพิ้มเงินอีกเกือบพันบาท ราคากล้องส่องทางไกลที่ห้างนี้แพงกว่าที่อื่น แต่เอาความสะดวกเข้าว่า เพราะใจอยากได้อะไรก็ต้องได้ โดยไม่ค่อยเกี่ยงเรื่องราคา ทั้งที่อเมริกาแค่ ๖๐ เหรียญ มาขายที่นี่ ๒๐๐ เหรียญ
วันพฤหัสบดีที่ ๑๗ มกราคม ๒๕๕๖ เช้าประชุมคณะกรรมการกำหนดค่าคะแนนผู้บริหารโรงเรียนที่ขอย้าย มีโรงเรียนที่ประกาศตำแหน่งว่าง ๑ แห่ง คือ โรงเรียนวัดบางคูวัด มีผู้ขอย้าย ๒ ราย กรรมการให้คะแนนมีทั้งเจ้าหน้าที่บนเขตและโรงเรียน คือผอ.สำเริง ทองมอญและผอ.สิงห์โต แก้วกัลยา นำผลงานที่เขาเสนอมาตีค่าคะแนนตามเกณฑ์ที่ อ.ก.ค.ศ. กำหนด มาเรียงลำดับจากที่หนึ่งไปที่สอง ก็เรียบร้อย จากนั้นกรรมการชุดนี้ประชุมต่อด้วยการคัดเลือกกรรมการประเมินด้านที่ ๓ สำหรับครูที่ยื่นคำขอวิทยฐานะชำนาญการพิเศษ ตามรายชื่อที่ ก.ค.ศ. ส่งมา คุณสมบัติหนึ่งที่เราเลือกกัน คือ กรรมการต้องใจดีมีเมตตา เอาเข้าจริงจะเป็นตามที่คาดหรือเปล่าก็ต้องติดตามกันต่อไป เที่ยงกินข้าวยำปักษ์ใต้ที่ห้องสโมสร เป็นอาหารที่ยุ่งยากที่สุด เพราะมีส่วนประกอบมากมาย นักโภชนาการบอกว่าให้คุณค่าอาหารครบถ้วน ผมไม่ได้ใส่ใจเรื่องคุณค่าอาหารอะไรเพียงแต่ต้องการลดน้ำหนักลงจึงต้องพึ่งอาหารประเภทนี้ บ่ายไปประชุมกรรมการกีฬาจังหวัด ที่ชั้น ๓ ศาลากลางจังหวัดหลังใหม่ มีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน เป็นการเตรียมการเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันรอบคัดเลือกีฬาแห่งชาติของเขต ในเดือนพฤษภาคม ๒๕๕๖ ต้องเตรียมการหลายด้าน เขตประถมศึกษา ๒ เขต และเขตมัธยมศึกษา ๑ เขต ถูกกำหนดให้รับผิดชอบเรื่องที่พักนักกีฬา โดยจะใช้โรงเรียนที่ใกล้เคียงกับสนามแข่งขัน ส่วนการหาทุนนักกอล์ฟทั้งหลายเตรียมตัวไว้ เขาจะขายบัตรกอล์ฟการกุศล ประเภททีม ๕ คน ทีมละ ๓ หมื่นบาท ผมไม่สันทัดกีฬาประเภทนี้และไม่มีพรรคพวกจึงจนปัญญาที่จะสนับสนุนเขา การเป็นเจ้าภาพแข่งขันกีฬาเป็นเรื่องที่ยุ่งวุ่นวายยิ่งกว่าบวชลูก เพราะคนเกี่ยวข้องมีมาก เงินก็ใช้มาก หากจังหวัดใจไม่ถึงเงินไม่มาก ทีมงานหมดแรงไปตาม ๆ กัน
วันศุกร์ที่ ๑๘ มกราคม ๒๕๕๖ เช้าอาจารย์จากมหาวิทยาลัยชินวัตรมาหารือเรื่องความร่วมมือระหว่างเขตกับ มหาวิทยาลัยในการพัฒนาทางวิชาการ มหาวิทยาลัยเสนอว่าเขามีความพร้อมในการพัฒนาบุคลากรด้านภาษาอังกฤษและภาษาจีน อาจจะเป็นการเรียนในหลักสูตรปริญญาโท หรือหลักสูตรระยะสั้น และอาจส่งครูเราไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในต่างประเทศ หรืออาจจัดกิจกรรมให้นักเรียนในรูปของแคมป์ต่าง ๆ เลยตกลงจะตั้งทีมไปพูดคุยในรายละเอียด จะได้ทำ MOU กัน ผู้แทนวิทยาลัยเทคโนโลยีปทุมธานีมาอวยพรปีใหม่ เที่ยงชวนฝ่ายเลขานุการ ๔-๕ คนไปกินข้าวแกงร้านนายหัวชาติ บางคูวัด เพราะเห็นคนรุมกันกินมากน่าจะอร่อย เจ้าของร้านเป็นชาวพัทลุง อำเภอเดียวกับบ้านเกิดผม ภรรยาเป็นคนอำนาจเจริญ ถือว่ารสชาติดีสไตล์เมืองลุง บ่ายประชุมคณะกรรมการกลั่นกรองการย้ายผู้บริหารและครูสายงานผู้สอน ผู้บริหารคณะกรรมการกลั่นเห็นสอดคล้องกับคะแนนที่ได้มาจากการประเมิน สำหรับครูสายงานการสอนมีตำแหน่งว่าง ๓๐ แต่ย้ายได้น้อยนิด เพราะวิชาเอกไม่ตรงกับความต้องการของโรงเรียน คงต้องบรรจุผู้ขึ้นบัญชีไว้แทน คาดว่าจะดำเนินการเสร็จสิ้นในวันที่ ๒๒ มกราคม ๒๕๕๖ นี้
I THINKS AND THINK FOR MOUNTHS AND YEARS.
NINETY-NINE TIMES, THE CONCLUSION IS FALSE.
THE HUNDREDTH TIME I AM RIGHT.
ผมคิดและคิดอยู่หลายเดือนและหลายปี
ข้อสรุปของผมผิดทั้ง 99 ครั้ง
แต่ครั้งที่ 100 ผมถูก
กำจัด คงหนู
ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต ๑
