ทูต เป็นศัพท์บาลีและสันสกฤต เขียนเหมือนกัน ทูต แต่ออกเสียง ทูตะ หรือดัดให้คล้ายแขกก็ ดูตะ หรือ ดูเตอะ ก็ได้ เทวนาครี दूत, โรมัน dūta, หรือเอาแบบเต็มยศ ใส่เอคเซนต์ด้วยdūtá
จะว่าตามนัยของภาษาสันสกฤตนะครับ
คำนี้หลายท่านเขียนใช้ ฑ มณโฑ จะว่าผิืดหรือถูกก็ไม่สำคัญ เอาเป็นว่า พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิต ท่านใช้ว่า "ทูต" คือ ทหารเป็นพยัญชนะต้น ส่วนใครจะใช้ตามหรือไม่ ก็ไม่มีโทษนิ... (เหมือนที่บางท่านใช้คำว่า ฅน แทนคำว่า คน ทั้งๆ ที่ไม่มีคำนี้ในพจนานุกรมฯ ก็ไม่มีโทษเหมือนกัน)
คำนี้ มีรูปคล้ายกับ กริยาพิเศษ คือ รากศัพท์กริยา ตามด้วย ต เต่า ซึ่งพบมากในภาษาสันสกฤต (และบาลี) บางท่านจึงสันนิษฐานว่า อาจมาจากรากธาตุ ทู (ทำให้เจ็บปวด) และเติม ต เป็น ทูต แต่ความหมายยังแปลกๆ นักไวยากรณ์สันสกฤตส่วนมากจึงไม่ปลงใจตามนี้
ขณะเดียวกัน ยังมีการใช้คำนี้ (ซึ่งเป็นคำนาม) ไปเป็นกริยา (เป็นการสร้างกริยาอีกแบบหนึ่ง ซึ่งพบมากเช่นกัน เรียกว่า ใช้เป็น นามธาตุ) เช่น ทูตยติ แปลว่า ใช้ให้เป็นทูต ....
ในภาษาสันสกฤต ทูต แปลว่า ผู้ส่งสาร ผู้เป็นตัวกลางสื่อสาร (เป็นเพศชา่ย, เพศหญิงใช้ว่า ทูตี) มีคำที่สร้างขึ้นจากทูตหลายคำ เช่น เมฆทูต แปลว่า ทูตที่เป็นเมฆ (เมฆตัวนี้ทำหน้าที่เป็นทูต) ภาษาอังกฤษแปลตรงๆ เลยว่า cloud messenger, เทวทูต คือ ทูตของเทวดา (divine messenger), ยมทูต ก็คือทูตของพระยม (ผู้พาดวงวิญญาณไปสู่ปรโลก) และมีบทกวีสองเรื่อง ชื่อ หํสทูต เหมือนกัน คือมีหงส์ทำหน้าที่เป็นผู้ส่งข่าว
ส่วนคำว่า ธรรมทูต ยังไม่เจอในภาษาสันสกฤต คนไทยคงจะสร้างคำขึ้นเอง คือ พระภิกษุผู้ทำหน้าที่เผยแผ่คำสอนในฐานะทูตนั่นเอง.
จริงๆ คนไทย....เรานำคำจากทั้ง คำของภาาษ ... บาลีและสันสกฤต .... มาใช้ในระบบมากมายเลย นะคะ
ขอบคุณ ท่านอาจารย์มากๆ ค่ะ
สวัสดีค่ะ
หลายครั้งก็เห็นใช้ ฑูต ก็ไม่มีคนท้วงนะคะ ส่วน ฅน แทนคำว่า คน ก็คงเป็นไปตามความนิยม
เมื่อเป็นความนิยมและเคยชิน ราชบัีณฑิต ท่านก็ยกให้ ละมังคะ
สวัสดีครับ พี่เปิ้น
ภาษาไทยรับเอาศัพท์บาลีสันสกฤตมาใช้มากเลยครับ
สวัสดีครับ คุณหยั่งรากฯ
จะว่าไป ฑูต เห็นหนาตากว่า ฅน อีกนะครับ อาจเป็นเพราะหาปุ่มพิมพ์ ฅ คน ไม่ค่อยเจอ ;)
บางคำที่ใช้กันมากจริงๆ เช่น สุนทรีย์ คำนี้ไม่มีในพจนานุกรม แต่ใช้กันมาก อนาคตท่านอาจจะเพิ่มก็ได้ครับ