คุณภาพของการศึกษาตามอัธยาศัย การศึกษาตลอดชีวิต

 

คุณภาพ  ของ  การศึกษาตามอัธยาศัย หรือการเรียนรู้ตลอดชีวิต

ดังจากประวัติศาสตร์ของการศึกษาในระบบที่เกิดในยุคอุตสาหกรรม
ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้พ่อแม่ได้ไปทำงานในโรงงานอุตสาหกรรม
ได้แยกการศึกษาแต่เดิมที่ครอบครัวเป็นผู้ดำเนินการจัดการ 
ไปสู่สถานที่จัดการศึกษาโดยเฉพาะ  และเป็นการเตรียมตัวที่จะ
เป็นแรงงานในโรงงานต่อไป  เพราะฉะนั้นคุณภาพของคนที่อยู่
ในโรงงานต้องสัมพันธ์กับการทำงานในโรงงาน  เน้นผลผลิตและ
การวัดผลผลิต เพื่อเพิ่มผลผลิต ประสิทธิภาพ ประสิทธิผลให้กับ
โรงงาน  และคุณธรรมจริยธรรม ที่เน้นเป็นพิเศษนั้นคือวินัยและ
ความเชื่อฟัง  ซึ่งนอกจากจะทำให้คนให้ทำงานให้กับโรงงานแล้ว
ยังต้องเป็นผู้บริโภคสินค้าชั้นดีของโรงงานด้วย
แต่เดิมแรงงานของโรงงานเป็นแรงงานของทาส ที่ซื้อขายผูกขาด
ทำกำไรให้กับผู้ประกอบการโรงงานอุตสาหกรรม  ที่ทำให้ต้นทุน
การผลิตลดลงเป็นอย่างมาก  และเมื่อมีการเลิกทาสทำให้เกิด
ต้นทุนการผลิตสูงขื้น เนื่องจากจะต้องจ่ายค่าจ้างมากขึ้น การจัดการ
คนในโรงงานแนววิทยาศาสตร์ ทำให้เพิ่มผลผลิตมากขึ้น
 

ส่วนการศึกษาตามอัธยาศัย และการเรียนรู้ตลอดชีวิต
มีประวัติศาสตร์แต่เดิม ตั้งแต่เริ่มมีมนุษย์  เป็นการเรียนรู้ที่มุ่งสู่
คุณภาพชีวิตในทันที  เป็นการเรียนรู้เพื่อจะแก้ไขปัญหาในชีวิต
ประจำวัน  โดยจะแตกต่างกันไปสภาพแวดล้อมและจิตสำนึก
ของผู้คน  เช่นคนชายเล ก็เรียนรู้เกี่ยวกับทะเล การดำรงชีวิตในทะเล
การหาปลา  การคำนวณหาระยะที่เดินเรืออย่างปลอดภัย  การสร้าง
และการต่อเรือ  การสร้างบ้านและปัจจัย 4 ในการดำรงชีวิต
การทำอาหารและแปรรูปเกี่ยวกับสัตว์น้ำ  การตลาดอาหารทะเล
การดำเนินชีวิต งานพิธีเกี่ยวกับสังคม  แต่เดิมมนุษย์ได้ยังชีพ
แบบพอเพียง  มุ่งรักษาทรัพยากรให้เป็นไปตามวงจรชีวิต

คุณภาพ  ของการศึกษาตามอัธยาศัยและการเรียนรู้ตลอดชีวิต
นั้นก็คือ  คุณภาพชีวิต  ของ ผู้เรียนรู้  ซึ่งก็สัมพันธ์กับวิถีชีวิตของตนเอง
เนื่องจากเนื้อหาส่วนใหญ่ เป็น  PBL  คือสัมพันธ์กับการแก้ไขปัญหา
ในบริบทของชีวิตของใคร ของมัน  ผลจากการพยายามแก้ปัญหา
เป็นการพัฒนาคุณภาพชีวิต  ตามปรัชญาการศึกษาเพื่อชีวิต
คือใช้ความรู้ในการแก้ไขปัญหาชีวิตได้ทันที  ปัญหาของมนุษย์ที่ประสบ
ได้แก่  การแก้ไขปัญหาในการจัดการทรัพยากรเพื่อปัจจัย 4
อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย และยารักษาโรค
การแก้ไขปัญหาของความมั่นคงปลอดภัยของชีวิต  การเผยแพร่
องค์ความรู้ในการแก้ไขปัญหา ของตนเองและชุมชน สำหรับชุมชน
ที่ผ่านการแก้ไขปัญหาและยกคุณภาพชีวิตของตนเอง

การเรียนรู้ที่มีรากฐานมาจากตนเอง  ครอบครัว และชุมชน
ก่อให้เกิดองค์ความรู้ที่แตกต่างหลากหลายและคุณภาพชีวิต
และกระจัดกระจายไปทั่วประเทศ  ที่เป็นแบบอย่างได้ ได้แก่
ชุมชนคีรีวง  ชุมชนในเครือข่ายสันติอโศก  ได้แก่กลุ่มกสิกรรมไร้สารพิษ
กลุ่มสุขภาพ 8 อ  กลุ่มหมอเขียว  คุณโจน จันไดกับกลุ่มบ้านดิน 
กลุ่มสวนผักคนเมือง  กลุ่มชาวนาคุณธรรม กลุ่ม  
ขบวนการปัญญาชนปราชญ์ชาวบ้านภาคอีสาน 
ได้แก่ พ่อผาย  ครูบาสุทธินันท์  พ่อคำเดื่อง  ฯลฯ  นอกจากนั้นแล้ว
การพยายามนำเอาองค์ความรู้ชนิดนี้ไปสอนและปฏิวัติการศึกษาใน
สถาบันการศึกษาของประเทศไทยได้แก่  มหาวิทยาลัยขีวิต หรือ
สถาบันการเรียนรู้เพื่อปวงชน   สถาบันอาศรมศิลป์  นอกจากนั้น
บุคคลสำคัญต่าง ๆ ที่เป็นปูชนียบุคคลของการเรียนรู้ตลอดชีวิต
เช่น อาจารย์ระพี สาคริก  ก็เป็นตัวอย่างของคุณภาพชีวิต
บุคคลและกลุ่มเหล่านี้ไม่ต้องท่องจำเพื่อสอบ  เพื่อนำเอาแค่ตัวเลข
จากความสามารถในการสอบ   แต่ การเรียนรู้ตลอดชีวิตวัดกันที่
ประสิทธิภาพการใช้ชีวิต  และคุณภาพชีวิต  มีหลักการหลักคิด
โดยคนกลุ่มนี้ไม่มีใครทำงานในโรงงานแม้แต่คนเดียว

ดังนั้น การมองคุณภาพการศึกษา จึงแตกต่างกันดังปรากฏจากการ
ประวัติศาสตร์  นักวิชาการนักเทคนิคกลุ่มใด มองไปอย่างไร ก็เห็นลิ้นไก่
ว่าทำเพื่อจุดมุ่งหมายสุดท้าย end เพื่อใคร กลุ่มใด  ???