ครูเพื่อศิษย์ส่งเสริมให้ศิษย์สนุกกับการเรียน : 59. เจตคติและคุณค่า (5) เชื่อมชุมชน
บันทึกชุดนี้ ได้จากการถอดความ ตีความ และสะท้อนความคิด จากการอ่านหนังสือ Student Engagement Techniques : A Handbook for College Faculty เขียนโดย ศาสตราจารย์ Elizabeth F. Barkley ในตอนที่ ๕๙นี้ ได้จาก Chapter 17 ชื่อ Attitudes and Values และเป็นเรื่องของ SET 39 : Connected Communities
บทที่ ๑๗ ว่าด้วยเรื่องการเรียนรู้ด้านคุณค่าและความหมายในชีวิต รู้จักตนเอง และพัฒนาการหรือการเปลี่ยนแปลงด้านในของตนเอง ประกอบด้วย ๖ เทคนิค คือ SET 35 – 40 จะนำมาบันทึก ลปรร. ตอนละ ๑ เทคนิค
SET 39 : Connected Communities
จุดเน้น : ความร่วมมือ
กิจกรรมหลัก : การอภิปราย
ระยะเวลา : หลาย คาบ
โอกาสเรียน online : สูง
นศ. จากหลายรายวิชาที่เกี่ยวข้องกัน รวมตัวกันเป็นชุมชนเรียนรู้ โดย นศ. ต่างชั้นเรียนที่มารวมตัวกัน ลปรร. นี้ อาจมาจากมหาวิทยาลัย (โรงเรียน) เดียวกัน หรือมาจากต่างสถาบันก็ได้ หรืออาจอยู่ห่างไกลกันคนละประเทศคนละซีกโลกก็ได้
เป้าหมายคือ ขยายโลกทัศน์ของ นศ. ให้กว้างขึ้น ได้รับรู้ความรู้ที่เชื่อมโยงกับชีวิตจริงในหลากหลายรูปแบบ หรือได้เชื่อมโยงความรู้ในวิชาที่เรียนกับวิชาอื่น
ขั้นตอนดำเนินการ
1. ครูกำหนดประเด็นการเรียนรู้ ที่ นศ. จะเรียนรู้ได้เพิ่มขึ้นจากการมีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนในชั้นเรียนอื่น นอกชั้นเรียนของตน
2. กำหนดรูปแบบของปฏิสัมพันธ์ เช่น คุยกันครั้งเดียวหรือหลายครั้ง, เพียงการอภิปรายหรือมีการทำโครงกรร่วมกัน, มีการพบหน้ากันหรือเป็น virtual community
3. กำหนดกลุ่ม นศ. อื่นที่ต้องการให้ นศ. ในชั้นไปมีปฏิสัมพันธ์ด้วย และทำงานร่วมกับผู้นำ (อาจารย์) ของ นศ. กลุ่มนั้น ในการวางแผนเชื่อมชุมชน นศ. ทั้งสองชุมชน
ตัวอย่าง
วิชาประวัติศาสตร์ตะวันออกกลางและศาสนาเปรียบเทียบของโลก
ครูของวิชาประวัติศาสตร์ตะวันออกกกลาง และครูของวิชาศาสนาเปรียบเทียบของโลก มีเป้าหมายตรงกันที่ต้องการให้ นศ. ของตนได้เรียนข้ามสาขาวิชา และเห็นว่าหากให้ นศ. ของทั้งสองวิชาได้เรียนสาระด้าน วัฒนธรรมและการเมืองมุสลิม ร่วมกัน ผ่านการค้นคว้าและอภิปรายแลกเปลี่ยน โดยหลังจาก นศ. ในวิชาทั้งสองได้เรียนพื้นความรู้ในวิชาพอสมควรแล้ว ครูทั้งสองร่วมกันกำหนดโจทย์สำหรับค้นคว้าและอภิปรายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ว่าคนในภูมิภาคตะวันออกกลางได้ต่อสู้และเกิดผลอย่างไรบ้าง เพื่ออำนาจของศาสนา บทบาทของเพศ ความเป็นพลเมือง ประชาสังคม และ ประชาธิปไตย โดยให้ นศ. นำพื้นความรู้ด้านประวัติศาสตร์ และด้านปรัชญา จากรายวิชาทั้งสองมาเป็นพื้นฐาน
วิชาภาษาฝรั่งเศสระดับกลาง
นศ. วิชาภาษาฝรั่งเศสระดับกลางในมหาวิทยาลัยอเมริกัน เรียนรู้ร่วมกันกับ นศ. ระดับบัณฑิตศึกษา ในวิชาสอนภษาฝรั่งเศสในฐานะภาษาที่สอง ในมหาวิยาลัยที่เมือง Lyon ประเทศฝรั่งเศส โดยอภิปรายแลกเปลี่ยนกันผ่าน videoconference และผ่านการ chat โดยการเขียนโต้ตอบ เพื่อเรียนรู้ตามโมดูลการเรียนรู้ที่ครูของทั้งสองฝ่ายกำหนดร่วมกัน
ชุมชนเรียนรู้ ๓ สาขาวิชา : จิตวิทยาในฐานะวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ, มานุษยวิทยาเบื้องต้น, และ การเขียนเรียงความด้านประเด็นทางสังคม
หัวใจของการเรียนรู้คือพฤติกรรมของมนุษย์ ทางมหาวิทยาลัยจึงส่งเสริมให้มีกลุ่มสนใจสำหรับ นศ.ปี ๑ ที่เรียน ๓ วิชานี้ โดย นศ. ที่เป็นสมาชิกต้องลงทะเบียนเรียนทั้ง ๓ วิชา ครูประจำวิชาสอนแยกกัน แต่ร่วมกันกำหนดเป้าหมายของวิชาและการมอบหมายงาน
นศ. ทั้งหมดประชุมกัน ๓ ครั้ง ใน ๑ ภาคการศึกษา เพื่อทำความเข้าใจวิชาที่เรียน ติดตามความก้าวหน้า และประเมินการจัดการเรียนรู้
การขยายวิธีการหรือประโยชน์
· ให้ นศ. เชื่อมโยงเรื่องราวในรายวิชา เข้ากับชีวิตจริง หรือเข้ากับกลุ่มวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง
· หากวิชาที่เรียนเป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาหลักของหลักสูตร ให้ นศ. เชื่อมโยงสาระของวิชานั้นเข้ากับวิชาที่เรียนมาแล้ว
คำแนะนำเพิ่มเติม
ที่จริงการจัดการเรียนแบบเชื่อมวิชา หรือเชื่อม นศ. ในต่างวิชาไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องการโครงสร้างพื้นฐานของการจัดการการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและเอื้อต่อการจัดการเรียนการสอนที่แหวกแนว ครูอาจได้เพื่อนครูคู่หูที่จะเชื่อมชุมชน นศ. จากการเข้าร่วมกิจกรรมร่วมกัน
ในสหรัฐอเมริกา ครูที่อยากได้เพื่อนครูคู่คิดคู่จัดกิจกรรมเรียนรู้แบบเชื่อมชุมชน อาจใช้ประโยชน์ Learning Communities National Resource Center
ครูที่ใช้เทคนิคนี้ อาจรู้สึกดี ที่ได้พบเพื่อนคู่คิดในการพัฒนาการเรียนรู้ของศิษย์
พลัง ICT ช่วยให้ใช้เทคนิคนี้ได้โดยง่าย แต่ก็เกิดความท้าทาย ๒ ประการ (๑) ด้านเทคนิค ที่มาตรฐานของเครื่องมือสื่อสารแตกต่างกัน ทำให้เชื่อมต่อกันยาก (๒) ความเป็นชุมชนต้องการ “การมองตากัน” เทคโนโลยีให้สิ่งนี้ได้อย่างจำกัด ไม่ได้พลังของการ “มองตาก็รู้ใจ”
เอกสารค้นคว้าเพิ่มเติม
http://www.evergreen.edu/washcenter/resources/lchour/lchour.htm
วิจารณ์ พานิช
๒๐ พ.ย. ๕๕
