กรณีศึกษารายนี้วัย 10 ขวบ คุณแม่สังเกตเห็นว่าลูกคลานด้วยแขนและมือในระดับที่ไม่เท่ากัน แต่หมอบอกว่าไม่เป็นอะไร จนอนุบาลถึง 1 ขวบครึ่งหมออีกท่านบอกว่า มีเส้นเลือดในสมองผิดปกติจนมีอาการอ่อนแรงของร่างกายซีกขวา และส่งฝึกกิจกรรมบำบัดและกายภาพบำบัดที่นนทบุรี แต่ไม่มีการใส่เครื่องดาม มีเพียงการขยับข้อนิ้วและการฝึกขยับมือโดยให้แรงผู้ฝึกช่วย และได้กลับไปต่างจังหวัด (ภาคใต้) จนคุณแม่อ่านบทความของดร.ป๊อป จึงเดินทางมาจากภาคใต้มาถึงคลินิกกิจกรรมบำบัด ศูนย์กายภาพบำบัด คณะกายภาพบำบัด ม.มหิดล ศาลายา
ดร.ป๊อป ได้ตรวจความแข็งแรงของกล้ามเนื้อมือขวา ช่วงการเคลื่อนไหวข้อต่อของมือขวา และการทำงานของมือผ่านกิจกรรมการเขียนด้วยมือขวา เทียบกับมือซ้าย
ผลการประเมินทางกิจกรรมบำบัดข้างต้น พบว่า มือขวาไม่มีข้อติด แต่กล้ามเนื้อมือขวาอ่อนแรง (เกรด 1-2/5) และไม่ได้ใช้งานจนนิ้วโป้งหดสั้นกว่าปกติ ต้องจัดท่าการจับดินสอขนาดกลางแบบใช้นิ้วชี้และนิ้วโป้งบีบด้านข้างตัวดินสอ ใช้มือซ้ายวางจับกระดาษเอียงไปทางด้านซ้ายของลำตัว ให้ศอกขวาอยู่บนโต๊ะเพื่อเป็นจุดหมุน
ดูน้อง ต. ตื่นเต้นที่เขียนเป็นตัวหนังสือตัวโตประมาณ 3-4 ซม. ไม่ตรงบรรทัด แต่อ่านออกได้ โดยให้เขียนเป็นข้อของการบ้านที่ให้หลังตรวจประเมินเสร็จ ได้แก่ 1) การเหยียดข้อศอกขวาต้านแรงผู้ฝึก 5 ครั้ง 2) ผู้ฝึกประคองศอกขวา และใช้นิ้วชี้-นิ้วกลางประคองใต้ฝ่ามือ นิ้วอื่นๆ ประคองข้อมือ ยกเว้นนิ้วโป้งกดต้านบนหลังมือในท่ากระดกข้อมือ ขณะที่น้อง ต. กดข้อมือลง รวม 5 ครั้ง 3) ใช้ลูกเทนนิส (ผมให้น้องไปฝึกที่บ้านเลย 1 ลูก) ในท่ากำมือและเหยียดนิ้วทั้งหมดแบมือเพื่อดันลูกเทนนิสออกจากตัว รวม 5 ครั้ง และ 4) ส่งลูกเทนนิสไปมาระหว่างมือขวาและมือซ้ายในท่าขนานลำตัว รวม 5 ครั้ง ให้ทำแบบฝึกหัดนี้ก่อนนอนทุกวัน และขอติดตามผลใน 3 เดือน โดยมีเป้าหมายให้กล้ามเนื้อมีความแข็งแรง (เกรด 3-5/5) และคล่องแคล่วมากขึ้น
จากนั้นได้ให้สุขภาพจิตศึกษาถึงการจัดการกิจกรรมยามว่างโดยเน้นใช้มือขวา และถ้าตึงมากไป ก็ใช้สองมือ ในกิจกรรมเล่นคีย์บอร์ดเพลงวันเกิด เล่นโดมิโนพร้อมกับครอบครัว เล่นวิ่งจับคู่ไพ่ไปกลับพร้อมเลี้ยงลูกบอล ฯลฯ อย่างน้อยวันละ 1 กิจกรรม ทั้งนี้ได้สนับสนุนให้คุณแม่คุณพ่อมั่นใจว่า เล่นกีฬาแบดมินตันทำให้ร่างกายของน้องแข็งแรงจริง ให้ทำต่อพร้อมเพิ่มการว่ายน้ำ เพราะที่ขาเดินไม่สวย เพราะเป็นธรรมชาติของ Yong Stroke ที่ไม่ได้บำบัดฟื้นฟูตั้งแต่ก่อน 6 ปี
ตอนนี้หวังเพียงใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุข มีการใช้มือขวาบ้างตามแต่กิจกรรมการดำเนินชีวิต แต่เท่าที่ดร.ป๊อป คือความตั้งใจในการฝึกการใช้มือและทำกิจกรรมเพื่อเพิ่มการใช้งานมือและขาขวามากขึ้น หลังจากได้ให้ความหมายและเป้าหมายของกิจกรรมที่ชัดเจนในคลินิก และคุณแม่ก็ตั้งใจจดรูปแบบการฝึกในสมุดโน้ตเพื่อไปฝึกเองต่อที่บ้าน
ขอบคุณมากครับคุณชลัญธร
เป็นความรู้ที่พึ่งทราบ ทั้งๆที่เป็นพยาบาล
ขอบคุณ G2K เช่นกันที่ทำให้ได้รู้จัก คะ
หมายความว่าหนูน้อยคนนี้เคยมี stroke มาก่อนเหรอคะ จึงมีอาการแบบนี้ น่าเป็นห่วงการรักษาพยาบาลบ้านเราที่ความรู้ในการพัฒนาแก้ไขข้อบกพร่องให้เด็กยังเหลื่อมล้ำกันมากเหลือเกินระหว่างสถานพยาบาลต่างๆนะคะ นี่ถ้าคุณแม่ไม่ได้มีโอกาสแบบนี้ น้องก็คงไม่มีโอกาสพัฒนาศักยภาพที่ควรจะทำได้ตั้งแต่ตอนที่ยังพอมีหนทางแบบนี้ใช่ไหมคะ บ้านเราต้องอาศัย"ความมีบุญ"ของคนไข้นะคะ ไม่มีระบบอะไรที่จะช่วยได้ เฮ้อ...
ขอบคุณมากครับคุณกระติก ยินดีที่ได้รู้จักเพื่อนร่วมเส้นทางทางการแพทย์ครับผม
ขอบคุณคุณปริม และผศ.ทิพยวรรณ
ขอบคุณมากครับพี่โอ๋ที่รักและคิดถึง ใช่ครับน้องมี Stroke ในวัยเด็ก ซึ่งมีอาการตั้งแต่ 6 เดือน แต่มาวินิจฉัยจริงตอนเข้าอนุบาล เห็นด้วยกับความมีบุญและความแสวงหาโอกาสของแต่ละบุคคลจริงๆ ครับ
เป็นกำลังใจให้ Dr.Pop นะคะ
หวังว่าน้องจะใช้มือและขาขวาได้มากขึ้นเรื่อยๆ
ขอบคุณมากครับคุณ Kunrapee