คำนำ
เมื่อวันที่ ๒๕ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๕ เวลา ๑๙.๔๘ น. คุณ Toonggar ได้อีเมลล์มาหารือผู้บันทึกเกี่ยวกับความเป็นไปได้ที่จะแปลงสัญชาติเป็นไทยให้แก่คนไร้สัญชาติ ซึ่งผู้บันทึกเห็นเป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ จึงขออนุญาตให้ความเห็นแก่คุณ Toonggar เป็นบันทึกที่เผยแพร่สาธารณะดังที่จะปรากฏต่อไป
--------
คำถาม
--------
คุณ Toonggar ลงนามในอีเมลล์ว่า "คนไทยโดยกำเนิด" และใช้หัวข้อ (Subject) ว่า "หารือกรณีการแปลงสัญชาติ" และอีเมลล์มีใจความว่า
"เรียน อาจารย์แหวว ที่รักและนับถือ ดูเรื่องการแปลงสัญชาติแล้ว มีเงื่อนไขที่ยากแก่การขอแปลง เช่น ข้อ 1.5 2.3 2.12 เพราะบางคนหาเช้ากินค่ำ เป็นแม่บ้านอยู่กับสามี แต่มีบุตรด้วยกันแล้ว จะทำอย่างไรดีครับ ให้คนจนได้สิทธิแปลงสัญชาติเป็นคนไทยเหมือนสามีคนไทยได้ จะได้มีสิทธิทำงานและอื่นๆ ช่วยสามีและครอบครัวได้ สงสารคนไร้สัญชาติที่ยากจน
คนไทยโดยกำเนิด"
นอกจากนั้น คุณ Toonggar ยังแนบเงื่อนไขการแปลงสัญชาติเป็นไทยตามกฎกระทรวงสัญชาติ ฉบับที่ ๑ เมื่อ พ.ศ.๒๕๑๐ ซึ่งใช้กำหนดเงื่อนไขในการร้องขอสิทธิในสัญชาติไทยภายหลังการเกิดของคนต่างด้าวในสถานการณ์ทั่วไปมาด้วย
เมื่อวันที่ ๑ กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๕๕ เวลา ๒๓.๑๔ น. อ.แหววก็เลยถามกลับไปว่า
"มีสามีเป็นคนต่างด้าวหรือคะเป็นคนสัญชาติอะไร ? ทำงานอะไรคะ ? มีบุตรแล้วหรือคะ ? การปฏิรูปนโยบายก็คงเป็นไปได้ หากมีความพยายามร่วมกันของคนที่มีส่วนได้เสียค่ะ"
แต่ก็ยังไม่มีการตอบกลับมาจากคุณ Toonggar
วันนี้ (๑๔ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๕๕) อ.แหววมารื้ออีเมลล์เก่าๆ ที่ค้างการตอบ ก็เลยคิดว่าจะตอบคุณ Toonggar อีกสักหน แต่ก็นึกไม่ออกว่า จะตอบอย่างไร จึงเอาความรู้สึกที่มีในขณะอ่านอีเมลล์ของคุณ Toonggar มาเขียนลงในเฟซบุ๊คของ อ.แหวว ซึ่งก็มีคนมา like มากมาย ก็เลยคิดว่า จะตอบคุณ Toonggar ด้วยคำบ่นของ อ.แหววในเฟซบุ๊ค ก็แล้วกัน
https://www.facebook.com/archanwell/posts/10151269203686425
--------
คำตอบ
--------
“รื้ออีเมลล์เก่า ไปเจออีเมลล์ที่ใช้ชื่อว่า "คนไทยโดยกำเนิด" อีเมลล์เข้ามาเมื่อ Date: Mon, 25 Jun 2012 19:48:24 +0700 และใช้หัวข้อว่า "หารือกรณีการแปลงสัญชาติ" และมีใจความว่า "เรียน อาจารย์แหวว ที่รักและนับถือ ดูเรื่องการแปลงสัญชาติแล้ว มีเงื่อนไขที่ยากแก่การขอแปลง เช่น ข้อ 1.5 2.3 2.12 เพราะบางคนหาเช้ากินค่ำ เป็นแม่บ้านอยู่กับสามี แต่มีบุตรด้วยกันแล้ว จะทำอย่างไรดีครับ ให้คนจนได้สิทธิแปลงสัญชาติเป็นคนไทยเหมือนสามีคนไทยได้ จะได้มีสิทธิทำงานและอื่นๆ ช่วยสามีและครอบครัวได้ สงสารคนไร้สัญชาติที่ยากจน"
อ.แหววก็เลยถามไปว่า "มีสามีเป็นคนต่างด้าวหรือคะเป็นคนสัญชาติอะไร ? ทำงานอะไรคะ ? มีบุตรแล้วหรือคะ ? การปฏิรูปนโยบายก็คงเป็นไปได้ หากมีความพยายามร่วมกันของคนที่มีส่วนได้เสียค่ะ" แต่ก็ยังไม่มีการตอบกลับมา
ที่น่าสังเกต กระทรวงมหาดไทยมีกฎกระทรวงสัญชาติ ๒ ฉบับ กล่าวคือ (๑) ฉบับแรก สำหรับคนต่างด้าวทั่วไป และ (๒) ฉบับที่สองสำหรับคนต่างด้าวที่เป็นชนกลุ่มน้อยไร้สัญชาติ ซึ่งฉบับแรกก็จะเรียกร้องเงื่อนไขมากมาย ในขณะที่เงื่อนไขในฉบับที่สอง จะน้อยกว่า และมุ่งขจัดปัญหาความไร้สัญชาติเร็วที่สุด น่าแปลกที่กระทรวงมหาดไทยดูเหมือนจะทำเป็นลืมๆ ฉบับที่สอง ทั้งที่ทำขึ้นมาเอง และคนไร้สัญชาติที่มีส่วนได้เสียก็ไม่ต่อสู้เพื่อบังคับใช้กฎหมายที่เป็นประโยชน์ต่อตัวเอง กลับไปพูดถึงฉบับที่ไม่เป็นประโยชน์ต่อคนไร้สัญชาติ .... ช่วยกันคิดหน่อยซิคะ เด๊่ยวจะตอบคนที่ส่งอีเมลล์นี้มา อย่างนี้ล่ะ กฎกระทรวงสัญชาติฉบับที่ ๑ ก็คือ กฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๐) ออกตามความในพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. ๒๕๐๘ http://www.learners.in.th/media/files/351578 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ ๒๕ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๑๐ อันนี้ใช้กับคนต่างด้าวทั่วไป ดังนั้น เงื่อนไขในการแปลงสัญชาติจึงเป็นเงื่อนไขสำหรับคนต่างด้าวที่เข้ามาทำงานและลงทุนในประเทศไทย จึงมิใช่คนต่างด้าวยากจน หนีภัยความตายมาจากรัฐต่างประเทศ
กฎกระทรวงฉบับที่ ๒ ก็คือ กฎกระทรวงกำหนดแบบ วิธีการ และค่าธรรมเนียมในการยื่นคำขอเกี่ยวกับการได้สัญชาติไทยการแปลงสัญชาติเป็นไทย และการกลับคืนสัญชาติไทยสำหรับคนต่างด้าวซึ่งเป็นชนกลุ่มน้อย พ.ศ. ๒๕๔๕ http://web.krisdika.go.th/data/law/law2/%ca25/%ca25-2b-2545-a0001.pdf ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ ๑๓ กันยายน ๒๕๔๕ เพื่อกำหนดแบบวิธีการ และค่าธรรมเนียมในการยื่นคำขอเกี่ยวกับการได้สัญชาติไทย การแปลงสัญชาติเป็นไทย และการกลับคืนสัญชาติไทยสำหรับคนต่างด้าว ซึ่งเป็นชนกลุ่มน้อยที่รัฐมนตรีอนุญาตโดยอนุมัติของคณะรัฐมนตรีให้เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองและกระทรวงมหาดไทยได้จัดทำทะเบียนประวัติและบัตรประจำตัวไว้เป็นการเฉพาะให้ต่างจากหลักการทั่วไปตามกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๐) ออกตามความในพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. ๒๕๐๘
มาช่วยกันทำความเข้าใจ และตั้งคำถามกระทรวงมหาดไทยกันนะคะ มีเหตุผลอะไรที่จะไม่ปฏิบัติตามกฎหมายที่ทำออกมาเอง และการไม่ยอมแก้ไขปัญหาคนไร้สัญชาตินั้น มีเหตุผลอะไรกัน มาช่วยกันถามหาความยุติธรรมให้แก่คนที่น่าสงสารกันค่ะ เราไม่มีอำนาจอะไรในมือ แต่เรามีความเชื่อในความถูกต้องที่จะพูดเรื่องที่ถูกต้อง มาสร้างการกดดันให้สิ่งดีๆๆ เกิดขึ้นในสังคมไทยกันค่ะ”
-----------
บทส่งท้าย
-----------
หากท่านทั้งหลายสนใจที่จะช่วยกันถามหาความยุติธรรมสำหรับคนไร้สัญชาติที่เกิดนอกประเทศไทยและเป็นคู่สมรสของคนสัญชาติไทยดังที่ คุณ Toonggar หารือมา ก็ขอให้ช่วยกันทำความเข้าใจปัญหาของพวกเขา และช่วยกันเรียกร้องความเป็นธรรมสำหรับพวกเขาด้วยวิธีการที่ท่านทั้งหลายทำได้ และช่วยกันเรียกร้องให้กระทรวงมหาดไทยได้ทำหน้าที่ของตนตาม กฎกระทรวงกำหนดแบบ วิธีการ และค่าธรรมเนียมในการยื่นคำขอเกี่ยวกับการได้สัญชาติไทยการแปลงสัญชาติเป็นไทย และการกลับคืนสัญชาติไทยสำหรับคนต่างด้าวซึ่งเป็นชนกลุ่มน้อย พ.ศ. ๒๕๔๕ ซึ่งได้ละเลยที่จะบังคับการตามกฎหมายมานานแล้วนับ ๑๐ ปี
-----------
