ความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากสุรา
(Economic cost of alcohol)
ประชากรทุกภูมิภาคทั่วโลกรู้จักและบริโภคสุรามาเป็นเวลานาน ซึ่งสุรามีบทบาทในสังคมอย่างกว้างขวางโดยใช้เป็นส่วนประกอบของพิธีกรรม ใช้ประกอบยา รับรองผู้มาเยือน หรือเป็นเครื่องดื่ม ในกิจกรรมทางสังคมและการเฉลิมฉลองในโอกาสต่างๆ การบริโภคสุราที่ไม่เหมาะสมมีผลกระทบต่อสุขภาพของผู้บริโภค เช่น โรคตับและระบบทางเดินอาหาร ความดันโลหิตสูง โรคเกี่ยวกับประสาท สมอง และเป็นปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งของอวัยวะต่างๆ นอกจากนี้ การบริโภคสุราเกินความพอดียังส่งผลให้เกิดปัญหาด้านอื่นด้วย ได้แก่ ปัญหาการเงิน ปัญหาการทะเลาะวิวาท ความรุนแรงทั้งในครอบครัวและในชุมชน และยังส่งผลกระทบต่อการทำงาน เช่น การเข้าทำงานสาย การขาดงานประสิทธิภาพของการทำงานลดลง หรือทำงานผิดพลาด ตลอดจนยังมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิดอุบัติเหตุต่างๆ เช่น อุบัติเหตุจราจร และอุบัติเหตุในการทำงาน เป็นต้น
1.การประเมินความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากการบริโภคสุรา
· แนวคิดเกี่ยวกับการประเมินความสูญเสีย
Cost-of-illness Approach
แนวทางการประเมินด้วยวิธีมูลค่าความเจ็บป่วย “The cost-of-illness (COI) approach” มีมานานแล้ว การประเมินโดยวิธีตีมูลค่าการเจ็บป่วยของการใช้สารเสพติด หลักพื้นฐานของแนวคิดนี้คือ การวัดค่าทั้งหมดในทางเศรษฐกิจของ “ค่าเสียโอกาส” ซึ่งเกิดจากการเจ็บป่วย หรือการตายในปีปัจจุบันนั้น ซึ่งเป็นผลจากการใช้สารเสพติดทั้งในอดีตและปัจจุบัน มูลค่าความสูญเสียนั้นประกอบด้วย ความสูญเสียทางตรง (ได้แก่ ค่าใช้จ่ายที่จ่ายไปหรือทรัพยากรที่ถูกใช้ไปเพื่อการรักษา) และความสูญเสียทางอ้อม (ทรัพยากรที่เสียไป อันเนื่องจากความสามารถในการผลิตลดลงหรือการตายก่อนวัยอันควร) วิธีการนี้ เป็นแนวทางที่ใช้กันทั่วไป หรือแนวทางที่เป็นมาตรฐาน
Demographic Approach: Prevalence based and Incidence based
วิธีการศึกษาทางประชากร แนวทางการประเมินจะสร้างจากสมมติฐานว่าปัจจุบันประชากรไม่มีผู้ใช้สารเสพติดเลย ดังนั้น ระดับของมูลค่าความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากการใช้สุราหรือสารเสพติดในปีหนึ่งๆ จึงประเมินโดยอาศัยข้อมูลของความชุกและอุบัติการณ์ของปัญหา
2. องค์ประกอบของความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากการบริโภคสุรา
การประเมินความสูญเสียในทางเศรษฐกิจจากโรคและปัญหาสุขภาพ ซึ่งความสูญเสียที่เกิดขึ้นนั้นพิจารณาได้ 2 ลักษณะ คือ ความสูญเสียทางตรง ได้แก่ ค่าใช้จ่ายในสินค้าและบริการที่เกิดขึ้นโดยตรงเนื่องจากปัญหาสุขภาพนั้นๆ และความสูญเสียทางอ้อมซึ่งเป็นความเสียหายทางผลิตภาพอันเนื่องมาจากการขาดงาน ขาดประสิทธิภาพ การเจ็บป่วย พิการ หรือเสียชีวิตก่อนวัยอันควร
องค์การอนามัยโลกได้จัดทำแนวทางในการประเมินมูลค่าความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากการใช้สารเสพติดไว้ โดยระบุความสูญเสียหลักๆ ที่นำมาวิเคราะห์ ได้แก่
1. ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล ความสูญเสียผลิตภาพเนื่องจากการที่บุคคลไม่สามารถทำงานได้ หรือเสียชีวิต
2. ค่าใช้จ่ายในการบังคับใช้กฎหมายและดำเนินคดี
3. ค่าใช้จ่ายอื่นๆ ได้แก่ความเสียหายของทรัพย์สิน
โดยแนวทางในการประเมินมูลค่าความสูญเสียทางเศรษฐกิจเสนอมุมการวิเคราะห์ความสูญเสียทั้งที่เกิดขึ้นกับผู้ใช้สารเสพติดและที่เกิดขึ้นต่อสังคม
3.ความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากการบริโภคสุราในประเทศไทย
· การประเมินความสูญเสียทางเศรษฐกิจต่อผู้บริโภค
การศึกษาในจังหวัดสงขลา ศึกษาค่าใช้จ่ายทางเศรษฐกิจของผู้ป่วยที่มีความผิดปกติอันเกิดจากการบริโภคสุราที่เข้ารับการรักษาแบบผู้ป่วยใน ในปี พ.ศ. 2535 เป็นการประเมินค่าใช้จ่ายทางเศรษฐกิจเฉพาะผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาแบบผู้ป่วยใน ครอบคลุมถึงค่ารักษาพยาบาล ค่าเสียเวลาผลิตภาพที่ลดลงของผู้ป่วยและสมาชิกในครอบครัว ค่าใช้จ่ายในการเดินทางและค่าใช้จ่ายอื่นๆ โดยมีการประมาณการความสูญเสียทางเศรษฐกิจต่อบุคคลไว้มากกว่า 20,000 บาทต่อคน
· การประเมินความสูญเสียทางเศรษฐกิจต่อสังคม
การประเมินความเสียหายจากการดื่มสุราของประเทศไทย ใน พ.ศ. 2547 โดยสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย ระบุองค์ประกอบของความเสียหาย ดังนี้
1) ค่าใช้จ่ายด้านการบำบัดโรคติดสุราและโรคที่เกิดจากการดื่มสุรา แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ ค่าใช้จ่าย ในการบำบัดโรคติดสุรา และการใช้จ่ายการรักษาพยาบาลโรคที่เกิดจากการดื่มสุรา
2) การสูญเสียชีวิตและอวัยวะ อันเนื่องจากปัญหาของการดื่มสุรา
3) การสูญเสียทรัพย์สินและผลกระทบต่อเนื่องที่แบกรับโดยสังคม ประกอบด้วยความเสียหายที่เป็นรูปธรรม (ทรัพย์สิน เช่น รถยนต์ที่ประสบอุบัติเหตุ การสูญเสียการลงทุนในการศึกษาการใช้จ่ายงบประมาณเพิ่มเติมในการจัดการกับอาชญากรรม อาคารสถานที่ที่ถูกทำลาย ฯลฯ)
ผลสรุปจากการประเมินเป็นดังนี้
1. ค่าใช้จ่ายในการบำบัดรักษาโรคติดสุราและโรคที่เกิดจากการสุรา 106.9-349.7 ล้านบาท
2. ต้นทุนเวลาในการบำบัดรักษาโรคที่เกิดจากสุรา 127.5 - 205.8 ล้านบาท
3. ต้นทุนเวลาในการขาดงานเนื่องจากการดื่มสุรา 3,245.8 -4,491.8 ล้านบาท
4. มูลค่าการสูญเสียชีวิตจากความเจ็บป่วยด้วยโรคที่เกิดจากสุรา 1,488.4 -2,425.5 ล้านบาท
5. มูลค่าการสูญเสียชีวิตและบาดเจ็บจากอุบัติเหตุจราจรที่เกิดจากการดื่มสุรา 5,562 - 8,583 ล้านบาท
6. มูลค่าการรักษาอุบัติเหตุจากการดื่มสุรา 220.8 - 10,621.9 ล้านบาท
7. มูลค่าการสูญเสียรายได้จากการรักษาพยาบาลอุบัติเหตุเป็น 2,256.7 - 6,974.9 ล้านบาท
สรุปการบรรยายโดย : นายมณุเชษฐ์ มะโนธรรม นักศึกษาปริญญาโท
ผู้บรรยาย : ผศ.ดร.สุชาดา ภัยหลีกลี้
ภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์
มหาวิทยาลัยขอนแก่น
